Trong quá trình hoàn thiện khung pháp lý về thuế thu nhập cá nhân, nhiều quy định tại Dự thảo Nghị định vẫn bộc lộ điểm chưa thống nhất, thiếu rõ ràng hoặc chưa theo kịp thực tiễn.
Mới đây, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã có văn bản gửi Bộ Tài chính góp ý đối với Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (Dự thảo). Trên cơ sở tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội, VCCI cho rằng một số quy định trong Dự thảo vẫn còn thiếu rõ ràng, chưa thống nhất hoặc chưa phù hợp với thực tiễn, cần được rà soát, điều chỉnh để đảm bảo tính khả thi khi triển khai.
Trước hết, liên quan đến quy định về thu nhập từ hoạt động kinh doanh và hành nghề độc lập tại Điều 7, VCCI cho rằng cách phân loại thu nhập đối với hoạt động quản lý đại lý bảo hiểm chưa thực sự phù hợp với thực tế. Dự thảo hiện xác định khoản thu nhập này là thu nhập từ tiền lương, tiền công, trong khi thực tế các quản lý đại lý có thể hoạt động dưới hình thức cá nhân hoặc cá nhân kinh doanh có đăng ký. Việc quy định cứng như vậy chưa phản ánh đúng bản chất hoạt động trong trường hợp cá nhân đã đăng ký kinh doanh. Vì vậy, cần cho phép người nộp thuế được lựa chọn hình thức áp dụng phù hợp, tương ứng với mô hình hoạt động của mình.
Ở nhóm thu nhập từ tiền lương, tiền công, nhiều nội dung cũng được VCCI đề nghị điều chỉnh. Đáng chú ý, quy định về việc tính thuế đối với các khoản phí hội viên, chi phí chăm sóc sức khỏe, vui chơi, giải trí nếu mang tính cá nhân đang gây băn khoăn. Theo phản ánh, đây là các khoản phúc lợi nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho người lao động, không mang bản chất tiền lương. Việc đưa các khoản này vào thu nhập chịu thuế không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người lao động mà còn làm gia tăng chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc phân định thế nào là “sử dụng riêng” hay “sử dụng chung” trên thực tế cũng không rõ ràng, dễ dẫn đến cách hiểu và áp dụng khác nhau giữa các cơ quan quản lý. Từ đó, VCCI đề nghị cân nhắc bỏ quy định này.
Liên quan đến khoản tiền thuê nhà, điện, nước do doanh nghiệp chi trả thay cho người lao động, Dự thảo tiếp tục duy trì mức khống chế không vượt quá 15% tổng thu nhập chịu thuế. Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút nhân lực chất lượng cao ngày càng lớn, VCCI cho rằng đây là khoản phúc lợi thiết yếu, cần được xem xét lại theo hướng giảm tỷ lệ khống chế xuống 10% để giảm áp lực thuế cho người lao động.
Một nội dung khác cũng gây vướng mắc là quy định về miễn thuế đối với khoản học phí cho con của người lao động. Dù Dự thảo đã có quy định, nhưng chưa làm rõ thế nào là “học phí”, dẫn đến cách hiểu không thống nhất trong quá trình thanh tra, kiểm tra thuế. VCCI kiến nghị cần định nghĩa cụ thể hơn, theo hướng chỉ bao gồm các khoản thu bắt buộc gắn trực tiếp với chương trình học, loại trừ các khoản mang tính tự nguyện hoặc không liên quan trực tiếp.
Đối với khoản tiền mua bảo hiểm không bắt buộc, Dự thảo mới chỉ dừng lại ở việc xác định tính chất của khoản chi mà chưa làm rõ đối tượng được bảo hiểm. Trong khi đó, trên thực tế, người được bảo hiểm có thể là người thân của người lao động. Việc thiếu quy định rõ ràng có thể dẫn đến cách hiểu khác nhau khi áp dụng, do đó cần bổ sung để đảm bảo thống nhất.
Đáng chú ý, quy định về thu nhập từ chuyển nhượng vốn và chuyển nhượng chứng khoán tại Điều 10 đang đặt ra vấn đề về tính công bằng và khả thi. Dự thảo áp dụng mức thuế 20% trên phần chênh lệch đối với chuyển nhượng cổ phần chưa niêm yết, trong khi chuyển nhượng chứng khoán niêm yết chỉ chịu thuế 0,1% trên giá trị giao dịch.
Theo VCCI, việc phân biệt này là chưa hợp lý bởi cổ phần, dù niêm yết hay chưa, đều có cùng bản chất pháp lý. Không chỉ tạo ra sự bất bình đẳng, quy định này còn có thể làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư vào các doanh nghiệp chưa đại chúng. Đồng thời, việc xác định giá vốn và chi phí trong các giao dịch không qua sàn cũng gặp nhiều khó khăn, tiềm ẩn nguy cơ gian lận và phát sinh tranh chấp. Từ đó, cần điều chỉnh theo hướng áp dụng thống nhất cách tính thuế đối với hoạt động chuyển nhượng cổ phần.
Liên quan đến thu nhập từ trúng thưởng và các hình thức khuyến mại, VCCI cho rằng, Dự thảo vẫn chưa làm rõ phạm vi áp dụng. Thực tế cho thấy cách hiểu giữa quy định pháp luật và hướng dẫn của cơ quan thuế còn có sự khác biệt, dẫn đến tình trạng mỗi nơi áp dụng một cách. Bên cạnh đó, các khoản quà tặng từ các hình thức khuyến mại khác cũng chưa được quy định cụ thể, khiến doanh nghiệp lúng túng khi triển khai. Vì vậy, cần bổ sung và làm rõ các nội dung này để đảm bảo tính minh bạch và thống nhất.
