Ngày 19/05, Chính phủ, Bộ Tài chính họp với các doanh nghiệp với trọng tâm của cuộc họp xoay quanh định hướng cơ cấu lại vốn Nhà nước tại các doanh nghiệp trong giai đoạn tới.
Cổ phiếu nhóm thoái vốn DNNN tăng mạnh
Tiếp tục thoái vốn khu vực doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) trên thị trường chứng khoán đang là chủ trương của Chính phủ và Bộ Tài chính nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn về niêm yết và giúp doanh nghiệp huy động vốn ngoại.
Thông tin này dẫn theo Văn bản số 849/VPCP-TH ngày 17/5/2026 của Văn phòng Chính phủ, gửi các Bộ ngành, UNND, TP, các tỉnh và các Tập đoàn, Công ty DNNN dự phiên họp thảo luận về dự thảo Quyết định tiêu chí phân loại DNNN và doanh nghiệp có vốn nhà nước thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước. Thành phần tham dự phiên họp bao gồm đại diện từ nhiều cơ quan quản lý vĩ mô và các DNNN trọng yếu.
Đối với khối kinh tế, cuộc họp có sự hiện diện của lãnh đạo 23 tập đoàn, tổng công ty nhà nước.
Với những thông tin được công bố, cổ phiếu nhóm DNNN dự kiến thoái vốn có đà tăng mạnh. Theo đó, nhà đầu tư nội, ngoại cũng tiếp tục mua vào nhóm cổ phiếu này…
Trong nhóm ngân hàng liên quan thoái vốn Nhà nước, điển hình là Big 3 như cổ phiếu BID tăng hết biên độ lên sát vùng giá 45.000 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới 16 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu VCB tăng 63.400 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới 18 triệu đơn vị cổ phiếu…
Với cổ phiếu nhóm dầu, điển hình BSR tăng áp sát giá trần 33.940 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới 17 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu GAS tăng gần 6% lên 93.000 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới gần 4 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu PLX tăng trần cán mốc 45.150 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới 11 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu OIL tăng giá 16.900 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới 7,5 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu PVT tăng áp sát vùng giá trần lên 25.450 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới gần 10 triệu đơn vị…
Nhóm cổ phiếu phân đạm có tỷ lệ vốn Nhà nước áp đảo tăng lên vùng giá cao nhất, với DPM tăng lên 28.300 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh gần 8 triệu đơn vị cổ phiếu; Cổ phiếu DCM tăng lên 45.150 đồng/cp với khối lượng khớp lệnh lên tới hơn 5 triệu đơn vị cổ phiếu...
Liên quan đến vấn đề thoái vốn của khu vực DNNN, tại cuộc họp đầu tháng 5/2026, bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch UBCK Nhà nước, cho biết các doanh nghiệp nhà nước được niêm yết/đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán giữa vai trò hết sức quan trọng do là nhóm có quy mô vốn hóa lớn, hoạt động trong các lĩnh vực then chốt của nền kinh tế sẽ tạo ra sức hút với dòng vốn trong và ngoài nước. Việc FTSE Russell nâng hạng TTCK Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp đã mở ra cơ hội rất lớn để các doanh nghiệp Việt Nam nói chung và khu vực DNNN nói riêng, nhằm thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn, đặc biệt là các quỹ đầu tư dài hạn và các quỹ đầu tư thụ động toàn cầu…
Tạo mọi nguồn lực để DNNN hút vốn đầu tư
Tuy nhiên, cho đến thời điểm này, nhiều DNNN và công ty con của khu vực này đang niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán, nhưng không đáp ứng đủ điều kiện duy trì tư cách đại chúng theo quy định của Luật Chứng khoán. Theo rà soát hiện có 67/789 doanh nghiệp có nguồn gốc từ DNNN chưa đáp ứng điều kiện mới về công ty đại chúng, liên quan đến điều kiện về cơ cấu cổ đông do tỉ lệ sở hữu cổ đông lớn và nhà nước còn ở mức cao, tỉ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng thấp; 53 doanh nghiệp chưa đáp ứng điều kiện về vốn (có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỉ đồng trở lên) và một số doanh nghiệp chưa đưa cổ phiếu lên niêm yết hoặc đăng ký giao dịch trên thị trường chứng khoán.
Trước đó, nhiều doanh nghiệp niêm yết có nguồn gốc từ DNNN đồng loạt thông báo không đủ điều kiện duy trì tư cách đại chúng Theo phản ánh của các doanh nghiệp, vướng mắc lớn nhất hiện nay là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free - float) quá thấp do nhiều DNNN có cổ đông lớn hoặc Nhà nước nắm giữ nắm giữ cổ phần chi phối.
Tại sàn niêm yết (HOSE và HNX), danh sách này bao gồm cổ phiếu BID với 79,7% vốn cổ phần sở hữu bởi Ngân hàng nhà nước và 14,8% sở hữu bởi KEB Hana Bank); Cổ phiếu GVR do Bộ Tài chính nắm giữ 96,8%; Cổ phiếu BSR do PVN nắm giữ 92,1%; Cổ phiếu BCM do UBND TP.HCM nắm 95,4%... Tại sàn UpCOM, cổ phiếu ACV do Bộ Tài chính nắm 95,4%, Cổ phiếu VGI do Viettel nắm 99,01% và Tổng công ty hàng hải Việt Nam do Bộ Tài chính nắm 99,5%…
Để tháo gỡ vấn đề này, Bộ Tài chính, UBCK Nhà nước đưa ra 2 nhóm giải pháp. Thứ nhất, cổ đông lớn, đặc biệt là cổ đông Nhà nước thực hiện chuyển nhượng bớt phần vốn sở hữu thông qua đấu giá công khai hoặc giao dịch trên sàn chứng khoán. Thứ hai, DNNN phát hành thêm cổ phiếu nhằm tăng vốn và pha loãng tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn hiện hữu.
Doanh nghiệp có thể lựa chọn nhiều hình thức huy động vốn như chào bán cổ phiếu ra công chúng, chào bán riêng lẻ cho nhà đầu tư chiến lược hoặc phát hành cổ phiếu ESOP cho người lao động. Trong đó, phát hành riêng lẻ được đánh giá là linh hoạt hơn do không yêu cầu doanh nghiệp phải có lãi hay không có lỗ lũy kế như hình thức chào bán ra công chúng.
Ông Vũ Hồng Phương, Cục trưởng Cục Phát triển Doanh nghiệp Nhà nước - Bộ Tài chính, cho biết mục tiêu tăng trưởng bình quân hai con số giai đoạn 2026-2030 dẫn tới những yêu cầu về việc giao chỉ tiêu sản xuất, kinh doanh cao hơn cho nhóm DNNN. Do vậy, phải vận dụng mọi nguồn lực sẵn có của khu vực kinh tế Nhà nước để hoàn thành mục tiêu này. Đồng thời, thay vì nguồn vốn tín dụng, các DNNN cần huy động vốn từ nhiều kênh khác, trong đó kênh thị trường chứng khoán để hút vốn ngoại. Đây là chủ trương của Chính phủ, Bộ tài chính khi thị trường chính thức đáp ứng chỉ tiêu nâng hạng trong đợt rà soát vào tháng 9/2026 tới.
