Là thuốc kê đơn nhưng An cung ngưu hoàng hoàn lại được quảng cáo, chào bán tràn lan trên mạng với đủ công dụng, thậm chí được thổi phồng như “thần dược” phòng đột quỵ.
Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền (Bộ Y tế) vừa yêu cầu Sở Y tế các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra việc lưu hành, kinh doanh và thông tin quảng cáo thuốc cổ truyền, trong đó đặc biệt lưu ý An cung ngưu hoàng hoàn.
Động thái này được đưa ra sau khi cơ quan chức năng phát hiện những vấn đề liên quan đến nguồn gốc sản phẩm cũng như hoạt động quảng cáo, kinh doanh trên thị trường.
Theo Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, An cung ngưu hoàng hoàn là thuốc kê đơn, phải được sử dụng theo chỉ định và dưới sự giám sát của bác sĩ. Các cơ sở y tế, nhà thuốc được yêu cầu thực hiện đúng quy định, tuyệt đối không bán thuốc khi người mua không có đơn.
Thế nhưng, trên môi trường mạng, An cung ngưu hoàng hoàn lại được chào bán với những lời quảng cáo gắn với phòng ngừa đột quỵ, tai biến và nhiều công dụng khác. Bộ Y tế yêu cầu tăng cường thanh tra hoạt động quảng cáo, chào bán loại thuốc này trên Facebook, Zalo, TikTok; xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng thành “thần dược phòng ngừa đột quỵ”.
Không chỉ có những lời quảng cáo quá mức, nguồn gốc sản phẩm cũng là vấn đề được cơ quan quản lý lưu ý. Trước đó, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án sản xuất, buôn bán thuốc An cung ngưu hoàng hoàn giả.
Từ vụ việc này, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra, phát hiện và xử lý sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ hoặc có dấu hiệu giả mạo; phối hợp với lực lượng công an, quản lý thị trường truy xuất nguồn cung, ngăn chặn thuốc giả lưu thông.
Đáng chú ý, ngày 2/10, Cục An toàn thực phẩm cũng yêu cầu một sàn thương mại điện tử rà soát sản phẩm mang tên “An cung ngưu hoàng hoàn Hàn Quốc hộp gỗ 10 viên - Vũ hoàng thanh tâm phòng đột quỵ, tai biến” được quảng cáo, kinh doanh ở mục thực phẩm chức năng.
Qua tra cứu dữ liệu, cơ quan này cho biết chưa cấp Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố đối với sản phẩm nói trên và yêu cầu rà soát, gỡ bỏ nếu sản phẩm chưa đáp ứng quy định của pháp luật.
Cùng với việc tăng cường kiểm tra thị trường, Bộ Y tế khuyến cáo người dân chỉ sử dụng An cung ngưu hoàng hoàn khi có đơn của bác sĩ; mua thuốc tại cơ sở được cấp giấy đủ điều kiện kinh doanh dược, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ. Danh sách các thuốc được cấp phép lưu hành cũng được công khai để người dân và cơ sở kinh doanh tra cứu.
Theo các chuyên gia, thực tế trên đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt hơn việc quảng cáo, kinh doanh thuốc trên môi trường mạng, đặc biệt với những sản phẩm mà thông tin về công dụng có thể tác động trực tiếp đến quyết định sử dụng của người tiêu dùng.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp ở góc nhìn pháp lý, Luật sư Nguyễn Thanh Phong, Trưởng Chi nhánh Công ty Luật Sa Vĩ tại Hà Nội cho rằng, đối với thuốc kê đơn, việc quản lý không thể chỉ dừng ở khâu cấp phép sản phẩm mà cần kiểm soát cả quá trình sản phẩm được quảng cáo, phân phối và bán đến người sử dụng.
“Thuốc đã thuộc diện kê đơn thì điều kiện bán phải được tuân thủ dù giao dịch tại nhà thuốc hay trên môi trường mạng. Nếu quảng cáo khiến người tiêu dùng hiểu rằng có thể tự mua, tự sử dụng để phòng bệnh, trong khi sản phẩm phải được dùng theo chỉ định của bác sĩ, thì thông tin đó cần được kiểm tra và xử lý kịp thời”, Luật sư Phong phân tích.
Theo Luật sư Nguyễn Thanh Phong, sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội khiến việc kiểm soát không thể chỉ tập trung vào từng bài quảng cáo hoặc từng tài khoản bán hàng. Khi phát hiện sản phẩm có dấu hiệu vi phạm, cơ quan chức năng cần có khả năng truy xuất người bán, nguồn cung và các chủ thể liên quan.
Đối với các sàn thương mại điện tử, Luật sư Phong cho rằng cần tăng khả năng kiểm soát đối với những mặt hàng thuộc lĩnh vực dược, y tế ngay từ khâu đăng bán. Thông tin về người bán, tình trạng pháp lý và nguồn gốc sản phẩm cần được xác thực ở mức phù hợp với tính chất của mặt hàng, thay vì chỉ xử lý sau khi vi phạm đã xảy ra.
Việc kết nối dữ liệu cũng có thể giúp thu hẹp khoảng trống này. Khi thông tin về thuốc được cấp phép, chủ thể kinh doanh và sản phẩm đang được chào bán có thể đối chiếu thuận tiện, những trường hợp bất thường sẽ dễ được phát hiện hơn.
“Kiểm soát chặt hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và quảng cáo thổi phồng công dụng không chỉ bảo vệ người tiêu dùng mà còn bảo vệ những doanh nghiệp kinh doanh đúng quy định. Quan trọng là phải kiểm soát được sản phẩm từ nguồn cung đến khâu quảng cáo, bán hàng, thay vì chờ đến khi vi phạm xảy ra mới xử lý”, Luật sư Nguyễn Thanh Phong nhấn mạnh.
