Tim Cook rời ghế CEO Apple sau gần 15 năm, để lại một đế chế 4.000 tỷ USD, nhưng cũng có một khoảng trống AI mà người kế nhiệm John Ternus phải thu hẹp.
Ngày 31/8 là ngày làm việc cuối cùng của Tim Cook trên cương vị Tổng giám đốc Apple. Từ 1/9, John Ternus, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách kỹ thuật phần cứng của Apple, tiếp quản vị trí Tổng giám đốc. Tim Cook sẽ chuyển sang làm Chủ tịch điều hành hội đồng quản trị.
Cuộc chuyển giao khép lại một trong những nhiệm kỳ CEO dài và có ảnh hưởng nhất ngành công nghệ, đúng lúc Apple đối mặt thách thức lớn nhất là trí tuệ nhân tạo (AI).
Tim Cook tiếp quản Apple năm 2011, chỉ sáu tuần trước khi nhà sáng lập Steve Jobs qua đời. Nhiều người khi đó hoài nghi liệu một chuyên gia vận hành có thể dẫn dắt công ty gắn liền với thiên tài sản phẩm Steve Jobs.
Gần 15 năm sau, câu trả lời gói gọn trong các con số. Tim Cook đưa Apple từ giá trị khoảng 350 tỷ USD lên hơn 4.000 tỷ USD, với doanh thu tăng hơn gấp bốn lần. Apple là công ty đại chúng Mỹ đầu tiên chạm mốc vốn hóa 1.000 tỷ USD năm 2018, rồi lần lượt vượt 2.000, 3.000 và 4.000 tỷ USD.
Dưới thời Tim Cook, Apple ra mắt Apple Watch, AirPods, Apple Pay và kính thực tế hỗn hợp Vision Pro, đồng thời chuyển máy Mac từ chip Intel sang chip Apple tự thiết kế. Ông cũng đưa mảng dịch vụ, gồm App Store, Apple Music và Apple TV, thành trụ cột doanh thu mới.
Nền tảng của mọi thành công đó là chuỗi cung ứng. Vốn là giám đốc vận hành trước khi làm CEO, Tim Cook xây dựng danh tiếng quanh khả năng quản lý sản xuất, và trong những năm cuối nhiệm kỳ, ông dẫn dắt việc dịch chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc sang Ấn Độ và Việt Nam.
Dù vậy, di sản của Tim Cook không trọn vẹn với vết gợn lớn nhất ở mảng AI. Khi ChatGPT gây bão cuối năm 2022, Apple đã chậm nhiều năm trong cuộc đua AI và phải chạy theo. Tính năng Apple Intelligence công bố năm 2024 bị thị trường đón nhận với thái độ hoài nghi, còn bản nâng cấp trợ lý ảo Siri liên tục bị hoãn.
Nguyên nhân, theo giới phân tích, nằm ở văn hóa tự làm mọi thứ trong nội bộ. Apple "có thiên hướng tự làm tất cả", Jack Gold, nhà phân tích chính tại J. Gold Associates, nhận xét.
Công ty không thực sự tin vào AI cho tới khi ChatGPT xuất hiện, và không rót đủ nguồn lực để phát triển một Siri thông minh. Lãnh đạo mảng AI mà Apple tuyển từ Google năm 2018 bị đánh giá kém hiệu quả và nghỉ hưu cuối năm 2025. Đầu năm 2026, Apple phải đưa một cựu lãnh đạo AI của Microsoft về thay. Cuối cùng, gã khổng lồ vốn kiêu hãnh về tính tự chủ buộc phải bắt tay đối thủ, dựa vào mô hình Gemini của Google cho thế hệ nền tảng AI tiếp theo.
Người kế nhiệm mang một hồ sơ khác hẳn Tim Cook. John Ternus, 50 tuổi, gia nhập Apple năm 2001 và giữ vị trí lãnh đạo kỹ thuật phần cứng từ 2021. Ông là kỹ sư sản phẩm, ít xuất hiện trước công chúng, khác với hình ảnh nhà vận hành và ngoại giao của Tim Cook. Cách hội đồng quản trị giới thiệu ông, nhấn mạnh bản năng kỹ thuật và định hướng đổi mới, cho thấy ưu tiên chiến lược mà Apple tin là cần cho chương tiếp theo.
Thách thức của Ternus khác về bản chất so với người tiền nhiệm. Cook nhận một Apple cần ổn định và kỷ luật vận hành. Ternus nhận một Apple cần được tái tạo cho kỷ nguyên AI. Theo giới phân tích, nếu Cook mở rộng và ổn định Apple, thì Ternus phải làm mới nó. Ông sẽ phải kết hợp cỗ máy vận hành mà Cook để lại với sức mạnh sản phẩm và kỹ thuật mà mình đại diện, giữa lúc chi phí linh kiện tăng, nguồn cung bộ nhớ căng thẳng và áp lực pháp lý gia tăng.
Không phải mọi tín hiệu đều bất lợi. Trong khi Microsoft, Google, Amazon và Meta đổ hàng chục tỷ USD mỗi năm vào hạ tầng AI, Apple phần lớn đứng ngoài cơn sốt đó, đặt cược vào phân phối ở cấp thiết bị, quyền riêng tư và cách tiếp cận không phụ thuộc một mô hình duy nhất. Điều này có thể trở thành lợi thế, cho phép Apple thu hẹp khoảng cách AI qua hợp tác thay vì gánh chi phí trung tâm dữ liệu khổng lồ như các đối thủ.
Phép thử đầu tiên của Ternus trên cương vị CEO sẽ là sự kiện ra mắt iPhone 18 trong tháng 9/2026. Sản phẩm thế hệ mới của Apple sẽ không còn được đánh giá chỉ ở hiệu năng chip, camera hay pin, mà ở việc AI thay đổi trải nghiệm người dùng đến đâu.
Cuộc chuyển giao lãnh đạo của tập đoàn Mỹ có ý nghĩa thiết thực với Việt Nam. Dưới thời Tim Cook, Việt Nam trở thành cứ điểm sản xuất lớn nhất của Apple tại Đông Nam Á và lớn thứ tư thế giới, với hơn 35 nhà cung ứng.
Các nhà máy ở Việt Nam lắp ráp phần lớn AirPods, cùng iPad, Apple Watch, một phần MacBook, HomePod và cả Vision Pro thế hệ mới, thông qua các đối tác như Foxconn, Luxshare, GoerTek và BYD. Riêng Foxconn sử dụng khoảng 80.000 lao động tại Việt Nam.
Là cựu lãnh đạo phần cứng, Ternus hiểu rõ chuỗi cung ứng này. Do đó, có thể kỳ vọng tân lãnh đạo Apple sẽ nối tiếp xu hướng đó và đánh giá cao vai trò của Việt Nam.
.png "Tim Cook và tầm nhìn kiên định đưa Apple lên tầm cao mới")
