Áp lực giữ ổn định lãi suất vay, dự báo tăng trưởng tín dụng đạt 15%

Đến ngày 29/5/2026, dư nợ tín dụng đạt 19,66 triệu tỷ đồng, tăng 5,71% so với cuối năm trước, huy động vốn tăng 2,98% so với cuối năm trước, theo thống kê của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

Ngân hàng Nhà nước cũng cho biết về điều hành chính sách tiền tệ, 5 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh biến động với nhiều thách thức từ vĩ mô, áp lực bên ngoài, hiện các mức lãi suất điều hành tiếp tục được giữ nguyên. Ngân hàng Nhà nước đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất từ 10/4/2026. Lãi suất cho vay bình quân của các giao dịch phát sinh mới đến ngày 10/5/2026 ở mức 8,78%/năm, tăng 0,7 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản chỉ đạo các ngân hàng thương mại (NHTM) về giảm lãi suất và triển khai kiểm tra tại chỗ theo NHNN Khu vực.

Nửa cuối năm 2026, theo dự báo của Chứng khoán MB (MBS), tăng trưởng tín dụng cả năm 2026 được giữ nguyên quanh mức 15%. Tính đến cuối quý một năm 2026, tăng trưởng tín dụng của hai mươi bảy ngân hàng niêm yết đạt 3,5% so với đầu năm, thấp hơn nhẹ so với mức tăng 3,8% cùng kỳ năm trước.

Nhóm ngân hàng tư nhân ghi nhận mức tăng trưởng tín dụng tích cực hơn khi đạt khoảng 4,0% so với đầu năm, cao hơn mức 2.9% của nhóm ngân hàng quốc doanh.

Động lực tăng trưởng chính đến từ tín dụng doanh nghiệp với dư nợ cuối quý tăng khoảng 6% so với đầu năm, vượt trội so với tín dụng bán lẻ. Tín dụng bán lẻ tiếp tục chịu sức ép từ ba yếu tố chính là mặt bằng lãi suất cho vay tăng mạnh so với năm trước do áp lực thanh khoản kéo dài của lãi suất huy động, những thay đổi pháp lý liên quan đến thuế hộ kinh doanh hạn chế dòng tín dụng cá nhân, và định hướng kiểm soát nghiêm ngặt dòng vốn vào lĩnh vực đầu cơ bất động sản không cao hơn tín dụng hệ thống, MBS nhận định.

Số liệu từ Bộ Xây dựng cho thấy tính đến ngày 28/02/2026, dư nợ tín dụng đối với hoạt động kinh doanh bất động sản tăng 11,7% so với cuối năm 2025 và tăng 43% so với cùng kỳ, trong đó tăng mạnh nhất ở các dự án đầu tư xây dựng khu đô thị và nhà ở. Sự tăng cao này chủ yếu đến từ sự phục hồi của thị trường khi vướng mắc pháp lý tại một số dự án dần được tháo gỡ, thúc đẩy nhu cầu vốn của chủ đầu tư.

Đối với đầu tư công, giải ngân tính đến hết tháng năm năm 2026 đạt 190,9 nghìn tỷ đồng, tăng 3,5% so với cùng kỳ và mới hoàn thành 18.6% kế hoạch cả năm, tạo cơ sở để tiến độ giải ngân được đẩy mạnh trong nửa cuối năm, hỗ trợ tín dụng doanh nghiệp. Đồng thời, tình trạng nhập siêu hơn 13,8 tỷ USD trong năm tháng đầu năm 2026 đặt ra yêu cầu thúc đẩy xuất khẩu để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP 10% và bổ sung dự trữ ngoại hối, giúp tín dụng được ưu tiên cho hoạt động xuất nhập khẩu, khu chế xuất và chuỗi cung ứng. Công văn số 4551 của Ngân hàng Nhà nước cũng tạo dư địa khi không tính các khoản vay nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất vào dư nợ tín dụng bất động sản.

Ngược lại, tín dụng bán lẻ phục hồi thận trọng do mặt bằng lãi suất cho vay cao và môi trường pháp lý thay đổi, dòng vốn bất động sản sẽ ưu tiên phân khúc gắn với nhu cầu thực hơn là các dự án cao cấp, hạng sang hoặc nhà ở hình thành trong tương lai.

"Sự phân hóa sẽ tiếp diễn khi ngân hàng quốc doanh và tư nhân nhận chuyển giao bắt buộc có mức tăng tốt hơn nhóm ngân hàng bán lẻ. Nhóm ngân hàng có lợi thế cho vay xuất nhập khẩu, khu công nghiệp và chuỗi cung ứng đi kèm tỷ lệ LDR thấp như ACB, HDB hoặc nhóm có tỷ lệ CASA cao như VCB, TCB, MBB và chất lượng tài sản vượt trội như CTG, VCB, ACB, TCB sẽ sở hữu nhiều ưu thế lớn", MBS dự báo.

Các chuyên gia phân tích, mặt bằng lãi suất huy động còn neo ở mức cao dưới áp lực thanh khoản lớn khi tăng trưởng huy động chưa theo kịp tốc độ mở rộng tín dụng. Tính đến ngày 26/ 05/2026, chênh lệch giữa tổng tín dụng và tổng huy động vốn toàn hệ thống đạt hơn 1,4 triệu tỷ đồng, tăng hơn 40% so với cuối năm 2025, khiến tỷ lệ LDR toàn ngành neo cao. Điều này buộc các ngân hàng phải tăng huy động để thu hẹp chênh lệch, bảo đảm an toàn hệ thống, dù việc duy trì lãi suất huy động cao gây áp lực lên chi phí vốn và biên lãi ròng.

"Chỉ đạo giảm lãi suất cho vay từ Ngân hàng Nhà nước có thể giảm bớt cạnh tranh huy động bằng lãi suất, nhưng chênh lệch tín dụng và huy động có thể nới rộng trong các quý còn lại nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng GDP", theo chuyên gia nhìn nhận.

Trong 5tháng đầu năm 2026, Ngân hàng Nhà nước điều tiết thanh khoản thận trọng và linh hoạt khi hút ròng gần 80 nghìn tỷ đồng qua kênh thị trường mở và thực hiện ba đợt hoán đổi ngoại tệ hỗ trợ thanh khoản ngắn hạn. Lãi suất liên ngân hàng biến động mạnh với lãi suất qua đêm có lúc tăng lên 17,25% trong quý một và 10,45% trong quý hai năm 2026, cho thấy trạng thái căng thẳng thanh khoản nhiều khả năng tiếp diễn trong nửa cuối năm.

Nhìn chung năm nay, hầu hết các định chế tài chính và giới chuyên môn có quan điểm tăng trưởng tín dụng khó vượt xa so với kịch bản Ngân hàng Nhà nước đặt ra từ đầu năm.

Trước MBS, Chứng khoán SHS cũng nhận định tốc độ tăng trưởng tín dụng chung toàn ngành năm 2026 dự báo khoảng 15-16%.

Theo TS. Nguyễn Đức Độ, nguyên Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Bộ Tài chính), tăng trưởng tín dụng 5,71% trong 5 tháng đầu năm là mức tăng phù hợp với diễn biến hoạt động của nền kinh tế và chủ trương phân bổ tín dụng của NHNN. Với tốc độ tăng như vậy, theo ông, từ nay đến cuối năm, tín dụng có thể chỉ tăng 15% như mục tiêu định hướng của NHNN và phù hợp trong bối cảnh lạm phát đang cao, áp lực tỷ giá hiện hữu, nợ xấu có xu hướng tăng lên.

Điều này khác với xu hướng ở năm 2025 khi đến gần kết thúc quý II/2025, với tốc độ tăng trưởng tín dụng và khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế, các định chế, chuyên gia đều đưa ra các nhận định kỳ vọng cao về khả năng tăng tốc, mở rộng dư nửa cuối năm. Sự thận trọng ngay cả trong các kỳ vọng của năm nay cũng cho thấy một bối cảnh nhiều thách thức điều hành, đặc biệt khi dư địa cho chính sách tiền tệ đã hẹp hơn.

Việc cơ quan điều hành tiếp tục triển khai các chính sách nắn ưu tiên tín dụng cho các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh là phù hợp. Các chuyên gia cho rằng cùng với định hướng điều tiết tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất - kinh doanh, đồng thời, cần nâng cao cải cách thị trường vốn để giảm sự phụ thuộc vào vốn tín dụng.