Mục tiêu cốt lõi của chiến lược xoay trục của Liên minh châu Âu (EU) là xây dựng lợi thế cạnh tranh.
Cuộc xung đột Trung Đông có thể đã làm chậm lại chiến lược xoay trục của Mỹ sang khu vực châu Á - Thái Bình Dương, nhưng điều này đang thúc đẩy châu Âu tăng cường tái định hướng kinh tế và chính trị sang khu vực này, bao gồm cả ASEAN.
Điều này đã được nhấn mạnh qua chuyến công du quan trọng của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tới Tokyo và Seoul. Chuyến đi này nối tiếp các chuyến thăm tập trung vào ASEAN của ông tới Việt Nam, Singapore và Indonesia trong năm 2025, cũng như chuyến thăm Ấn Độ vào tháng 2 vừa qua.
Như ông Macron nhấn mạnh, khu vực châu Á - Thái Bình Dương chiếm khoảng 60% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu và đóng góp khoảng hai phần ba tăng trưởng toàn cầu. Cùng với EU, khu vực này thúc đẩy khoảng 70% thương mại toàn cầu.
Chuyến thăm Tokyo và Seoul của ông Macron được thực hiện không chỉ với tư cách Tổng thống Pháp mà còn với vai trò Chủ tịch Nhóm G7 năm nay. Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung dự kiến sẽ tham dự hội nghị thượng đỉnh lãnh đạo G7 vào tháng 6 tới tại Evian, Pháp.
Tại Tokyo, ông Macron khẳng định rằng xung đột Trung Đông đang làm gia tăng nhu cầu để châu Âu gắn kết chặt chẽ hơn với các cường quốc chủ chốt ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và Ấn Độ. Trong đó, Australia và Ấn Độ đã ký các thỏa thuận thương mại với EU trong những tuần gần đây.
Dựa trên các chuyến công du gần đây, Tổng thống Pháp đã củng cố sự hợp tác giữa châu Âu và châu Á. Chẳng hạn với Nhật Bản, Pháp và EU đã tăng cường vai trò dẫn dắt trong thương mại quốc tế và trật tự kinh tế dựa trên luật lệ. Điều này được củng cố từ năm 2019 khi Hiệp định Đối tác Kinh tế EU - Nhật Bản có hiệu lực, loại bỏ gần như toàn bộ thuế quan đối với hàng xuất khẩu.
Tại Tokyo, ông Macron đã gặp Nhật hoàng Naruhito và Thủ tướng Takaichi, đồng thời tiến hành ký kết lộ trình hợp tác chung về khoáng sản quan trọng, quốc phòng, năng lượng hạt nhân, cũng như an ninh và hợp tác trong lĩnh vực không gian.
Một phái đoàn doanh nghiệp lớn của Pháp cũng đã làm việc với các tập đoàn như SoftBank, Iwatani và Horiba. Đồng thời, ông Macron cũng vận động phía Nhật Bản dỡ bỏ các rào cản nhập khẩu đối với gan ngỗng Pháp (foie gras), vốn vẫn được duy trì từ sau đợt bùng phát cúm gia cầm năm 2023.
Tại Hàn Quốc, cuộc gặp giữa ông Macron và Tổng thống Lee Jae-myung tập trung vào việc thu hút đầu tư từ các tập đoàn như Samsung, Naver và Hyundai Motor vào các ngành công nghiệp và công nghệ của Pháp, đồng thời thúc đẩy xuất khẩu sang Hàn Quốc.
Ông Macron là nhà lãnh đạo châu Âu đầu tiên thăm cấp Nhà nước tới Seoul kể từ khi ông Lee nhậm chức. Nhân dịp này, ông đã khánh thành Trung tâm Pompidou Hanwha, công trình do kiến trúc sư người Pháp Jean-Michel Wilmotte thiết kế.
Tổng thống Lee kêu gọi tăng cường hợp tác với Pháp, nhấn mạnh rằng trong một môi trường quốc tế ngày càng phân mảnh và bất định, quan hệ đối tác giữa các quốc gia dân chủ có chung giá trị không còn chỉ là mong muốn, mà đã trở thành nhu cầu chiến lược.
Hai nước đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương từ 15 tỷ USD năm 2025 lên 20 tỷ USD vào năm 2030.
Hai bên cũng ký kết các thỏa thuận hợp tác trong nhiều lĩnh vực như khoáng sản quan trọng, chất bán dẫn, công nghệ lượng tử, điện gió và năng lượng hạt nhân, bao gồm cả thỏa thuận bảo đảm nguồn nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân của Hàn Quốc và đặt nền móng cho việc cùng tham gia thị trường hạt nhân toàn cầu.
Dù gần đây ông Macron tập trung vào Nhật Bản và Hàn Quốc, ASEAN vẫn là một phần quan trọng trong chiến lược xoay trục của châu Âu sang châu Á - Thái Bình Dương.
Việt Nam được xem là đối tác thương mại ngày càng quan trọng của Pháp. Năm ngoái, ông Macron trở thành Tổng thống Pháp đầu tiên thăm Việt Nam sau gần một thập kỷ, ký kết các thỏa thuận trị giá hơn 10 tỷ USD trong các lĩnh vực như năng lượng hạt nhân, quốc phòng, đường sắt, vận tải biển, hàng không và vaccine.
Tại Singapore, ông Macron cũng đã có bài phát biểu quan trọng tại Đối thoại Shangri-La, hội nghị quốc phòng hàng đầu châu Á. Tương tự, ông Macron cũng nhấn mạnh thông điệp Pháp và châu Âu là những bên bảo vệ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ trong bài phát biểu tại Indonesia.
Việc châu Âu tăng cường tập trung vào châu Á - Thái Bình Dương nhằm củng cố quan hệ đối tác giữa hai khu vực, dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và bình đẳng trong các lĩnh vực như an ninh, thương mại, chuỗi giá trị toàn cầu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và an ninh năng lượng.
Một mục tiêu quan trọng của EU là xây dựng lợi thế cạnh tranh. Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen, chiến lược châu Á - Thái Bình Dương của EU đã chuyển hướng sang thúc đẩy môi trường thương mại và đầu tư mở, dựa trên luật lệ, tính có đi có lại, khả năng chống chịu, ứng phó biến đổi khí hậu và tăng cường kết nối.
Với Nhật Bản và Hàn Quốc đang dẫn đầu về số hóa và công nghệ, EU muốn thúc đẩy hợp tác số thông qua sáng kiến Digital for Development Hub, đồng thời hỗ trợ quá trình chuyển đổi số bền vững và bao trùm.
Bên cạnh kinh tế, việc duy trì các tuyến hàng hải tự do theo đúng luật pháp quốc tế cũng là ưu tiên hàng đầu. Châu Âu đang tăng cường hợp tác với các đối tác Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương để đối phó với các mối đe dọa an ninh như tấn công mạng, khủng bố và tội phạm có tổ chức.
EU cũng đã mở rộng hiện diện hàng hải phối hợp tại khu vực Tây Bắc Ấn Độ Dương, qua đó hỗ trợ ổn định khu vực, tối ưu hóa triển khai hải quân, tăng cường tính thống nhất trong hành động của châu Âu và thúc đẩy hợp tác với các đối tác trong khu vực thông qua tập trận chung và các chuyến thăm cảng.
Những nỗ lực này cho thấy các nhà lãnh đạo châu Âu đang đẩy mạnh chiến lược xoay trục sang châu Á - Thái Bình Dương khi khu vực này ngày càng trở thành ưu tiên then chốt để bảo đảm lợi thế cạnh tranh trong những năm tới.
