Những cơ chế, thủ tục đầu tư đặc biệt được thiết kế trong Luật Đầu tư sửa đổi đã mở đường để Việt Nam thu hút các dự án và vốn đầu tư chất lượng cao.
Đặc biệt, trong chu kỳ tăng trưởng mới, cạnh tranh chiến lược giữa các nền kinh tế ngày càng gay gắt, những thay đổi lớn trong Luật Đầu tư sửa đổi, theo các chuyên gia, Việt Nam đang đi đúng hướng, thích nghi với luật chơi mới của toàn cầu, qua đó mở khóa dòng vốn đầu tư chất lượng cao và các dự án công nghệ cao, chiến lược.
Trao đổi về những thay đổi lớn này, TS Bùi Quý Thuấn - Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp Liên Chi hội tài chính khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA) nhấn mạnh đến một số điểm nhấn mới.
Thứ nhất, Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025 cắt giảm nhiều ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Đó là kinh doanh làm thủ tục về thuế, kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan, dịch vụ phụ trợ bảo hiểm, kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động; kinh doanh dịch vụ giám định thương mại, kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh…
Bên cạnh đó, Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.
Thứ hai, Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025 bổ sung thủ tục đầu tư đặc biệt (luồng xanh) nhằm tạo thuận lợi tối đa về thủ tục đối với dự án đầu tư tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế. Dự án đăng ký đầu tư theo quy định này không phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, cấp giấy phép xây dựng và các thủ tục trong lĩnh vực xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.
Theo quy định mới, việc đăng ký thực hiện dự án đầu tư được chuyển từ "tiền kiểm" sang "hậu kiểm". Cơ chế đột phá đã rút ngắn thời gian triển khai dự án, đặc biệt, thể hiện cách tiếp cận mới trong xây dựng thể chế theo hướng vừa đảm bảo yêu cầu quản lý nhà nước, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, các nhà đầu tư.
Với những điểm mới trên của Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025, theo chuyên gia chính sách đầu tư Nguyễn Hồng Chung, Việt Nam đang chuyển từ quản lý bằng thủ tục sang quản lý chuẩn bằng dữ liệu; phân cấp để ra quyết định nhanh hơn; hậu kiểm để thị trường linh hoạt hơn; mở luồng xanh để dự án chiến lược đi nhanh hơn nhưng vẫn theo chuẩn.
Từ tư duy kiến tạo cởi mở, chuyên gia Nguyễn Hồng Chung nhận định, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để thu hút đầu tư thông qua Luật Đầu tư sửa đổi. Những cải cách quan trọng này đã tháo gỡ những nút thắt được không ít các nhà đầu tư quan tâm kiến nghị. Đó là thời gian, tính dự báo và chi phí tuân thủ.
Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025 đã có hiệu lực thực thi và đi vào cuộc sống. Những thay đổi tư duy làm luật rất quan trọng nhưng các chuyên gia cũng kỳ vọng và mong chờ việc thực thi giai đoạn tới. Bởi, để chuyển hoá kỳ vọng của nhà đầu tư, nguồn vốn tiềm năng thành dự án, dòng vốn thực hiện phụ thuộc rất lớn vào việc hướng dẫn chi tiết, phối hợp liên ngành, kỷ luật hậu kiểm và năng lực của bộ máy tại địa phương.
Trong bối cảnh năng lực thực thi ở địa phương khác nhau, để đảm bảo kiểm soát rủi ro và thuận lợi cho các nhà đầu tư, các chuyên gia cho rằng, đối với những lĩnh vực hoặc vấn đề phức tạp trong quá trình thực thi, các cơ quan chức năng cần tăng cường tập huấn, hướng dẫn và hỗ trợ các địa phương. Đồng thời, thúc đẩy việc thực thi nghiêm túc quy định cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá đầu tư của các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan đăng ký đầu tư, cơ chế báo cáo để tăng cường kiểm soát rủi ro khi thực hiện "hậu kiểm"…
