TP.HCM và mạng lưới Đối tác Kinh tế BPC 2026: Kiến tạo tương lai xanh

UBND TP.HCM phối hợp với Hội đồng Thành phố Đối tác Kinh tế Osaka (Nhật Bản) tổ chức Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế (BPC) 2026, thúc đẩy kinh tế xanh, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và mở rộng thị trường.

BPC 2026 mở ra không gian kết nối đa chiều, biến những cam kết khí hậu thành hành động thực tiễn, định hình động lực tăng trưởng mới cho TP.HCM và các thành phố trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Mạng lưới BPC và dấu ấn chiến lược của TP.HCM

Được Chính quyền thành phố Osaka khởi xướng từ năm 1988, mạng lưới Thành phố Đối tác kinh tế (Business Partner City - BPC) ra đời nhằm xây dựng và thắt chặt quan hệ hợp tác kinh tế giữa các đô thị trọng điểm trong khu vực. Hội nghị thứ 35, BPC hiện quy tụ 15 thành viên chiến lược, bao gồm Osaka, Hồng Kông, Singapore, Bangkok, Kuala Lumpur, Manila, Jakarta, Seoul, Thượng Hải, Thành phố Hồ Chí Minh, Mumbai, Melbourne, Thiên Tân, Auckland và Hamburg (thành viên mới nhất, năm 2019).

Từ năm 1990 đến nay, Hội nghị Bàn tròn BPC được tổ chức thường niên, luân phiên tại các thành phố thành viên. Sự kiện đã khẳng định vai trò là diễn đàn hàng đầu để chính quyền đô thị, các tổ chức xúc tiến thương mại, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp cùng trao đổi chính sách, chia sẻ kinh nghiệm phát triển hạ tầng và mở ra các cơ hội hợp tác thiết thực. Đối với TP.HCM - thành viên tích cực từ tháng 5/1997 và từng đăng cai các kỳ hội nghị vào các năm 2002 và 2016, việc tiếp tục đăng cai BPC 2026 thể hiện cam kết mạnh mẽ trong việc chủ động hội nhập quốc tế và định hướng phát triển bền vững.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP.HCM, nhấn mạnh rằng các đô thị hiện đại đang phải đối mặt với bài toán đa mục tiêu: vừa duy trì tốc độ tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh, vừa phải thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thích ứng với biến đổi khí hậu và không ngừng nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Theo ông Hà, sự bứt phá mạnh mẽ của công nghệ, quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu và các tiêu chuẩn khắt khe về phát triển xanh đang định hình lại hoàn toàn môi trường kinh doanh. Trong bối cảnh đó, mạng lưới BPC chính là chìa khóa giúp cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua rào cản, tiếp cận công nghệ tiên tiến, tri thức chuyên gia, nguồn vốn chiến lược và mở rộng thị trường quốc tế.

Chuyển đổi xanh: Từ áp lực tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh cốt lõi

Tại hội nghị, vấn đề chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng giảm phát thải carbon và đáp ứng các tiêu chuẩn phát triển bền vững thu hút sự quan tâm đặc biệt của các đại biểu quốc tế. Tiếp nối Tuyên bố chung BPC Osaka 2025, hội nghị đã dành riêng một phiên thảo luận chuyên sâu để đánh giá tiến độ thực hiện và hoạch định các chương trình hành động tiếp theo.

Bà Moriyama Ayako, Cục trưởng Cục Chiến lược Kinh tế Chính quyền Thành phố Osaka, cho biết Osaka đề xuất 4 hướng hành động trọng tâm cho mạng lưới BPC trong giai đoạn tới:

Tăng cường cung cấp thông tin cho doanh nghiệp về các thách thức môi trường và cơ hội kinh doanh tại các thành phố đối tác; Lồng ghép mạnh mẽ yếu tố xanh vào các chính sách và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp hiện có; Chia sẻ minh bạch thông tin về các sự kiện kinh doanh mở và xem xét cơ chế ưu đãi đặc thù dành cho các doanh nghiệp thuộc thành phố thành viên BPC; Tăng cường cơ chế phối hợp thường xuyên, thực chất giữa các tổ chức đối tác trong mạng lưới.

Từ góc độ thực tiễn tại TP.HCM, thành phố đã và đang triển khai nhiều bước đi quyết liệt. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kinh tế TP.HCM tiếp tục duy trì đà tăng trưởng ấn tượng với GRDP tăng 9,06% và chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 10,9%. Song hành với tăng trưởng kinh tế, thành phố đã hoàn thành kiểm kê khí nhà kính tại 360 cơ sở, trong đó 240 cơ sở đã xây dựng kế hoạch giảm phát thải cụ thể giai đoạn 2026-2030. Đáng chú ý, hệ thống giao thông công cộng của thành phố ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ khi có khoảng 68% xe buýt sử dụng điện và năng lượng xanh, hướng tới mục tiêu phủ kín 100% vào đầu năm 2027, đồng thời tích cực tham gia lộ trình vận hành thị trường carbon quốc gia.

Tuy nhiên, các chuyên gia quốc tế cũng chỉ ra những rào cản lớn mà các doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang phải đối mặt. Đại diện Tập đoàn Công nghiệp Australia (Ai Group) nhận định rằng dẫu giảm phát thải carbon có thể trở thành lợi thế cạnh tranh dài hạn, các doanh nghiệp quy mô nhỏ hiện vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc đo lường lượng khí thải, gánh nặng chi phí đầu tư công nghệ chuyển đổi và khả năng tiếp cận các nguồn tài chính xanh.

Hoàn thiện thể chế và hạ tầng chiến lược để đón dòng vốn dài hạn

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững và thu hút dòng vốn đầu tư chất lượng cao, TP.HCM đang tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, cải thiện môi trường đầu tư và tối ưu hóa quy hoạch không gian đô thị.

Trình bày tại hội nghị, ông Nguyễn Vĩnh Toàn, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết sau quá trình sắp xếp hành chính, thành phố sở hữu diện tích tự nhiên rộng hơn 6.772 km² với quy mô dân số khoảng 14 triệu người. Quy mô siêu đô thị này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc tái cấu trúc không gian theo mô hình đa cực, đa tâm và đa tầng.

Trong phương án quy hoạch tổng thể, TP.HCM định hướng phát triển xung quanh 5 cực động lực chủ đạo: Lõi trung tâm quốc tế: Tập trung dịch vụ tài chính, thương mại cao cấp; Khu vực đổi mới sáng tạo phía Đông: Trung tâm công nghệ và khởi nghiệp; Khu vực công nghiệp công nghệ cao và logistics phía Bắc: Thúc đẩy sản xuất thông minh; Khu vực cảng biển, thương mại tự do và năng lượng phía Nam: Cửa ngõ giao thương quốc tế; Khu vực đô thị giáo dục, y tế phía Tây: Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và an sinh xã hội.

Ông Kevin Louey, Ủy viên Hội đồng Thành phố Melbourne (Australia), chia sẻ kinh nghiệm quản lý nguồn lực trong bối cảnh bùng nổ công nghệ. Khi làn sóng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) gia tăng mạnh mẽ, Melbourne đã phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý để quy hoạch các trung tâm này tại các đô thị vệ tinh hoặc khu vực tập trung, nhằm giảm tải áp lực cho nội đô. Thành phố không hạn chế đầu tư, nhưng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về việc ứng dụng công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng, tái sử dụng nguồn nước và đánh giá tác động môi trường toàn diện trước khi cấp phép.

Ông Hà Văn Út, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho rằng tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường cần được thực hiện đồng thời. Để doanh nghiệp từng bước đáp ứng yêu cầu mới mà không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, cần tăng cường hỗ trợ thông qua tín dụng xanh, tư vấn kỹ thuật và lộ trình chuyển đổi phù hợp.

Từ góc độ xúc tiến thương mại, bà Zaimah Osman, Tham tán Thương mại của Cơ quan Xúc tiến Thương mại Malaysia (MATRADE) tại TP.HCM, nhấn mạnh vai trò bổ trợ giữa khu vực công và tư nhân. Nhà nước tạo môi trường chính sách thuận lợi, hỗ trợ tiếp cận tài chính và thúc đẩy hợp tác quốc tế; doanh nghiệp đóng góp vốn, công nghệ, sáng kiến và kinh nghiệm thị trường để đưa các giải pháp xanh vào ứng dụng thương mại.

Trong khi đó, ông Numero “Uno” G. Lim, Ủy viên Hội đồng Thành phố Manila (Philippines), lưu ý chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi có quy định rõ ràng, ngân sách khả thi và sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp. Các thủ tục quá phức tạp hoặc chi phí tuân thủ cao có thể trở thành rào cản đối với hộ kinh doanh, tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ.

Những ý kiến tại hội nghị cho thấy, để hợp tác quốc tế tạo ra giá trị kinh tế thực chất, bên cạnh kết nối đối tác, TP.HCM cần chú trọng khả năng tiếp cận nguồn lực và tính khả thi của chính sách. Đây cũng là điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình chuyển đổi xanh, thay vì coi các tiêu chuẩn môi trường chỉ là chi phí phải đáp ứng.

Thành công của Hội nghị BPC 2026 một lần nữa khẳng định vai trò cầu nối chiến lược của TP.HCM trong mạng lưới kinh tế quốc tế. Khi các yếu tố về thể chế, hạ tầng đồng bộ, công nghệ tiên tiến và nguồn vốn xanh được kết nối thông suốt, TP.HCM không chỉ giải quyết hiệu quả các thách thức nội tại của một siêu đô thị mà còn tạo ra nền tảng vững chắc để cộng đồng doanh nghiệp bứt phá mạnh mẽ trên trường quốc tế, hiện thực hóa khát vọng tăng trưởng xanh và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.