Chỉ số KOSPI lao dốc gần 11% khi lo ngại về trí tuệ nhân tạo (AI), cạnh tranh Trung Quốc và đòn bẩy đầu cơ kích hoạt làn sóng bán tháo.
Phiên giao dịch ngày 28/7 trở thành một trong những ngày biến động mạnh nhất trong lịch sử thị trường chứng khoán Hàn Quốc. Chỉ số KOSPI giảm 10,84%, đóng cửa ở 6.023,66 điểm, ghi nhận mức giảm lớn nhất kể từ ngày 4/3.
Trong phiên, chỉ số Kospi có lúc mất 11,3% và rơi xuống dưới 6.000 điểm, lần đầu tiên kể từ ngày 14/4. Sở Giao dịch Hàn Quốc lần lượt kích hoạt cơ chế hạn chế giao dịch tự động “sidecar” và ngắt mạch toàn thị trường.
Tâm điểm bán tháo là hai nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Hàn Quốc. Cổ phiếu Samsung Electronics giảm 13,4%, mức giảm mạnh nhất trong gần hai thập kỷ, còn cổ phiếu SK Hynix mất 14,7%. Hai cổ phiếu này chiếm khoảng một nửa tỷ trọng KOSPI, khiến biến động của ngành chip nhanh chóng kéo cả thị trường đi xuống.
Áp lực lan rộng trong khu vực. Cổ phiếu hãng chip nhớ Kioxia của Nhật Bản giảm 18,3%, trong khi MediaTek của Đài Loan (Trung Quốc) mất gần 10%.
Đợt bán tháo được kích hoạt bởi ba nhóm thông tin xuất hiện gần như đồng thời. Trước hết là sự đảo chiều của giao dịch cổ phiếu AI trên thị trường Mỹ.
Nvidia giảm gần 5% sau thông tin hãng có thể cung cấp khoản bảo đảm tài chính khoảng 250 tỷ USD cho một dự án trung tâm dữ liệu liên quan đến OpenAI. Thông tin này khiến nhà đầu tư đặt thêm câu hỏi về mức độ Nvidia đang hỗ trợ vốn cho chính những khách hàng mua chip của mình.
Mối lo rộng hơn nằm ở hàng trăm tỷ USD mà các tập đoàn công nghệ đang chi cho trung tâm dữ liệu, cùng lượng nợ và dòng tiền âm phát sinh trong quá trình mở rộng hạ tầng AI.
Yếu tố thứ hai đến từ tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực thiết bị sản xuất bán dẫn. Một doanh nghiệp Nhà nước tại Thượng Hải đã bắt đầu sản xuất máy quang khắc DUV nhúng do Trung Quốc phát triển. Khoảng 5 máy dự kiến được sản xuất trong năm nay và khoảng 20 máy trong năm 2027.
Tuy nhiên, thiết bị này vẫn cần trải qua quá trình kiểm nghiệm và còn cách xa các hệ thống tương ứng của ASML về năng suất, độ chính xác và độ tin cậy. Việc sản xuất một số máy thử nghiệm chưa đồng nghĩa Trung Quốc đã có thể triển khai chúng trong các dây chuyền sản xuất chip quy mô lớn. Vì vậy, tác động trước mắt chủ yếu nằm ở tâm lý và kỳ vọng cạnh tranh dài hạn.
Mồi lửa thứ ba là màn chào sàn của ChangXin Memory Technologies, hay CXMT, nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất Trung Quốc. Cổ phiếu CXMT tăng 466% trong phiên niêm yết đầu tiên tại Thượng Hải ngày 27/7, sau khi công ty huy động 8,6 tỷ USD.
Đợt tăng đưa vốn hóa CXMT lên gần 488 tỷ USD, nhưng mức biến động cũng chịu ảnh hưởng từ lượng cổ phiếu tự do chuyển nhượng chỉ chiếm 6,73% vốn sau niêm yết. Quy mô vốn huy động vẫn làm gia tăng lo ngại rằng CXMT có thể đẩy nhanh đầu tư công suất và công nghệ, gây áp lực lên giá chip DRAM.
Dù vậy, các phân tích cho thấy CXMT sẽ cạnh tranh chủ yếu trong phân khúc DRAM phổ thông và vẫn được đánh giá chậm hơn nhiều năm so với Samsung và SK Hynix trong lĩnh vực chip nhớ băng thông cao HBM dùng cho AI.
Những thông tin trên xuất hiện khi thị trường Hàn Quốc đã tích tụ nhiều vị thế đầu cơ và sử dụng đòn bẩy cao.
Samsung Electronics và SK Hynix từng là hai động lực chính đưa KOSPI lên mức kỷ lục 9.114,55 điểm ngày 22/6. Đến cuối phiên 28/7, chỉ số đã mất 34% so với đỉnh và giảm khoảng 29% từ đầu tháng, vượt mức giảm kỷ lục 27% trong tháng 10/1997. Dù vậy, KOSPI khi đó vẫn cao hơn 43% so với đầu năm.
Cấu trúc dòng tiền cho thấy áp lực bán tập trung ở nhà đầu tư nước ngoài. Khối ngoại bán ròng 5.000 tỷ won, tương đương 3,42 tỷ USD, trong khi nhà đầu tư cá nhân trong nước mua ròng 4.000 tỷ won.
Việc nhà đầu tư cá nhân mua mạnh các chứng chỉ quỹ ETF gắn với từng cổ phiếu chip cũng làm biến động trở nên dữ dội hơn. Cơ quan quản lý tài chính Hàn Quốc đang xem xét siết giới hạn đầu tư vào nhóm sản phẩm này.
Diễn biến ngày 29/7 cho thấy thị trường chưa thể ổn định ngay. SK Hynix công bố lợi nhuận hoạt động quý II đạt mức kỷ lục 60.500 tỷ won, tăng hơn sáu lần so với cùng kỳ. Doanh thu đạt 79.300 tỷ won, tăng 257%.
Các kết quả này vẫn thấp hơn dự báo của giới phân tích, lần lượt là 64.000 tỷ won lợi nhuận hoạt động và 84.000 tỷ won doanh thu. Cổ phiếu SK Hynix tiếp tục giảm tới 13%, kéo KOSPI đi xuống trong phiên kế tiếp.
Phản ứng này cho thấy thị trường đang định giá lại mức kỳ vọng rất cao từng dành cho ngành chip AI. Nhu cầu HBM và chip nhớ chưa suy giảm rõ rệt, nhưng lợi nhuận kỷ lục cũng không còn đủ để giữ giá cổ phiếu khi định giá, chi tiêu vốn và mức sử dụng đòn bẩy đều ở ngưỡng cao.
Giá chip nhớ giảm do cạnh tranh và dư cung có thể hạ chi phí linh kiện cho các nhà máy lắp ráp. Ngược lại, biên lợi nhuận thấp hơn có thể khiến các tập đoàn thận trọng hơn với kế hoạch mở rộng công suất và lựa chọn địa điểm đầu tư.
Tuy nhiên đối với Việt Nam, điều này không đáng ngại, vì Việt Nam vẫn đang hấp dẫn các doanh nghiệp FDI nhờ môi trường đầu tư an toàn, chính sách pháp luật ngày càng cải thiện. Đặc biệt, Việt Nam nằm ở trung tâm khu vực chuỗi cung ứng châu Á, kết hợp với lực lượng lao động trẻ dồi dào...
