Chuẩn hóa tiêu chí đánh giá năng lực được kỳ vọng nâng cao chất lượng nhà thầu, tăng tính minh bạch của thị trường và thúc đẩy ngành xây dựng phát triển bền vững.
Ngày 30/6, tại Hà Nội, Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) phối hợp với Báo Tiền Phong tổ chức họp báo công bố chương trình "Đánh giá năng lực và vinh danh nhà thầu xây dựng Việt Nam 2026".
Phát biểu tại họp báo, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, đồng Trưởng Ban Tổ chức cho biết, chương trình không chỉ là hoạt động tôn vinh doanh nghiệp mà còn là sáng kiến nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành Xây dựng trong bối cảnh đất nước triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm và đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân.
Theo ông Sưởng, việc xây dựng bộ tiêu chí đánh giá khoa học, minh bạch và khách quan sẽ giúp ghi nhận đúng những doanh nghiệp có năng lực thực sự, qua đó khuyến khích các nhà thầu tiếp tục nâng cao chất lượng quản trị, năng lực thi công, uy tín và trách nhiệm xã hội.
Đồng thời, kết quả đánh giá cũng sẽ trở thành nguồn thông tin tham khảo cho các chủ đầu tư, cơ quan quản lý trong quá trình lựa chọn nhà thầu, góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao chất lượng các công trình xây dựng.
Ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng đánh giá năng lực nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, ngành Xây dựng tiếp tục giữ vai trò là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế.
Lĩnh vực xây dựng hiện đóng góp khoảng 8-9% GDP cả nước. Riêng năm 2026, Nhà nước dự kiến bố trí khoảng 1 triệu tỷ đồng cho đầu tư công, trong đó phần lớn dành cho phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật.
Tuy nhiên, với hơn 10.000 doanh nghiệp hoạt động ở nhiều quy mô khác nhau, ngành Xây dựng vẫn thiếu một hệ thống đánh giá và phân hạng năng lực thống nhất.
"Dù sở hữu lực lượng doanh nghiệp đông đảo, ngành Xây dựng vẫn phát triển chủ yếu theo nhu cầu thị trường và chưa có một hệ thống quy chuẩn đánh giá bài bản để phân cấp năng lực như nhiều quốc gia phát triển", ông Hiệp nhận định.
Theo lãnh đạo VACC, chương trình được xây dựng trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm của nhiều quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore và Trung Quốc, với mục tiêu từng bước hình thành hệ thống đánh giá chuyên nghiệp cho thị trường xây dựng Việt Nam.
Trong giai đoạn đầu, chương trình tập trung đánh giá và vinh danh các doanh nghiệp thuộc ba lĩnh vực gồm xây dựng dân dụng, xây dựng công trình giao thông và cơ khí - cơ điện. Đây là những lĩnh vực được xem là đại diện cho năng lực của nhóm doanh nghiệp lớn trong ngành.
Một điểm mới của chương trình là mở rộng đối tượng tham gia, không chỉ giới hạn trong các hội viên của VACC mà dành cho tất cả doanh nghiệp xây dựng có nhu cầu đăng ký trên tinh thần tự nguyện.
Giới thiệu về hệ thống đánh giá, ông Trần Nam Bình - Giám đốc Công ty CP Thông tin Xây dựng Việt Nam chia sẻ, bộ tiêu chí được xây dựng với 5 cấu phần gồm: mục đích và phạm vi áp dụng; khung đánh giá; hệ thống tiêu chí và ngưỡng điểm; quy trình thu thập, thẩm định dữ liệu; nền tảng số phục vụ đánh giá.
Đối tượng đánh giá là các doanh nghiệp thi công xây dựng Việt Nam, không phân biệt là hội viên hay ngoài Hiệp hội, trên cơ sở tự nguyện. Trước mắt, Hội đồng sẽ triển khai ở ba lĩnh vực gồm dân dụng - công nghiệp, công trình giao thông và hạ tầng. Doanh nghiệp có thể đăng ký một hoặc nhiều lĩnh vực và được đánh giá độc lập.
Theo ông Bình, điểm nổi bật của hệ thống là việc ứng dụng công nghệ AI và nền tảng số để chuẩn hóa toàn bộ quy trình đánh giá.
"Toàn bộ các chỉ số được mã hóa để hệ thống tự động chấm điểm, qua đó hạn chế tối đa yếu tố chủ quan. Dữ liệu được lưu trữ đầy đủ nhằm phục vụ Hội đồng điều chỉnh ngưỡng điểm, công bố kết quả minh bạch, đồng thời tạo nguồn dữ liệu phục vụ nghiên cứu chính sách và hỗ trợ chủ đầu tư lựa chọn nhà thầu", ông Bình cho biết.
Quy trình đánh giá gồm 5 bước: doanh nghiệp đăng ký tham gia; cung cấp hồ sơ, dữ liệu; đơn vị tư vấn thẩm tra; Hội đồng xem xét, bỏ phiếu; cuối cùng là công bố kết quả. Toàn bộ quá trình được thực hiện trên cơ sở dữ liệu và tiêu chí định lượng nhằm bảo đảm tính minh bạch, khách quan.
Hội đồng đánh giá năng lực doanh nghiệp xây dựng gồm 11 thành viên, do ông Nguyễn Quốc Hiệp - Chủ tịch Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam (VACC) làm Chủ tịch Hội đồng. Ông Lê Quang Hùng - nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng giữ vai trò Phó Chủ tịch Hội đồng; ông Dương Văn Cận - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VACC là Phó Chủ tịch kiêm Thư ký Hội đồng.
Các ủy viên là đại diện Cục Quản lý đấu thầu (Bộ Tài chính), Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam, Học viện Tài chính, Trường Đại học Xây dựng, Ban Quản lý dự án Thăng Long (Bộ Xây dựng) và Ban Pháp chế Hiệp hội Các Nhà thầu Xây dựng Việt Nam.
