Theo VCCI, cách dùng các thuật ngữ “trên địa bàn tỉnh”, “Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới” có thể chưa bao quát các thành phố trực thuộc Trung ương có biên giới, đồng thời chưa thống nhất với Luật Quản lý ngoại thương.
Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa có văn bản góp ý gửi Bộ Công Thương về Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 14/2018/NĐ-CP ngày 23 tháng 01 năm 2018 của Chính phủ quy định chi tiết về hoạt động thương mại biên giới (Dự thảo).
VCCI nhất trí với định hướng của Dự thảo là đưa trực tiếp vào Nghị định 14/2018/NĐ-CP nội dung phân cấp đã được xác lập tại Nghị định 146/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại.
Tuy nhiên, từ góc độ bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong thực thi, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo lưu ý hai vấn đề về cách xác định địa bàn và chủ thể có thẩm quyền.
Theo VCCI, khoản 1 Điều 1 Dự thảo sửa đổi khoản 3 Điều 6 Nghị định 14/2018/NĐ-CP theo hướng giao UBND cấp tỉnh chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua các địa điểm khác không phải là cửa khẩu phụ, lối mở biên giới “trên địa bàn tỉnh”.
So với quy định hiện hành, đây là nội dung mới nhằm xác định phạm vi thẩm quyền của từng địa phương theo địa giới hành chính. VCCI đánh giá việc giới hạn phạm vi thẩm quyền theo địa bàn quản lý là hợp lý, cần thiết để tránh chồng lấn giữa các địa phương. Tuy nhiên, theo VCCI, cách diễn đạt “trên địa bàn tỉnh” lại có thể làm phát sinh vấn đề về phạm vi áp dụng.
Cụ thể, trong số các đơn vị hành chính cấp tỉnh có đường biên giới quốc gia trên đất liền hiện có các thành phố trực thuộc Trung ương, như thành phố Huế và thành phố Đà Nẵng, đều có đường biên giới đất liền và cửa khẩu với Lào. Do đó, nếu giữ nguyên cụm từ “trên địa bàn tỉnh”, quy định có thể được hiểu theo nghĩa hẹp, chỉ áp dụng đối với các đơn vị hành chính mang tên “tỉnh”. Điều này có thể dẫn tới khoảng trống về thẩm quyền đối với các thành phố trực thuộc Trung ương có đường biên giới.
Đáng chú ý, cách diễn đạt này cũng chưa thống nhất với quy định tại văn bản có hiệu lực pháp lý cao hơn.
Theo VCCI, khoản 2 Điều 54 Luật Quản lý ngoại thương 2017 sử dụng thuật ngữ “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có biên giới”. Cách gọi này vừa bao quát cả tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương, vừa xác định rõ phạm vi chỉ áp dụng đối với những địa phương có đường biên giới. Từ đó, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc bỏ chữ “tỉnh” trong cụm từ “trên địa bàn tỉnh”, chỉ giữ cụm từ “trên địa bàn”.
Theo VCCI, cách sửa này sẽ bảo đảm quy định có thể áp dụng đối với mọi đơn vị hành chính cấp tỉnh có đường biên giới, không phụ thuộc vào tên gọi là tỉnh hay thành phố trực thuộc Trung ương.
Đồng thời, VCCI đề nghị sử dụng thống nhất thuật ngữ “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có biên giới” thay cho “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh”. Việc này vừa đồng bộ với khoản 2 Điều 54 Luật Quản lý ngoại thương, vừa làm rõ ngay trong quy định rằng thẩm quyền chỉ thuộc về các địa phương có đường biên giới quốc gia trên đất liền.
Một vấn đề khác được VCCI lưu ý là tính thống nhất của thuật ngữ chỉ chủ thể có thẩm quyền trong toàn bộ Nghị định 14/2018/NĐ-CP.
Theo Dự thảo, tại khoản 3 Điều 6 sửa đổi, cơ quan soạn thảo sử dụng thuật ngữ “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh”. Trong khi đó, các quy định khác của Nghị định 14/2018/NĐ-CP không thuộc phạm vi sửa đổi lần này vẫn sử dụng thuật ngữ “Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới”.
Cụ thể, thuật ngữ này đang được sử dụng tại khoản 2 Điều 6, khoản 2 Điều 7, Điều 23, Điều 24 và Điều 25 của Nghị định.
Như vậy, nếu Dự thảo được giữ nguyên, ngay trong cùng Điều 6 sẽ tồn tại song song hai cách gọi khác nhau để chỉ cùng một chủ thể: khoản 2 sử dụng “Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới”, trong khi khoản 3 sử dụng “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh”.
VCCI cho rằng cách quy định này không chỉ thiếu thống nhất về thuật ngữ mà còn chưa giải quyết được vấn đề về phạm vi chủ thể. Bởi thuật ngữ “tỉnh biên giới” cũng chưa bao quát các thành phố trực thuộc Trung ương có đường biên giới đất liền.
Để tránh tình trạng một nghị định sử dụng nhiều cách gọi cho cùng một chủ thể, VCCI đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung quy định chuyển đổi thuật ngữ “Ủy ban nhân dân tỉnh biên giới” thành “Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi có biên giới”. Việc thay thế này được đề nghị thực hiện tại khoản 2 Điều 6, khoản 2 Điều 7, Điều 23, Điều 24 và Điều 25 Nghị định 14/2018/NĐ-CP.
Theo VCCI, việc thống nhất một thuật ngữ duy nhất sẽ giúp quy định rõ ràng hơn về chủ thể có thẩm quyền, đồng thời bảo đảm sự đồng bộ giữa Nghị định 14/2018/NĐ-CP với Luật Quản lý ngoại thương.
