Quy hoạch chung đô thị đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 mở ra một Bắc Ninh đa cực, hiện đại, giàu bản sắc và rộng mở với nhà đầu tư.
Ngày 05/8/2026, Tỉnh Bắc Ninh công bố Quy hoạch chung đô thị Bắc Ninh đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 được công bố, mở ra một không gian phát triển mới sau sáp nhập.
Trên bản đồ, những vùng đất từng được nhận diện bằng ranh giới hành chính nay kết nối thành một chỉnh thể đô thị thống nhất. Đây là bước chuyển đột phá về tư duy phát triển, hướng tới mục tiêu xây dựng Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Hai không gian - Một đại đô thị đa cực
Nhìn từ những trục giao thông đang mở rộng, các khu công nghiệp nối dài và những đô thị ngày một sầm uất, Bắc Ninh đang đứng trước một thời cơ phát triển hiếm có. Sự hợp nhất không gian của Bắc Ninh và Bắc Giang tạo nên một tỉnh có quy mô lớn hơn, nguồn lực đa dạng hơn, đủ điều kiện hình thành vùng đô thị công nghiệp, dịch vụ và sinh thái có sức cạnh tranh cao trong vùng Thủ đô.
Điểm đáng chú ý của quy hoạch mới là toàn tỉnh được nhìn nhận như một vùng đô thị thống nhất, nhưng không phát triển theo lối dàn trải. Cấu trúc “ba phân vùng, bốn hành lang, sáu cụm động lực và mười hai khu vực đô thị” thể hiện tư duy tổ chức không gian đa trung tâm. Mỗi khu vực được xác định một chức năng, một lợi thế riêng, đồng thời liên kết với nhau bằng hệ thống hạ tầng giao thông và kỹ thuật đồng bộ.
Kinh Bắc, Bắc Giang và Quế Võ được định hướng trở thành cụm đô thị hạt nhân, hội tụ các chức năng hành chính, kinh tế, văn hóa, giáo dục, công nghiệp và đổi mới sáng tạo. Sức mạnh công nghiệp hiện hữu của Bắc Ninh cũ kết nối với không gian đô thị, dịch vụ và nguồn nhân lực của Bắc Giang cũ, tạo thành một trục phát triển liên hoàn hai bên sông Cầu.
Trong cấu trúc ấy, Bắc Giang không trở thành vùng ngoại vi của trung tâm cũ. Khu vực này được trao vai trò quan trọng trong tổ chức hành chính, dịch vụ, giáo dục và phát triển công nghiệp. Đây cũng là điểm thể hiện rõ tư duy cân bằng lợi ích, phân bổ động lực tăng trưởng và khai thác thế mạnh của từng vùng đất sau sáp nhập.
Yên Phong, Hiệp Hòa, Từ Sơn và Tiên Du tiếp tục phát huy lợi thế công nghiệp công nghệ cao, thương mại và dịch vụ đô thị. Những khu vực này không chỉ là nơi đặt các nhà máy, mà còn được định hướng phát triển thành những hệ sinh thái sản xuất - dịch vụ - nhà ở, đáp ứng nhu cầu làm việc và sinh sống của người lao động, chuyên gia trong nước và quốc tế.
Phía Nam sông Đuống, sân bay Gia Bình và đô thị Gia Thuận nổi lên như một cực tăng trưởng mới, gắn với hàng không quốc tế, logistics, thương mại tự do và công nghiệp công nghệ cao. Khi hạ tầng được triển khai đồng bộ, khu vực này có thể trở thành một cửa ngõ giao thương mới, đưa Bắc Ninh kết nối nhanh hơn với các trung tâm kinh tế trong nước và các chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ở phía Bắc, hành lang Lạng Giang - Kép phát triển dựa trên lợi thế đường sắt liên vận và trung chuyển hàng hóa. Trong khi đó, Lục Ngạn, Sơn Động và Tây Yên Tử giữ vai trò cân bằng cho toàn bộ cấu trúc đô thị bằng nông nghiệp công nghệ cao, kinh tế rừng, du lịch sinh thái, văn hóa và tâm linh.
Tầm nhìn thành phố trực thuộc Trung ương vì thế không chỉ được đo bằng quy mô dân số, số lượng khu công nghiệp hay những tuyến đường mới. Điều quan trọng hơn là khả năng kiến tạo một đô thị đáng sống, nơi phát triển kinh tế đi cùng bảo tồn di sản, mở rộng không gian xanh, nâng cao chất lượng sống và gìn giữ môi trường cho các thế hệ sau.
Chính quyền đồng hành, doanh nghiệp cùng kiến tạo
Một bản quy hoạch có thể chỉ ra hướng đi, nhưng để những đường nét trên bản đồ trở thành nhà máy, trung tâm nghiên cứu, khu đô thị, trường học hay bệnh viện, cần một bộ máy thực thi quyết liệt và một môi trường đầu tư đủ sức tạo dựng niềm tin.
Trong hành trình đó, kinh tế tư nhân và cộng đồng doanh nghiệp là lực lượng quan trọng chuyển hóa tiềm năng thành nguồn lực phát triển. Mỗi chủ thể đều có thể tìm thấy cơ hội trong một không gian kinh tế đang được tổ chức lại theo các chuỗi giá trị mới.
Nhưng để đón được những dòng vốn chất lượng, lợi thế vị trí và hạ tầng mới chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ nằm ở năng lực điều hành, chất lượng phục vụ và sự nhất quán của chính quyền các cấp.
Sự đồng hành ấy phải bắt đầu từ những việc cụ thể: công khai thông tin quy hoạch; rút ngắn thời gian xử lý thủ tục; hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận đất đai, hạ tầng và lao động; phối hợp giải phóng mặt bằng; kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong quá trình chuẩn bị và triển khai dự án.
Vai trò của chính quyền cấp cơ sở đặc biệt quan trọng. Xã, phường là nơi quy hoạch đi vào đời sống, nơi người dân trực tiếp cảm nhận những thay đổi của hạ tầng và cũng là nơi doanh nghiệp tiếp xúc đầu tiên khi triển khai dự án.
Một chính quyền cơ sở chủ động, minh bạch, gần dân và hiểu doanh nghiệp sẽ góp phần giảm chi phí thời gian, tạo đồng thuận xã hội và hạn chế những điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn. Việc hỗ trợ nhà đầu tư cũng cần được đặt trong mối quan hệ hài hòa với quyền lợi của người dân, yêu cầu bảo vệ môi trường và gìn giữ các giá trị văn hóa bản địa.
Giá trị lớn nhất của quy hoạch không chỉ nằm ở diện mạo đô thị tương lai. Đó còn là khả năng tạo thêm việc làm, mở rộng sinh kế, nâng cao thu nhập và giúp người dân tiếp cận tốt hơn với giáo dục, y tế, văn hóa và các dịch vụ công.
Trên hành trình hướng tới thành phố trực thuộc Trung ương, sức mạnh của Bắc Ninh sẽ được tạo nên từ một tầm nhìn chiến lược, một chính quyền hành động, một cộng đồng doanh nghiệp năng động và sự đồng thuận của nhân dân.
Khi những nguồn lực ấy cùng hội tụ, một đại đô thị hiện đại, xanh, giàu bản sắc và rộng mở với nhà đầu tư sẽ không còn chỉ là hình dung trên bản đồ, mà trở thành động lực phát triển mới của vùng Thủ đô.
