Từng bị xem là thị trường quá nhỏ để phát triển phần mềm doanh nghiệp, Đông Nam Á nay đang nổi lên như một “mảnh đất hứa” mới nhờ làn sóng AI.
Theo giới quan sát, thị trường phần mềm doanh nghiệp tại khu vực Đông Nam Á quá nhỏ để nuôi sống một công ty lớn. Nhưng dữ liệu chi tiêu lại cho thấy điều ngược lại.
Salesforce ghi nhận doanh thu 3,9 tỷ USD tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương trong năm tài chính 2025, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước, biến đây thành khu vực tăng trưởng nhanh nhất của công ty.
Bộ phận châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản của SAP đạt tổng doanh thu 5,3 tỷ euro (7,9 tỷ SGD), trong khi ServiceNow đạt doanh thu 1,53 tỷ USD trong năm 2025.
Đây là số liệu cho toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm Nhật Bản, Australia và Ấn Độ. Tuy nhiên, Đông Nam Á lại là tiểu vùng tăng trưởng nhanh nhất, và chỉ riêng phần thị trường này cũng đã là một cơ hội trị giá hàng tỷ USD.
Vấn đề chưa bao giờ là thị trường quá nhỏ. Trên thực tế, toàn bộ thị trường này từ trước đến nay đều do các “ông lớn” nước ngoài nắm giữ do các công ty địa phương chưa thể xây dựng những sản phẩm đủ tốt để cạnh tranh.
Phần mềm doanh nghiệp đòi hỏi năng lực kiến trúc hệ thống sâu, tiêu chuẩn bảo mật và tuân thủ nghiêm ngặt, cùng mức độ ổn định mà các giám đốc công nghệ thông tin (CIO) sẵn sàng đặt cược cả sự nghiệp vào đó.
Trong suốt hai thập kỷ qua, nguồn nhân lực kỹ thuật đủ khả năng xây dựng các sản phẩm ở đẳng cấp này chủ yếu tập trung tại Thung lũng Silicon, Seattle và Bengaluru.
Phần lớn startup Đông Nam Á từng thử sức đều thất bại, không phải vì thiếu nhu cầu thị trường, mà vì họ không thể thu hẹp khoảng cách sản phẩm với các doanh nghiệp dẫn đầu vốn sở hữu hàng trăm kỹ sư và hàng chục năm tích lũy năng lực.
Tuy nhiên, theo Chan Yip Pang, Giám đốc đầu tư tại Vertex Ventures khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ, khoảng cách này hiện đang thu hẹp nhờ ba động lực chính.
Thứ nhất, AI đã thay đổi bài toán kinh tế của việc phát triển phần mềm trên hai phương diện. Các công cụ lập trình ứng dụng AI giúp một nhóm 10 kỹ sư tại Singapore hiện nay có thể tạo ra khối lượng công việc tương đương 30 - 40 người cách đây 5 năm.
Bên cạnh đó, sự phổ biến của các mô hình nền tảng AI, cả thương mại lẫn mã nguồn mở, từ OpenAI, Anthropic cho tới Llama của Meta hay Qwen của Alibaba, đồng nghĩa với việc startup không còn cần một đội ngũ học máy 100 người để tích hợp năng lực AI đẳng cấp thế giới vào sản phẩm. Những “viên gạch nền” giờ đã nằm trong tầm tay của bất kỳ ai.
"Tất nhiên, phần mềm doanh nghiệp không chỉ đơn thuần là viết mã. Nó còn cần năng lực bán hàng, chứng nhận bảo mật, cam kết thỏa thuận mức độ dịch vụ (SLA), cũng như sự kiên nhẫn để vượt qua chu kỳ mua sắm kéo dài của doanh nghiệp", chuyên gia này nhận định.
AI không giải quyết được tất cả những vấn đề này. Nhưng năng lực kỹ thuật từng là rào cản lớn nhất khiến các đội ngũ Đông Nam Á thậm chí không thể bước tới vạch xuất phát. Giờ đây, rào cản đó đã giảm đi đáng kể.
Thứ hai, làn sóng AI doanh nghiệp hiện nay đòi hỏi mức độ tùy biến cao hơn rất nhiều so với các phần mềm thế hệ trước. Một bộ phần mềm quản trị quan hệ khách hàng (CRM) hay hoạch định nguồn lực doanh nghiệp (ERP) có thể được bán dưới dạng sản phẩm tương đối chuẩn hóa ở nhiều quốc gia khác nhau.
Theo ông Pang, một AI agent xử lý yêu cầu bảo hiểm bằng tiếng Bahasa Indonesia, quản lý hoạt động mua sắm cho một tập đoàn Thái Lan với quy trình phê duyệt đặc thù, hay tự động hóa báo cáo tuân thủ theo khuôn khổ pháp lý của Singapore thì không thể làm theo cách đó.
Ông Pang nói thêm: "Đông Nam Á không phải một thị trường thống nhất, mà là tập hợp của nhiều hệ thống pháp lý, văn hóa kinh doanh và ngôn ngữ khác nhau". Chính sự phức tạp từng bị xem là bất lợi này giờ lại trở thành hào lũy chống lại những sản phẩm “một kích cỡ cho tất cả” được xây dựng ở Palo Alto.
Thứ ba, các nhà sáng lập khởi nghiệp tại một số nước, chẳng hạn như Singapore đang sở hữu lợi thế tiếp cận thị trường mang tính cấu trúc nhưng thường bị đánh giá thấp.
Singapore hiện là trụ sở khu vực châu Á - Thái Bình Dương của nhiều tập đoàn như Salesforce, SAP, Microsoft, Google và Amazon Web Services.
Điều này tạo ra một nguồn nhân lực bán hàng phần mềm doanh nghiệp rất dày dạn kinh nghiệm, những người hiểu cách bán các giải pháp công nghệ phức tạp cho các tổ chức lớn trong khu vực, có mối quan hệ với CIO và các bộ phận mua sắm từ Tokyo tới Jakarta, đồng thời hiểu rõ cách doanh nghiệp ở từng thị trường đưa ra quyết định mua hàng.
Các nhà sáng lập địa phương có mối liên kết chặt chẽ với hệ sinh thái này biết rõ họ có thể tuyển dụng nhân sự từ đâu. Và khác với Mỹ, Đông Nam Á vẫn là thị trường mà các mối quan hệ, đối tác phân phối và cố vấn đáng tin cậy quyết định ai sẽ có cơ hội bước vào bàn đàm phán.
Tuy nhiên, ông Isaac Kwa, cộng sự đầu tư tại Vertex Ventures khu vực Đông Nam Á và Ấn Độ cho rằng, để một công ty phần mềm doanh nghiệp Đông Nam Á thành công, họ không thể chỉ xây dựng một phiên bản rẻ hơn và bản địa hóa hơn của Salesforce.
Rẻ hơn và phù hợp địa phương hơn không phải lợi thế bền vững trước một tập đoàn có doanh thu thường niên 38 tỷ USD cùng thương hiệu đã được mọi CIO tin tưởng.
Thay vào đó, chuyên gia này cho rằng, các nhà sáng lập nên quan sát những nhóm sản phẩm phần mềm doanh nghiệp mới đang nổi lên tại Mỹ và Trung Quốc rồi đặt câu hỏi: “Làm thế nào để xây dựng phiên bản dành cho thị trường của mình trước khi họ tiến vào đây?”
Tại Mỹ, Harvey đang tái định hình quy trình pháp lý bằng AI agent. Legora vừa huy động được 550 triệu USD cho nền tảng AI xử lý hợp đồng. Juno đang tự động hóa công tác kê khai thuế.
Trong khi đó tại Trung Quốc, nhiều công ty đang phát triển AI agent cho điều phối chuỗi cung ứng và kiểm soát chất lượng sản xuất.
Đây không phải những phiên bản cải tiến của phần mềm cũ, mà là các danh mục sản phẩm hoàn toàn mới, nơi AI ngày càng hướng tới thị trường dịch vụ.
Mỗi mô hình này đều có một phiên bản Đông Nam Á đang chờ được xây dựng, với sự điều chỉnh phù hợp cho quy định pháp lý, ngôn ngữ và tập quán kinh doanh địa phương.
Hiện nhiều nhà sáng lập đi theo hướng này. ReN3, một công ty có trụ sở tại Singapore đã phát triển nền tảng AI agent hỗ trợ năng suất được thiết kế riêng cho độ chính xác, khả năng triển khai độc lập và các quy định địa phương.
Nền tảng này hỗ trợ môi trường triển khai nội bộ tách biệt mạng internet và cho phép doanh nghiệp tạo AI agent không cần lập trình cho các lĩnh vực pháp lý, tài chính, mua sắm và nhân sự, phù hợp với yêu cầu về quy định và chủ quyền dữ liệu địa phương.
Level3AI xây dựng các AI agent có thể xử lý toàn bộ quá trình tương tác khách hàng qua thoại, email và chat cho các doanh nghiệp như Carousell, GetGo và Carsome.
Điểm khác biệt là công ty này không bán phần mềm, mà bán kết quả trải nghiệm khách hàng có thể đo lường được, tối ưu cho sự phức tạp về ngôn ngữ và văn hóa tại châu Á - Thái Bình Dương.
Thị trường phần mềm doanh nghiệp Đông Nam Á từ trước đến nay luôn đủ lớn để nuôi dưỡng những công ty quy mô lớn. Và lần đầu tiên, các điều kiện cần thiết để những công ty đó được xây dựng ngay trong khu vực đã xuất hiện.
Tuy nhiên, những doanh nghiệp thành công sẽ phải tập trung vào các danh mục phần mềm mới được AI tạo điều kiện phát triển, và xây dựng chúng tại chính khu vực này trước tiên.
