Tán thành với đề xuất chính sách của Dự thảo Nghị quyết, tuy nhiên, để đảm bảo thực tiễn, một số ý kiến đề nghị, bổ sung cơ chế thẩm định độc lập để bảo vệ người đứng đầu trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vi phạm pháp luật liên quan kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số được xây dựng nhằm tạo cơ sở pháp lý để bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, không tham nhũng, lãng phí, tiêu cực; thể hiện chính sách nhân văn, khoan hồng của Đảng và Nhà nước, lấy hiệu quả chính trị, kinh tế, xã hội làm căn cứ để xử lý phù hợp.
Dự thảo Nghị quyết gồm 3 Chương, 13 Điều. Trong đó, Dự thảo quy định các nguyên tắc cốt lõi như khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung; khoan hồng, giảm nhẹ đối với hành vi vi phạm vì lợi ích chung; ưu tiên áp dụng các biện pháp kinh tế, dân sự, hành chính, coi xử lý hình sự là biện pháp cuối cùng; xử lý nghiêm hành vi lợi dụng Nghị quyết để tham nhũng, trục lợi…
Tán thành với đề xuất chính sách của Dự thảo Nghị quyết, tuy nhiên, để đảm bảo thực tiễn, một số ý kiến đề nghị, cần bổ sung cơ chế thẩm định độc lập để bảo vệ người đứng đầu trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Quan tâm quy định về trách nhiệm của người đứng đầu tại khoản 2, Điều 13, tham gia góp ý, đại biểu Hoàng Quốc Khánh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu thống nhất với quy định giao người đứng đầu bộ ngành, địa phương chịu trách nhiệm toàn diện trong việc đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh và các hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Tuy nhiên, để đảm bảo tính thực tiễn, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế cho phép người đứng đầu được quyền yêu cầu các cơ quan chuyên môn hoặc tổ chức tư vấn, giám định độc lập thực hiện thẩm định, đánh giá làm căn cứ quyết định.
Theo đại biểu, đây là giải pháp cần thiết bởi các nội dung về quốc phòng, an ninh hay khoa học công nghệ đòi hỏi kiến thức chuyên sâu mà người đứng đầu không thể là chuyên gia trong mọi lĩnh vực. Mặt khác, kết quả thẩm định độc lập sẽ là cơ sở khoa học và pháp lý vững chắc, giúp quyết định hành chính chính xác hơn.
“Ngoài ra, cơ chế này không làm giảm trách nhiệm cuối cùng của người đứng đầu nhưng giúp hạn chế tâm lý e ngại, né tránh trách nhiệm trong quá trình triển khai Nghị quyết”, đại biểu bày tỏ.
Bên cạnh đó, góp ý quy định về công tác khen thưởng và xử lý vi phạm tại khoản 4, Điều 13, đại biểu Hoàng Quốc Khánh cho rằng, quy định hiện tại chỉ tập trung vào đối tượng “cán bộ, công chức” là chưa bao quát. Bởi thực tế, quá trình thực hiện Nghị quyết còn có sự tham gia của viên chức, các ban quản lý dự án, cơ quan tố tụng và các tổ chức liên quan khác. Nếu chỉ giới hạn với đối tượng cán bộ, công chức sẽ tạo ra khoảng trống trong cơ chế phòng ngừa và răn đe hành vi tham nhũng, trục lợi.
Do đó, đại biểu đề xuất điều chỉnh theo hướng, xử lý nghiêm mọi hành vi tham nhũng, tiêu cực, trục lợi và vi phạm pháp luật của mọi cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền và cá nhân có liên quan.
“Việc mở rộng này đảm bảo nguyên tắc mọi chủ thể thực thi nhiệm vụ đều phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, phù hợp với chủ trương tăng cường kỷ cương, kỷ luật của Đảng và Nhà nước”, đại biểu lý giải.
Tham gia góp ý xây dựng và hoàn thiện Dự thảo Nghị quyết, đại biểu Sùng A Lềnh, Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lào Cai đề nghị bổ sung nguyên tắc công khai, minh bạch và quy định rõ trách nhiệm giải trình của cơ quan, người có thẩm quyền trong quá trình áp dụng Nghị quyết.
Theo đại biểu, Nghị quyết có nhiều cơ chế đặc thù nên việc công khai là bắt buộc nhằm đảm bảo chính sách được áp dụng đúng đối tượng, đúng mục đích. Hạn chế tối đa tình trạng lạm dụng, áp dụng tùy tiện để “hợp thức hóa” các hành vi vi phạm pháp luật. Đồng thời, củng cố niềm tin của xã hội vào quá trình thực thi chính sách.
Cùng với nội dung đã nêu, góp ý quy định tại khoản 1, Điều 6 liên quan đến việc loại trừ trách nhiệm hình sự khi đã thực hiện đầy đủ biện pháp phòng ngừa, đại biểu Sùng A Lềnh cho rằng, Dự thảo hiện mới dừng lại ở mức “nguyên tắc” mà thiếu các tiêu chí nhận diện hoặc căn cứ đánh giá cụ thể.
Đại biểu nhấn mạnh, hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số luôn tiềm ẩn rủi ro khách quan không thể loại bỏ hoàn toàn. Do đó, cơ quan soạn thảo cần bổ sung hoặc giao cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn chi tiết các tiêu chí đánh giá khoa học để phân biệt rạch ròi giữa rủi ro phát sinh trong quá trình nghiên cứu, thử nghiệm với hành vi vi phạm pháp luật do chủ quan hoặc thiếu trách nhiệm.
Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để khuyến khích, bảo vệ những tổ chức, cá nhân có tinh thần “dám nghĩ, dám làm” vì lợi ích chung. Đảm bảo sự thống nhất trong cách hiểu và vận dụng pháp luật giữa các cơ quan thực thi, tránh tình trạng mỗi nơi hiểu một kiểu.
