Thỏa thuận chip AI hơn 100 tỷ USD giữa Meta và AMD gây chú ý không chỉ vì quy mô, mà còn bởi cấu trúc tài chính đặc biệt trong bối cảnh lo ngại bong bóng AI.
Theo công bố hôm thứ Ba, Meta sẽ mua các chip AI thế hệ mới nhất của AMD – dòng MI450 – đủ để vận hành các trung tâm dữ liệu với tổng công suất lên tới 6 gigawatt trong vòng 5 năm tới. Mỗi gigawatt tương đương hàng chục tỷ USD doanh thu cho AMD, theo công ty này. Meta dự kiến triển khai gigawatt đầu tiên ngay trong năm nay. Cổ phiếu AMD mở cửa tăng 7% sau thông tin trên.
Một điểm đáng chú ý là cấu trúc tài chính của thỏa thuận. AMD còn đồng ý cấp cho Meta quyền mua tối đa 160 triệu cổ phiếu, tương đương khoảng 10% cổ phần của công ty, với giá chỉ 0,01 USD/cổ phiếu.
Điều kiện quan trọng nhất là Meta chỉ nhận được toàn bộ số cổ phiếu này nếu giá cổ phiếu AMD tăng lên 600 USD/cp. Trong phiên đóng cửa gần nhất trước thông báo, cổ phiếu AMD ở mức 196,60 USD/cp.
Trong bối cảnh số lượng khách hàng lớn mua chip AI còn hạn chế, cả Nvidia lẫn AMD đang sử dụng các cơ chế tài chính sáng tạo để khóa chặt khách hàng chiến lược vào các hợp đồng dài hạn.
Một số nhà phê bình gọi đây là hình thức “tài chính vòng tròn”, khi các công ty vừa ký hợp đồng thương mại lớn, vừa gắn kèm các ưu đãi cổ phần.
Giám đốc điều hành AMD Lisa Su cho biết mục tiêu của thương vụ là tăng cường vị thế trước các đối thủ. “Meta có rất nhiều lựa chọn. Tôi muốn đảm bảo rằng chúng tôi luôn có một vị trí rõ ràng trên bàn thảo luận khi họ nghĩ về những gì họ cần tiếp theo,” bà nói.
Meta trước đó cũng công bố kế hoạch mua vài triệu GPU của Nvidia trong một thương vụ trị giá hàng chục tỷ USD nhằm thúc đẩy sáng kiến Meta Compute. Công ty dự kiến tăng mạnh chi tiêu vốn cho AI để phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn và tối ưu hóa hoạt động quảng cáo.
Trong một bài đăng hồi tháng 1/2026, Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg cho biết Meta dự định triển khai hàng chục gigawatt công suất trung tâm dữ liệu trong thập kỷ này và hàng trăm gigawatt hoặc hơn theo thời gian. Năm ngoái, Meta đã chi 72 tỷ USD cho hạ tầng AI và dự kiến nâng con số này lên tới 135 tỷ USD trong năm nay.
“Đây là một bước tiến quan trọng đối với Meta khi chúng tôi đa dạng hóa năng lực tính toán. Tôi kỳ vọng AMD sẽ là đối tác quan trọng của chúng tôi trong nhiều năm tới,” ông Zuckerberg nói.
Khác với các GPU “đóng gói sẵn” trước đây, MI450 được thiết kế theo kiến trúc chiplet – tích hợp nhiều khối silicon nhỏ liên kết với nhau – giúp dễ tùy biến cho từng loại tác vụ. Meta muốn tối ưu chip cho suy luận, tức quá trình mô hình AI phản hồi truy vấn người dùng. Điều này đưa AMD vào cạnh tranh trực tiếp hơn với các nhà thiết kế chip tùy biến như Broadcom.
Thương vụ Meta–AMD diễn ra đúng lúc thị trường IPO công nghệ Mỹ đảo chiều. Năm 2026 từng được kỳ vọng là năm bùng nổ niêm yết, với các tên tuổi như SpaceX, OpenAI và Anthropic chuẩn bị ra mắt. Tuy nhiên, lo ngại AI có thể làm đảo lộn ngành phần mềm đã khiến cổ phiếu công nghệ lao dốc hồi đầu tháng này, đặc biệt sau khi một bài blog lan truyền mạnh mẽ về mối đe dọa từ AI.
Hệ quả là nhiều kế hoạch IPO bị hủy hoặc trì hoãn. Liftoff Mobile – được Blackstone hậu thuẫn – đã rút hồ sơ. Công ty môi giới Clear Street cũng hủy kế hoạch niêm yết vì điều kiện thị trường xấu. Theo Dealogic, 3/4 cổ phiếu công nghệ niêm yết năm ngoái hiện giao dịch dưới giá IPO; nhóm IPO công nghệ năm 2025 giảm trung bình 18%.
Figma – thương vụ IPO công nghệ lớn nhất được quỹ mạo hiểm hậu thuẫn kể từ 2021 – từng tăng vọt 250% khi ra mắt, nhưng sau đó suy yếu khi nhà đầu tư lo AI có thể thay đổi cách thiết kế ứng dụng và website. Dù công ty công bố doanh thu vượt kỳ vọng gần đây, cổ phiếu vẫn giao dịch dưới mức chào sàn.
Trong khi đó, khẩu vị đầu tư đang tập trung vào các doanh nghiệp liên quan trực tiếp đến AI hoặc tiền mã hóa. Circle Internet Group tăng gần 98% so với giá IPO. Một số ngân hàng kỳ vọng sàn giao dịch tiền số Kraken – недавно được định giá 20 tỷ USD – có thể niêm yết trong năm nay.
Dù vậy, Phố Wall vẫn đặt kỳ vọng lớn vào các “siêu IPO”. SpaceX có thể niêm yết trong mùa hè năm nay với định giá mục tiêu hơn 1.000 tỷ USD. “Các ‘ông lớn’ sẽ có nhu cầu cực kỳ lớn. Ai cũng muốn nắm giữ cổ phiếu của họ. Nhưng với phần mềm, sẽ có những công ty có giá trị bằng không," Matt Witheiler của Wellington Management nhận định.
