Làn sóng điện hóa ngành ô tô đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, khi doanh số xe điện tăng nhanh và cục diện cạnh tranh giữa các hãng xe liên tục thay đổi.
Theo dữ liệu tổng hợp của hãng nghiên cứu thị trường TrendForce, năm 2025, người tiêu dùng trên thế giới đã mua khoảng 20,53 triệu xe điện hóa, bao gồm xe thuần điện chạy pin (BEV), hybrid sạc ngoài (PHEV) và xe pin nhiên liệu. Con số này tăng khoảng 26% so với năm trước, cho thấy nhu cầu đối với các phương tiện sử dụng năng lượng mới vẫn duy trì đà tăng trưởng mạnh, dù tốc độ mở rộng thị trường bắt đầu chậm lại so với giai đoạn bùng nổ trước đó.
Bảng xếp hạng doanh số năm 2025 ghi nhận sự thay đổi đáng chú ý ở nhóm dẫn đầu. Hãng xe Trung Quốc BYD lần đầu vượt Tesla để trở thành nhà sản xuất bán nhiều xe thuần điện nhất thế giới. Doanh số xe điện của BYD tăng khoảng 25% trong năm qua, trong khi Tesla giảm khoảng 9%. Nhiều nhà phân tích cho rằng Tesla gặp khó khăn khi danh mục sản phẩm thiếu các mẫu xe mới hoặc những bản nâng cấp đủ hấp dẫn để thu hút thêm khách hàng.
Các hãng xe Trung Quốc khác cũng tăng tốc đáng kể. Geely vươn lên vị trí thứ tư toàn cầu khi thị phần tăng gấp đôi, từ 3% lên 6%. Thành công của hãng phần lớn đến từ các mẫu xe giá rẻ, tiêu biểu là mẫu Xingyuan có giá dưới 100.000 nhân dân tệ (khoảng 14.500 USD). Một doanh nghiệp công nghệ như Xiaomi cũng nhanh chóng tạo dấu ấn khi chỉ sau một năm tham gia thị trường đã đạt khoảng 3% thị phần xe điện toàn cầu.
Ở phân khúc hybrid sạc ngoài (PHEV), BYD tiếp tục duy trì vị thế áp đảo với khoảng 31,5% thị phần. Các vị trí tiếp theo thuộc về Geely, AITO, Chery và Li Auto. Tuy vậy, một số hãng cũng trải qua giai đoạn khó khăn khi cạnh tranh ngày càng gay gắt. Li Auto, từng đứng thứ hai trong phân khúc PHEV, ghi nhận doanh số giảm mạnh khoảng 30% trong năm 2025 và rơi xuống vị trí thứ năm.
Về mặt địa lý, Trung Quốc vẫn là thị trường xe điện lớn nhất thế giới khi chiếm khoảng 66% tổng doanh số toàn cầu trong năm 2025. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tại đây đạt khoảng 24%, thấp hơn một chút so với mức trung bình toàn cầu, cho thấy thị trường đang dần bước vào giai đoạn trưởng thành sau nhiều năm tăng trưởng bùng nổ.
Trong khi đó, khu vực Tây Âu ghi nhận sự phục hồi đáng kể khi doanh số xe điện tăng gần 30% trong năm qua, mức cao nhất kể từ năm 2022. Sự cải thiện này phần nào đến từ các chính sách hỗ trợ của chính phủ cũng như việc mở rộng danh mục sản phẩm của nhiều hãng xe.
Dự báo cho năm 2026 cho thấy thị trường xe điện toàn cầu vẫn tiếp tục tăng trưởng nhưng với tốc độ chậm hơn. Theo TrendForce, tổng doanh số xe điện hóa có thể đạt khoảng 23,4 triệu chiếc, tương đương mức tăng khoảng 14%. Một trong những nguyên nhân chính là việc thị trường Trung Quốc dần bão hòa, khiến đà tăng trưởng chung giảm nhiệt.
Bên cạnh đó, chính sách hỗ trợ xe điện tại nhiều quốc gia cũng đang thay đổi. Trung Quốc dự kiến điều chỉnh hình thức trợ giá từ mức tiền cố định sang tỷ lệ phần trăm theo giá xe, điều có thể làm giảm sức hấp dẫn của các mẫu xe giá rẻ. Tại Mỹ, chương trình trợ cấp liên bang cho xe điện đã chấm dứt hoàn toàn. Ngược lại, Đức đang xem xét khôi phục chương trình hỗ trợ và không phân biệt nơi sản xuất xe, mở ra cơ hội cho các mẫu xe nhập khẩu.
Ngoài yếu tố thị trường và chính sách, ngành công nghiệp xe điện cũng phải đối mặt với thách thức về chuỗi cung ứng. Những mẫu xe điện hiện đại ngày càng phụ thuộc nhiều vào chip nhớ và linh kiện điện tử. Dù các linh kiện này chỉ chiếm khoảng 1-5% tổng chi phí sản xuất, bất kỳ biến động nào về nguồn cung cũng có thể gây gián đoạn dây chuyền sản xuất, điều từng xảy ra trong giai đoạn thiếu chip toàn cầu trước đây.
Xu hướng điện hóa mạnh mẽ trên thế giới cũng phần nào phản ánh sự thay đổi đang diễn ra tại thị trường Việt Nam. Dù quy mô còn nhỏ so với các thị trường lớn, quá trình chuyển dịch sang phương tiện điện hóa trong nước đang tăng tốc trong vài năm gần đây.
Trong phân khúc xe thuần điện, VinFast hiện đóng vai trò dẫn dắt thị trường nội địa khi sớm chuyển hướng sang chiến lược thuần điện. Các mẫu xe như VF 3, VF 5, VF 6, VF 7 hay VF 8 giúp hãng xây dựng dải sản phẩm trải rộng nhiều phân khúc, từ xe đô thị cỡ nhỏ đến SUV cỡ trung, đồng thời thúc đẩy việc phát triển hệ thống trạm sạc trên toàn quốc.
Bên cạnh đó, một số hãng xe quốc tế cũng đã đưa các mẫu xe điện vào danh mục sản phẩm tại Việt Nam. Các thương hiệu cao cấp như BMW, Mercedes-Benz hay Volvo đều đã giới thiệu một số dòng xe điện tại thị trường trong nước. Tuy nhiên, các sản phẩm này chủ yếu thuộc phân khúc giá cao, trong khi hạ tầng sạc dành cho xe điện vẫn chưa phổ biến như tại nhiều thị trường phát triển. Vì vậy, quy mô tiêu thụ của nhóm xe này hiện vẫn còn khá hạn chế.
Trong khi đó, các hãng xe Trung Quốc cũng đang đẩy mạnh chiến lược điện hóa tại Việt Nam, đưa nhiều mẫu xe thuần điện và hybrid sạc ngoài vào thị trường. Tuy nhiên, kết quả bước đầu vẫn chưa thực sự khả quan khi doanh số còn khiêm tốn và chưa tạo được sức bật rõ rệt.
Ở chiều ngược lại, phân khúc hybrid lại phát triển nhanh hơn do phù hợp với điều kiện hạ tầng hiện nay. Các mẫu hybrid của Toyota hay Honda đang ghi nhận doanh số ổn định nhờ khả năng tiết kiệm nhiên liệu và không phụ thuộc vào hệ thống trạm sạc.
Trong bối cảnh xu hướng điện hóa đang lan rộng trên toàn cầu, thị trường Việt Nam được dự báo sẽ tiếp tục tăng trưởng trong những năm tới. Tuy nhiên, quá trình chuyển dịch sang xe điện nhiều khả năng diễn ra theo lộ trình thận trọng hơn, khi hạ tầng, chính sách và thói quen tiêu dùng vẫn cần thêm thời gian để hoàn thiện.
.jpg "Từ tăng trưởng nóng đến chiến lược dài hạn của ngành xe điện")
