Bắc Ninh đẩy mạnh xúc tiến đầu tư công nghiệp hỗ trợ nhằm nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, giảm phụ thuộc vào FDI và chuyển dịch từ lắp ráp sang công nghệ cao.
Từ vị thế một “cứ điểm sản xuất” quy mô lớn của các tập đoàn đa quốc gia, tỉnh Bắc Ninh đang tập trung mọi nguồn lực cho Chương trình xúc tiến đầu tư phát triển công nghiệp hỗ trợ (CNHT). Đây được xem là chìa khóa chiến lược để nâng cao năng lực nội sinh và tạo xung lực hiện thực hóa mục tiêu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.
Yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn tăng trưởng
Những năm gần đây, công nghiệp hỗ trợ trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đã và đang từng bước phát triển vượt bậc, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển của các ngành công nghiệp chủ lực trong định hướng phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng hiện đại và bền vững; đóng góp đáng kể vào tăng trưởng giá trị xuất khẩu, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa. Đồng thời, góp phần hình thành mối liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài.
Tính đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh có hơn 54.000 doanh nghiệp đăng ký hoạt động, trong đó có hơn 28.000 doanh nghiệp đang thực tế sản xuất, kinh doanh. Khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) chiếm tới 95%, đóng góp 30,1% GRDP, 12% tổng thu ngân sách địa phương và trên 30% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Riêng ngành CNHT đã thu hút khoảng 1.100 doanh nghiệp tham gia.
Tuy nhiên, CNHT địa phương phát triển chưa tương xứng với tiềm năng. Năng lực của doanh nghiệp nội địa khi tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn còn hạn chế; sản phẩm chủ yếu đơn giản, hàm lượng công nghệ ở mức trung bình và thấp, chiếm tỷ trọng giá trị nhỏ trong cơ cấu sản phẩm hoàn chỉnh. Công tác quản trị, điều hành sản xuất chưa bắt kịp xu hướng nhà máy thông minh; lực lượng lao động công nghệ cao còn mỏng.
Mặt khác, quá trình phát triển vẫn vấp phải những "điểm nghẽn" về hạ tầng như: một số dự án lưới điện, hạ tầng truyền tải chậm tiến độ, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng phụ tải cho sản xuất; các vướng mắc về đất đai, môi trường, hạ tầng phụ trợ và sự thiếu kết nối bền vững giữa doanh nghiệp Việt Nam với các tập đoàn FDI.
Để đạt mục tiêu tăng trưởng GRDP năm 2026 từ 12,5 - 13% và duy trì đà phát triển hai con số theo hướng chất lượng cao, Bắc Ninh bắt buộc phải giải bài toán: Làm sao để doanh nghiệp Việt không mãi dừng lại ở công đoạn gia công, lắp ráp mà có thể làm chủ công nghệ, chuyển mạnh sang "chủ động cung ứng"?
Nhận diện “nút thắt” từ chính sách đến vận hành
Thời gian qua tỉnh Bắc Ninh đã triển khai đồng bộ nhiều chính sách theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tỉnh đã hỗ trợ 1.734 doanh nghiệp ứng dụng chữ ký số, tổ chức khoảng 80 lớp đào tạo cho gần 4.000 doanh nghiệp nhằm nâng cao năng lực quản trị. Đồng thời, duy trì thường xuyên các diễn đàn đối thoại, tháo gỡ khó khăn về pháp lý và xúc tiến thương mại.
Dù vậy, đánh giá từ UBND tỉnh Bắc Ninh chỉ ra rằng nhiều chính sách chưa thực sự đi vào cuộc sống do điều kiện và thủ tục tiếp cận còn phức tạp: Cơ chế bảo lãnh tín dụng chưa tạo được sức hút do doanh nghiệp vừa phải trả phí bảo lãnh, vừa chịu sự giám sát kép từ cả tổ chức tín dụng lẫn đơn vị bảo lãnh. Doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn “khát” vốn do thiếu tài sản bảo đảm.
Về mặt bằng sản xuất: Chính sách hỗ trợ mặt bằng thông qua chủ đầu tư hạ tầng khu, cụm công nghiệp chưa phát huy hiệu quả vì chưa đến trực tiếp tay doanh nghiệp. Doanh nghiệp nội địa vẫn loay hoay tìm quỹ đất sạch với chi phí hợp lý.
Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp thành lập mới chưa sát thực tế, bởi giai đoạn đầu doanh nghiệp phải tập trung chuẩn bị đầu tư, chưa phát sinh doanh thu, lợi nhuận để thụ hưởng ưu đãi.
Tỉnh đề nghị bổ sung cơ chế hỗ trợ trực tiếp chi phí thuê hạ tầng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tại các khu, cụm công nghiệp; điều chỉnh nguyên tắc ưu tiên hỗ trợ doanh nghiệp; đồng thời kiến nghị Chính phủ sửa đổi Nghị định số 39/2019/NĐ-CP ngày 10/5/2019 "về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa" theo hướng mở rộng đối tượng được vay vốn từ Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn.
Chương trình xúc tiến đầu tư CNHT: Những giải pháp đột phá
Để hiện thực hóa định hướng chiến lược từ "Gia công" sang "Chủ động cung ứng", Bắc Ninh đang đẩy mạnh Chương trình xúc tiến đầu tư phát triển ngành CNHT với các giải pháp trọng tâm:
Tăng cường kết nối cung - cầu và mở rộng thị trường: Tỉnh chủ động tổ chức các hội chợ, Triển lãm CNHT quốc tế định kỳ ngay trên địa bàn để quy tụ hàng trăm doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội địa giao thương. Song song đó là các chương trình làm việc chuyên sâu với các tổ chức xúc tiến uy tín toàn cầu như JETRO (Nhật Bản), KOTRA (Hàn Quốc), các Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu, Đài Loan... nhằm tiếp nhận trực tiếp danh mục linh kiện, nguyên vật liệu mà các tập đoàn FDI đang tìm kiếm nhà cung ứng tại chỗ.
Tăng tốc nâng cao năng lực nội sinh cho doanh nghiệp. Tỉnh phối hợp chặt chẽ với Bộ Công Thương, Hiệp hội CNHT Việt Nam (VASI) và các tập đoàn đa quốc gia triển khai các dự án tư vấn cải tiến nhà máy, hỗ trợ áp dụng công cụ Kaizen, xây dựng mô hình Nhà máy thông minh (Smart Factory) và đạt các chứng nhận chất lượng quốc tế (ISO, IATF...). Hỗ trợ chuyển đổi số và R&D: Hỗ trợ kinh phí cho các doanh nghiệp CNHT ứng dụng công nghệ mới, tự động hóa dây chuyền và đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ.
Kiến tạo chính sách mặt bằng và đột phá thủ tục: Bắc Ninh tập trung quy hoạch các phân khu, cụm công nghiệp chuyên sâu dành riêng cho CNHT với hạ tầng kỹ thuật và xử lý môi trường đạt chuẩn. Tỉnh quyết liệt áp dụng cơ chế "Luồng xanh 24h" - rút ngắn tối đa thời gian giải quyết thủ tục hành chính về đầu tư, xây dựng, môi trường đối với các dự án CNHT công nghệ cao; đồng thời áp dụng mức ưu đãi tối đa về thuế TNDN, tiền thuê đất và hỗ trợ lãi suất vay vốn đổi mới công nghệ.
Hành động quyết liệt cho tầm nhìn tương lai
Tỉnh Bắc Ninh ưu tiên nguồn lực hỗ trợ tối đa cho các dự án đổi mới sáng tạo. Về định hướng chiến lược, Bắc Ninh tập trung phát triển các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh cao như: Ưu tiên CNHT cho các ngành bán dẫn, vi mạch, điện tử thông minh, tự động hóa, cơ khí chính xác và năng lượng sạch; sản xuất, lắp ráp linh kiện điện tử và chế biến thực phẩm - đồ uống. Mục tiêu dài hạn là chuyển trọng tâm từ tăng nhanh kim ngạch sang tăng giá trị gia tăng, tạo dựng hệ sinh thái dịch vụ kỹ thuật, kiểm định, kho bãi, logistics và chuỗi cung ứng đồng bộ tại chỗ. Để doanh nghiệp trong nước từng bước tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như linh kiện, vật liệu, thiết bị hỗ trợ, phần mềm, dịch vụ kỹ thuật, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn của các tập đoàn xuất khẩu lớn.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp trong nước cũng cần tự thân vận động: chủ động nâng cao năng lực quản trị, sẵn sàng chấp nhận rủi ro để đổi mới công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đặc biệt, cộng đồng doanh nghiệp Việt cần tăng cường liên kết, hợp tác cùng vươn lên, tránh cạnh tranh không lành mạnh để đủ sức trở thành nhà cung ứng cấp 1, cấp 2 (Tier 1, Tier 2) cho các tập đoàn toàn cầu.
Xúc tiến đầu tư công nghiệp hỗ trợ không đơn thuần là một giải pháp kinh tế ngắn hạn, mà là chiến lược nền tảng để Bắc Ninh gia cố cho hệ sinh thái công nghiệp của Bắc Ninh, giảm thiểu rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Đây chính là bước đệm vững chắc để Bắc Ninh bứt phá, chuyển mình thành trung tâm công nghiệp công nghệ cao và tự tin khẳng định vị thế đô thị thông minh, phát triển xanh, bền vững trực thuộc Trung ương trong tương lai gần.
