Lãi suất tăng cao khiến các doanh nghiệp chịu áp lực không nhỏ về chi phí vốn lẫn khả năng tiếp cận vốn ngân hàng. Đây sẽ là thời điểm để tín dụng tư nhân “phất lên”?
Tín dụng tư nhân cho doanh nghiệp Việt Nam được kỳ vọng vẫn tích cực, bởi thị trường Việt Nam đang được đánh giá cao về tăng trưởng, ổn định và năng động bậc nhất khu vực.
Hết quý I/2026, với áp lực từ bên ngoài và những thách thức nội tại, hệ thống ngân hàng tiếp tục ghi nhận xu hướng lãi suất tăng. Lãi suất tiền gửi/chứng chỉ tiền gửi đã lên tới các mốc 9-10%/năm. Lãi suất cho vay bất động sản dài hạn đã có những mốc lên tới 14-15%/năm.
Trong xu hướng chung, lãi suất vay cho các ngành, lĩnh vực khó tránh áp lực tăng, đặc biệt khi giá cả các mặt hàng đã có sự điều chỉnh theo hướng tăng ở rất nhiều các mặt hàng do tác động của việc chi phí xăng dầu tăng cao cũng như kỳ vọng lạm phát chi phí đẩy gây ra tình trạng điều chỉnh giá sớm trước khi chi phí thật sự bắt đầu tăng mạnh.
Ông Nguyễn Minh Hạnh - Giám đốc Khối phân tích SHS nhận xét, với độ nhạy cao của nền kinh tế Việt Nam đối với lãi suất, chỉ cần lãi suất tăng thêm 1% có thể làm cho chi phí lãi vay toàn hệ thống tăng thêm khoảng 184.000 tỷ đồng mỗi năm, kéo theo nguy cơ thu hẹp biên lợi nhuận, giảm nhu cầu đầu tư tư nhân và làm suy yếu sức chống chịu của các doanh nghiệp có đòn bẩy cao. Đây là dạng chi phí “ngấm dần”, thường bộc lộ rõ trong các quý sau khi lãi suất huy động tăng.
TS Đinh Thế Hiển, Chuyên gia kinh tế cho rằng nếu lãi suất cho vay đối với các doanh nghiệp bị đẩy lên tới 14 - 16%/năm, thì việc vay tiền để duy trì sản xuất chẳng khác nào doanh nghiệp đang phải “uống thuốc độc” để giải cơn khát tạm thời. Về lâu dài, sức cạnh tranh của nền kinh tế sẽ bị bào mòn.
Trong bối cảnh như vậy, ông Đỗ Chí Hiếu - Tổng Giám đốc Công ty VinaLiving Việt Nam (thành viên Tập đoàn VinaCapital) cho rằng vẫn có một cơ hội rất lớn từ các quỹ đầu tư tín dụng tư nhân, có thể thay thế nguồn vốn ngân hàng. “Cơ hội này sẽ đến với mỗi không gian mở nhằm thu hút vốn mới vào Việt Nam như Trung tâm tài chính quốc tế. Bên cạnh đó, các tập đoàn đầu tư nước ngoài rất quan tâm đầu tư vào các dự án bất động sản ở Việt Nam. Theo đó, cơ hội từ tín dụng tư nhân qua cổ phần vốn, tài trợ dự án và M&A doanh nghiệp hoặc dự án nói chung và các lĩnh vực khác, là rất lớn”, ông Hiếu nhận định.
Trên bình diện toàn cầu, ông David N.Miller - Giám đốc toàn cầu mảng tín dụng và vốn cổ phần tư nhân của Morgan Stanley Investment Management (MSIM), thuộc Morgan Stanley (Mỹ), cho biết năm 2026, hiệu suất của tín dụng tư nhân vẫn hấp dẫn các nhà đầu tư, đặc biệt trong giai đoạn lạm phát hoành hành và sau đó từ từ hạ nhiệt.
Bên cạnh M&A, theo lãnh đạo MSIM, trong mảng cho vay trực tiếp, các cam kết đầu tư mới của định chế đã tập trung vào các khoản vay có bảo đảm ưu tiên dành cho các công ty chất lượng cao thuộc phân khúc thị trường tầm trung, được hậu thuẫn bởi các quỹ bảo trợ, với định hướng phòng thủ vào các lĩnh vực phi chu kỳ như phần mềm và dịch vụ doanh nghiệp.
Ở Việt Nam, nhiều doanh nghiệp tư nhân nhỏ và vừa chưa niêm yết cũng cho biết cơ hội tiếp cận tín dụng tư nhân quốc tế không dành cho số đông, song không phải họ đã bị “bít cửa”. Lãnh đạo một doanh nghiệp xuất khẩu nông sản tiết lộ nếu vay vốn ngân hàng (ngoại tệ) với lãi suất 4,5%/năm (không phải doanh nghiệp nào cũng được vay mức này), thì các công ty đạt các tiêu chí của nhóm quỹ và định chế đầu tư quốc tế, cũng có thể được vay từ lãi suất 8%/năm. Vị lãnh đạo doanh nghiệp cũng cho biết các khoản phát hành trái phiếu sẽ thường là loại hình lựa chọn khả thi với quy mô huy động vốn vừa phải để trao đổi tín dụng tư nhân hiệu quả.
Tuy nhiên, rủi ro với nguồn vốn tín dụng tư nhân cũng đã và đang được đặt ra. Hiệp hội Quản lý đầu tư thay thế ước tính ngành tín dụng tư nhân trị giá đến 3,5 nghìn tỷ USD, đủ lớn để tác động đến toàn bộ hệ thống tài chính. Và do các giao dịch mang tính riêng tư, dữ liệu về rủi ro và tổn thất là không minh bạch. Tình trạng này sẽ đẩy rủi ro lên cao khi làn sóng rút vốn xảy ra theo vòng sóng.
Trường hợp Quỹ tín dụng tư nhân chủ lực của Blackstone phải hứng chịu dòng vốn rút ròng 1,7 tỷ USD trong quý 1/2026, sau khi làn sóng tháo chạy khỏi loại hình tài sản này cắt đứt một nguồn huy động vốn quan trọng của gã khổng lồ đầu tư tư nhân, đang gây hoang mang với các nhà đầu tư cá nhân tham gia huy động vốn.
Dù vậy, một chuyên gia nhận định các yếu tố rủi ro không ngăn cản vốn quốc tế quan tâm đến mảng nguồn vốn – tín dụng tư nhân cho doanh nghiệp Việt Nam, bởi thị trường Việt Nam vẫn đang được đánh giá cao về tăng trưởng, ổn định và năng động bậc nhất khu vực. Cùng với đó, dư địa cho các quỹ, các nhà bảo hiểm tham gia hỗ trợ vốn với các doanh nghiệp, cũng đang lớn và tiếp tục được kích thích bởi các chính sách cho sự phát triển thị trường vốn.
