Cần làm rõ cơ cấu nguồn vốn trong đầu tư các dự án

Tham gia đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận tại Tổ về các dự thảo Nghị quyết liên quan đến chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội và điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long, bày tỏ sự thống nhất với chủ trương điều chỉnh dự án đầu tư xây dựng đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và dự thảo Nghị quyết đầu tư xây dựng dự án đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội.

Việc đầu tư 2 dự án hạ tầng giao thông đường sắt và đường bộ đô thị này sẽ góp phần thúc đẩy phát triển đô thị Thủ đô và các vùng phụ cận, hiện đại hóa hạ tầng chiến lược theo chủ trương của Đảng và Nhà nước giai đoạn 2026-2030.

Qua nghiên cứu 2 dự thảo Nghị quyết, Đại biểu Trúc Sơn đóng góp cụ thể như sau:

Một là, đối với dự án đầu tư đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, đại biểu lưu ý các nội dung liên quan đến thống kê diện tích đất thu hồi (khoản 4, Điều 1), Quốc hội nên quyết con số ước khoảng, không ghi cụ thể tới con số lẻ (0,2-0,4 ha…) vì dễ sai số khi kiểm đếm, đo đạc trong thực tiễn, dẫn đến phải chỉnh, sửa Nghị quyết liên tục sau này (có thể kèm phụ lục).

Về tổng mức đầu tư: khoản 5 dự thảo, sửa đúng là khoản 6 Điều 1 (do đánh trùng số), dự thảo Nghị quyết nên ghi rõ khoản tăng tổng mức đầu tư vì Nghị quyết 187/2025/QH15 của Quốc hội khóa XV chỉ phê duyệt 203.231 tỉ đồng, tăng lên 289.339 tỉ đồng, tăng hơn 42% tổng mức nên cần ghi cụ thể để Quốc hội kiểm soát đầu tư trong giai đoạn 2026-2030; khoản 7 (ghi nhầm khoản 6) về thời hạn thực hiện và hoàn thành dự án, đại biểu yêu cầu ghi đúng thời hạn nhóm dự án quan trọng quốc gia, bố trí vốn từ 6 năm, nếu ép tiến độ và hoàn thành trong năm 2030 là không khả thi và chắc chắn sẽ kéo dài trong thực tế vì quy mô lớn, thủ tục đầu tư phức tạp, nhiều nguồn vốn đầu tư khác nhau; về khoản 8 (ghi nhầm khoản 7): nguồn lực đầu tư, Đại biểu đề xuất ghi rõ cơ cấu nguồn vốn gồm Trung ương, địa phương, vốn từ nguồn huy động khác (như ODA, PPP…) để Quốc hội có thể kiểm soát trong điều kiện vốn đầu tư công đầu kỳ chưa được phân bổ, tác động đến nhiều dự án, tỉnh/thành nên cần có khung dự kiến cụ thể.

Hai là, dự án đầu tư đường Vành đai 5 – Vùng Thủ đô Hà Nội: về chủ trương là hoàn toàn ủng hộ, dự án có ý nghĩa và tác động lớn đến hạ tầng chiến lược Thủ đô, tác động đến quản trị đô thị hiện đại và sẽ thúc đẩy tăng trưởng cho Hà Nội và các vùng phụ cận.

Về các góp ý trực tiếp, Đại biểu góp ý về tổng mức đầu tư (khoản 5, Điều 1), cần làm rõ cơ cấu nguồn vốn trong tổng số 288.268 tỉ, bao nhiêu là vốn đầu tư công trung hạn đầu kỳ đang dự kiến phân bổ (vì nguồn Trung ương chỉ khoảng 3,8 triệu tỉ), cần rõ để không bị tác động đến các dự án đã dự kiến tầm quốc gia và địa phương; về hình thức đầu tư (khoản 6, Điều 1): đề nghị Quốc hội làm rõ trong Nghị quyết là dự án được đầu tư bằng hình thức đầu tư công (như góp ý tổng mức, định lượng rõ), phần còn lại là huy động từ xã hội (như PPP), Quốc hội tránh dùng câu “trường hợp không khả thi sẽ thực hiện dự án bằng đầu tư công”, tránh ngay từ đầu không có quyết tâm huy động nguồn vốn xã hội. Về tiến độ dự án (khoản 7, Điều 1), giống như dự án đường sắt, đề xuất Quốc hội ghi rõ thời hạn đầu tư từ 2026-2030, có thể chia giai đoạn, nhưng trong tổng thể theo quy định thời gian thực hiện của dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công đặc biệt.

Ba là, các góp ý liên quan 2 dự án về thủ tục đầu tư và các điều kiện hưởng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết trước đây của Quốc hội. Về cơ bản, Đại biểu ủng hộ các chính sách đã chứng minh hiệu quả trên thực tế và được Quốc hội đánh giá, có thể cho áp dụng đối với các dự án quan trọng, đặc biệt trên phạm vi cả nước, tuy nhiên do các dự án sử dụng vốn đầu tư công ở giai đoạn đầu kỳ 2026-2030 (như 2 dự án này), đề nghị Quốc hội cân nhắc về việc cả hai dự án được áp dụng cơ chế, chính sách không phải thực hiện thẩm định nguồn vốn, khả năng cân đối vốn là chưa thật sự phù hợp với các dự án đầu kỳ vì nó tác động đến nhiều dự án khác đang trong quá trình thẩm định nguồn vốn và khả năng cân đối vốn (theo Luật Đầu tư công và Nghị quyết 26/2026/QH16 về tổng nguồn vốn đầu tư phát triển, đầu tư công trung hạn…).

Đại biểu đề nghị Quốc hội hết sức cân nhắc để bảo đảm dự án có thể triển khai và cũng đồng bộ trong khung pháp lý mà Quốc hội đã thông qua. Ngoài ra, chính sách chỉ định thầu được áp dụng cho toàn bộ dự án cũng phải hết sức thận trọng vì dự án được chia nhiều gói, vừa tư vấn vừa xây lắp, cần thiết có những gói kỹ thuật phức tạp, công nghệ mới thì áp dụng chỉ định là phù hợp, còn những gói xây lắp thông thường, việc áp dụng cần tuân theo quy định của Luật Đấu thầu (trong trường hợp thời gian dự án thực hiện rất dài, không phải cấp bách, khẩn cấp).