Việc chuyển đổi mô hình khu công nghiệp (KCN) truyền thống sang mô hình KCN sinh thái, thông minh không còn là lựa chọn khuyến khích mà đã trở thành bài toán sinh tồn và là chìa khóa thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
LTS: Giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu tăng trưởng cao 2 chữ số, vùng kinh tế Đông Nam Bộ được xác định là vùng động lực tăng trưởng lớn nhất cả nước. Với vị thế phát triển mạnh mẽ về công nghiệp, dịch vụ, việc phát triển các KCN (KCN) sinh thái, thông minh cũng được xác định là động lực cho phát triển kinh tế xanh của vùng.
Vùng Đông Nam Bộ sau sáp nhập (gồm TP HCM, Đồng Nai, Tây Ninh) là hạt nhân công nghiệp lớn nhất cả nước.
Đông Nam Bộ sở hữu nền tảng thuận lợi nhờ sự kết nối của các siêu dự án hạ tầng như Sân bay Quốc tế Long Thành, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải và hệ thống cao tốc liên vùng. Nhiều địa phương đã tiên phong triển khai và thu hút hàng tỷ USD vốn đầu tư thế hệ mới.
Theo đó, TP HCM đi đầu xây dựng các KCN sinh thái mới như KCN Cây Trường, Bàu Bàng mở rộng và KCN VSIP III. Tích hợp công nghệ IoT, năng lượng tái tạo và từng bước nâng cấp hệ thống KCN hiện hữu. Cùng với đó là tái cấu trúc các KCN/KCX cũ và phát triển KCN sinh thái mới kết nối với đường Vành đai 3, Vành đai 4 và hệ thống cảng biển.
Tây Ninh cũng đang bứt phá mạnh mẽ từ một vùng công nghiệp phát triển sau để trở thành "điểm đến xanh" thu hút dòng vốn chất lượng cao, với lợi thế quy hoạch quỹ đất sạch lớn.
Trong khi, TP Đồng Nai hiện đang thí điểm mô hình KCN sinh thái tại KCN Amata, KCN Long Đức và KCN Công nghệ cao Long Thành, hướng tới mục tiêu hoàn thiện chuẩn KCN sinh thái vào năm 2030.
Ông Phạm Việt Phương - Phó Trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các KCN - Khu kinh tế TP Đồng Nai cho biết, xây dựng các KCN theo hướng xanh, hiện đại trở thành kim chỉ nam cho quá trình đẩy mạnh thu hút đầu tư, hoàn thiện hạ tầng KCN, khu kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút đầu tư của Đồng Nai trong thời gian tới.
“Đến năm 2030, Đồng Nai được định hướng trở thành trung tâm công nghiệp chế biến, chế tạo hiện đại, sinh thái”, ông Phạm Việt Phương chia sẻ.
Việc phát triển các KCN xanh và KCN sinh thái không chỉ là xu hướng chuyển đổi kỹ thuật đơn thuần, mà đang trở thành động lực tăng trưởng mới toàn diện cho vùng Đông Nam Bộ trên nhiều khía cạnh.
Thứ nhất, nâng cấp chất lượng dòng vốn FDI và năng lực cạnh tranh. Các tập đoàn đa quốc gia lớn (như Lego, Apple, Intel...) có cam kết ESG và tiêu chuẩn rạch ròi về môi trường. Việc sở hữu các KCN xanh là điều kiện tiên quyết để vùng thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao thay vì các ngành gia công tiêu tốn tài nguyên
Thứ hai, thúc đẩy liên kết vùng và đô thị hóa thông minh. Sự phát triển của các KCN xanh đòi hỏi hệ thống logistics hiện đại, giao thông xanh đồng bộ. Điều này thúc đẩy tiến độ hoàn thiện các hạ tầng liên vùng lớn như đường Vành đai 3, Vành đai 4, các tuyến kết nối sân bay Long Thành và hệ thống cảng biển (Cái Mép - Thị Vải). KCN sinh thái không đứng độc lập mà kết nối chặt chẽ với phát triển đô thị xung quanh, tạo ra các vệ tinh sinh sống - làm việc chất lượng cao cho chuyên gia và người lao động.
Thứ ba, tối ưu hóa nguồn lực qua "cộng sinh công nghiệp". Việc trao đổi chất thải, năng lượng dư thừa và tái sử dụng nước giữa các nhà máy giúp giảm đáng kể chi phí nguyên liệu đầu vào và xử lý chất thải cho doanh nghiệp.
Thứ tư, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự dịch chuyển sang công nghiệp xanh, ứng dụng IoT và AI đòi hỏi lực lượng lao động có trình độ chuyên môn tốt hơn, tạo ra mức thu nhập cao hơn; Giữ chân đội ngũ chuyên gia, kỹ sư trong và ngoài nước nhờ môi trường làm việc đạt chuẩn quốc tế và chất lượng sống được cải thiện.
Xây dựng KCN sinh thái, thông minh không chỉ đơn thuần là việc thay đổi mô hình quản lý hạ tầng công nghiệp, mà chính là “chìa khóa” tái cấu trúc không gian kinh tế của Đông Nam Bộ.
Nhằm tháo gỡ khó khăn và tạo kênh đối thoại đa phương giữa chính quyền, chuyên gia và doanh nghiệp, ngày 28/07/2026, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp với Ban Quản lý các KCN - Khu kinh tế tỉnh Đồng Nai tổ chức Diễn đàn: “XÂY DỰNG KHU CÔNG NGHIỆP SINH THÁI, THÔNG MINH – ĐỘNG LỰC THU HÚT ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ XANH VÙNG ĐÔNG NAM BỘ”. Diễn đàn tập trung thảo luận về việc hoàn thiện chính sách pháp lý, phát triển hạ tầng bền vững, vai trò của Đồng Nai trong chuỗi cung ứng phía Nam và xu hướng thu hút vốn FDI thế hệ mới.
