Cơ hội từ tự động hóa, robot, UAV và sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu

Ngày 4/11, nhằm thúc đẩy kết nối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu, được sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp và các đơn vị phối hợp tổ chức Diễn đàn “Công nghiệp Bắc Ninh 2026: Kiến tạo trung tâm chuỗi cung ứng công nghệ cao toàn cầu”. Diễn đàn được tổ chức trong khuôn khổ chuỗi Triển lãm Công nghiệp và Sản xuất Việt Nam 2026.

Phiên tọa đàm thứ hai trong Diễn đàn đã tạo nên một cuộc đối thoại cởi mở, thực chất giữa các tập đoàn quốc tế, doanh nghiệp sản xuất Việt Nam, đơn vị phát triển hạ tầng và logistics, nhằm nhận diện những xu hướng mới của thị trường, những cơ hội từ tự động hóa, robot, UAV và sự chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chủ động chuyển dịch

Trong góc nhìn về nhu cầu mua hàng toàn cầu và phát triển nhà cung ứng, bà Hoàng Thu Thủy - Lãnh đạo Bộ phận Mua hàng Toàn cầu, Panasonic Việt Nam cho biết, hiện tại Panasonic đã nội địa hóa rất cao ở thị trường Việt Nam. Theo bà Thủy, tiêu chí để lựa chọn nhà cung cấp dựa vào bốn yếu tố, đó là: Chất lượng, giá thành, giao hàng và dịch vụ. Đấy là những tiêu chuẩn rất cơ bản và theo tôi trong vòng 3 năm, 5 năm hay 10 năm nữa, những tiêu chuẩn này sẽ tồn tại và đó là điều cơ bản. Tuy nhiên, trong bối cảnh thị trường đầy biến động, những yếu tố này vẫn chưa đủ.

Theo bà Thủy, năm 2026, những biến đổi về địa chính trị đã tác động mạnh đến hoạt động sản xuất kinh doanh và thương mại toàn cầu. Tất cả mọi người đều có thể thấy, một trong những điều chưa đủ đó là nhà cung cấp muốn đáp ứng được yêu cầu của khách hàng thì cần phải có khả năng ứng biến với những thay đổi về địa chính trị hay đứt gãy chuỗi cung ứng và bất kỳ những thay đổi nào khác để có thể đồng hành cùng với khách hàng.

Bên cạnh đó, chính là khả năng đầu tư vào công nghệ. Công nghệ ở đây không có nghĩa là mình bỏ ra rất nhiều tiền để đầu tư vào AI, công nghệ, mà đó là khả năng đầu tư cho sự sáng tạo trong công việc để tái tạo năng suất, giảm giá thành và hơn nữa đó là tăng tính minh bạch. Cuối cùng là, gần đây trên thế giới có nhắc nhiều về ESG. Đối với Panasonic, bản thân doanh nghiệp là một công ty tại Việt Nam, trong nhiều năm liên tiếp được nhận giải ESG. Ngoài ra, Panasonic cũng có yêu cầu riêng về tiêu chuẩn CSI, trong đó có thể hiện một phần về ESG.

Bày tỏ về vấn đề hệ sinh thái công nghiệp thế hệ mới và kết nối FDI, bà Nguyễn Phương Nga - Phó Tổng giám đốc CNCTech Group cho biết, doanh nghiệp thành lập trong 3 lĩnh vực trụ cột là: Công nghiệp sản xuất, giải pháp công nghiệp và logistics.

Bà Nga cũng nhận định thêm: “Với góc nhìn của nhà phát triển công nghiệp và giải pháp công nghiệp toàn diện, theo tôi có một sự chuyển dịch mạnh mẽ liên quan đến lĩnh vực khu công nghiệp thế hệ mới để bắt sóng với làn sóng chuyển dịch trên toàn cầu. Một khu công nghiệp chuyển dịch từ việc cung cấp mặt bằng sản xuất sang mô hình kiến tạo hệ sinh thái công nghiệp toàn diện, xanh, thông minh và kết nối giá trị cao.

Đề xuất các doanh nghiệp cần chuyển dịch để thích ứng với tình hình mới, bà Nga chỉ rõ: “Chuyển dịch đó theo tôi nên đi vào 3 lĩnh vực trọng yếu. Thứ nhất, chủ đầu tư công nghiệp phải xác định ngay từ bước quy hoạch. Đó là thay vì thu hút nhỏ lẻ, chúng ta phải tập trung vào phân khu quy hoạch theo chuỗi giá trị. Hiện chúng tôi có phân khu chức năng riêng như: phân khu cho ngành công nghệ cao, bán dẫn, điện tử; phân khu cho ngành công nghiệp hỗ trợ; phân khu cho ngành logistics. Thứ hai, CNC Tech Group tập trung phát triển hạ tầng khu công nghiệp đồng bộ, xanh, thông minh và ứng dụng công nghệ cao vào vận hành. Thứ ba, khi cho thuê đất, cho thuê xưởng, chúng tôi cung cấp giải pháp công nghiệp toàn diện, hỗ trợ cho các nhà đầu tư từ pháp lý, thiết kế, thi công, phòng cháy chữa cháy, môi trường, logistics và vận hành sản xuất… Qua đó, giúp các nhà đầu tư tiết kiệm thời gian, chi phí”.

Đặc biệt, để các doanh nghiệp có thể sớm tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, ông Đặng Quang Khởi - Giám đốc Công ty TNHH Nhựa An Lập cho biết, doanh nghiệp đang làm nhà cung cấp cấp 2 của Samsung và đang được Samsung lựa chọn để trở thành nhà cung cấp cấp 1. Để có thể trở thành nhà cung cấp cấp 1 phải trải qua rất nhiều điều kiện khắt khe.

Lấy ví dụ từ thực tiễn của doanh nghiệp, ông Khởi cho biết, Samsung không chỉ mua một sản phẩm cụ thể mà họ mua sự ổn định. Đối với Nhựa An Lập, sản lượng một ngày làm ra rất lớn, có thể lên đến hàng chục nghìn sản phẩm. Với các doanh nghiệp cung ứng, số lượng sản phẩm đó nếu không ổn định mà khi cung cấp cho khách hàng lắp ráp gặp sự cố sẽ phải hủy đơn hàng. Do vậy, khách hàng khi mua hàng không chỉ nhìn vào sản phẩm mà doanh nghiệp làm được mà họ nhìn vào cả quá trình và hệ thống, làm sao doanh nghiệp cung ứng phải chứng minh được có thể làm được sản phẩm này với chất lượng ổn định và tuân thủ các quy định như: vấn đề an toàn sức khỏe, chất lượng xã hội, ESG.

Logistics thông minh và kết nối chuỗi cung ứng quốc tế

Tự động hóa không chỉ là yêu cầu trong các nhà máy sản xuất mà còn đang trở thành điều kiện quan trọng đối với hoạt động cảng biển và logistics. Với Cảng Hải Phòng là đơn vị đảm nhận khối lượng hàng hóa xuất nhập khẩu rất lớn. Nếu như, không ứng dụng khoa học công nghệ, không ứng dụng robot, tự động hóa vào thì chúng tôi không thể đáp ứng yêu cầu xử lý bài toán với số lượng lớn. Tại Cảng Hải Phòng, trong thời gian vừa qua để tiếp nhận những con tàu lớn, doanh nghiệp đã ứng dụng các phần mềm rất hiện đại. Bên cạnh đó, Cảng Hải Phòng cũng đã ứng dụng data vào cung cấp dịch vụ tra cứu cho khách hàng được thuận tiện.

Ông Lê Hồng Quân - Tổng Giám đốc Công ty CP Cảng Hải Phòng cho biết: “Hiện nay, khi ứng dụng công nghệ, chúng tôi cũng phải nhập khẩu rất nhiều và chi phí rất đắt. Trong bối cảnh các doanh nghiệp Việt Nam phát triển rất tốt, chúng tôi rất tự tin sử dụng các dịch vụ của doanh nghiệp Việt như cơ khí chế tạo. Với AI, robot hóa, các doanh nghiệp Việt xuất khẩu được thì tại sao chúng ta không áp dụng tại các doanh nghiệp Việt Nam. Đối với Cảng Hải Phòng, chúng tôi cơ giới hóa là chính. Tiếp theo đó, chúng tôi hướng tới bán tự động, điều khiển từ xa và bước tiếp theo nữa là tự động hóa. Đây là lộ trình mà chúng tôi bắt buộc phải thực hiện”.

Từ nhu cầu thực tế, ông Quân cũng đề xuất thêm: “Với nhu cầu của Cảng Hải Phòng, chúng tôi rất mong cộng đồng doanh nghiệp ở Bắc Ninh, các đơn vị cung cấp về các giải pháp kết cấu, tự động hóa, robot hóa có thể cùng với chúng tôi xây dựng một Cảng Hải Phòng hiện đại hơn, tốt hơn và từ đó chúng ta đưa ra những dịch vụ tốt hơn chi phí rẻ hơn cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam”.

Cùng nhìn nhận cơ hội từ xu hướng tự động hóa, ông Lương Đức Thụ - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Thiết bị và Giải pháp cơ khí Auotomech cho rằng, robot và tự động hóa đang trở thành nhu cầu lớn của ngành công nghiệp toàn cầu, trong đó Việt Nam có nhiều dư địa để phát triển.

Hiện nay, qua thống kê của Liên đoàn Robot thế giới, trên toàn thế giới có khoảng 5 triệu robot đang hoạt động. Riêng Việt Nam, năm 2025, theo số liệu của Cục Hải quan, lượng robot nhập khẩu hơn 14.000 con.

Đánh giá về dư địa cho các địa phương chủ động nắm bắt được cơ hội này, ông Thụ nhận định: “Nếu so sánh với các lĩnh vực điện tử hay lĩnh vực gia công chế tạo, đây là cơ hội rất lớn đối với Việt Nam. Đặc biệt, hiện nay TP Bắc Ninh là nơi hội tụ rất nhiều yếu tố để phát triển ngành công nghiệp điện tử, cơ khí chế tạo, và đặc biệt là robot. Tôi cho rằng cơ hội của chúng ta là rất lớn. Chúng ta sẽ tập trung vào lĩnh vực robot công nghiệp, tức là robot thiết kế để thay thế công nhân làm việc trong các nhà máy, làm sao để nhà máy 1.000 lao động có thể giảm xuống còn 700-800 người ở các công đoạn tiếp theo”.

Bên cạnh robot công nghiệp, robot AGV dành cho các khối vận chuyển, cảng biển, và tất cả các nhà máy từ điện tử (như nhà máy của Samsung) cho đến các nhà máy sản xuất khác. Kể cả nhà máy cơ khí, linh kiện, sản phẩm, bán thành phẩm đều rất cần đến AGV trong nhà máy và kho thông minh, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tiết kiệm chi phí, nhân lực. Và hiện nay, AGV Việt Nam hoàn toàn có thể triển khai ngay được. Cơ hội lớn nhất đối với các doanh nghiệp trên địa bàn Bắc Ninh nói riêng và cả nước nói chung là trong chuỗi kinh tế tuần hoàn qua cảng, bởi vì các doanh nghiệp ở Bắc Ninh, các khu vực lân cận rất cần các giải pháp logistics tự động, thông minh và tiết kiệm chi phí.

Cũng trong khuôn khổ Diễn đàn, Hội Liên minh Robot & UAV BACLINK chính thức được hình thành, hướng tới thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, phát triển và thương mại hóa công nghệ robot, thiết bị bay không người lái (UAV). Đây được kỳ vọng sẽ là đầu mối kết nối doanh nghiệp với các chuyên gia, nhà khoa học, trường đại học, viện nghiên cứu và đối tác trong nước, quốc tế.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành lâm thời ngày 30/10/2026, Hội đã tiến hành bầu Ban Lãnh đạo và Ban Chấp hành. Đây sẽ là lực lượng nòng cốt tổ chức các hoạt động kết nối, hợp tác phát triển công nghệ, đào tạo nhân lực và mở rộng thị trường, từng bước xây dựng hệ sinh thái robot và UAV tại Bắc Ninh nói riêng, Việt Nam nói chung.

Sự ra đời của BACLINK cùng những trao đổi tại Diễn đàn cho thấy, cơ hội từ làn sóng tự động hóa và dịch chuyển chuỗi cung ứng sẽ không chỉ dành cho các tập đoàn lớn. Nếu tận dụng tốt lợi thế về thị trường, hạ tầng và khả năng kết nối, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể tham gia sâu hơn vào quá trình cung ứng thiết bị, công nghệ và giải pháp sản xuất. Vấn đề quan trọng là chuyển những cơ hội ấy thành các chương trình hợp tác và đơn hàng cụ thể, tạo thêm năng lực sản xuất ngay trong nước.