"Cú hích" Lạch Huyện và khát vọng dẫn dắt dòng chảy logistics toàn cầu

Với việc Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng chính thức vận hành bến số 3 và số 4, nâng tổng sản lượng toàn cảng lên mức kỷ lục 2,1 triệu TEUs, cùng sự bứt phá ngoạn mục của TC-HICT với năm thứ 4 liên tiếp vượt ngưỡng 1 triệu TEUs, Hải Phòng đã khẳng định vị thế "anh cả" tại miền Bắc.

Không còn là những dự án nằm trên bản vẽ, hệ sinh thái cảng nước sâu tại Lạch Huyện đang thực sự "thức giấc", biến tiềm năng địa chính trị thành sức mạnh kinh tế, đưa Việt Nam hiện diện rõ nét hơn trên bản đồ các tuyến hải trình xuyên đại dương.

Chiến lược "hệ sinh thái thông minh" và chìa khóa quản trị trong giai đoạn mới

Trong lịch sử hơn một thế kỷ của thương cảng Hải Phòng, chưa bao giờ khát vọng vươn ra biển lớn lại hiện hữu mạnh mẽ như giai đoạn hiện nay. Điểm nhấn rực rỡ nhất trong năm 2025 chính là sự kiện Công ty Cổ phần Cảng Hải Phòng chính thức đưa bến số 3 và số 4 tại Lạch Huyện vào khai thác.

Việc vận hành hai bến cảng mới không đơn thuần là mở rộng diện tích cầu bến; đó là sự thay đổi về chất trong năng lực phục vụ. Với hạ tầng hiện đại, cầu cảng dài và hệ thống cẩu STS siêu trọng, Cảng Hải Phòng đã nâng tổng sản lượng container toàn hệ thống lên con số 2,1 triệu TEUs. Đây là cột mốc mang tính biểu tượng, biến doanh nghiệp trở thành cảng đầu tiên và duy nhất tại khu vực miền Bắc chạm đến ngưỡng sản lượng khổng lồ này.

Theo ông Nguyễn Tường Anh – TGĐ Công ty CP Cảng Hải Phòng, để hiện thực hóa tầm nhìn trở thành trung tâm cảng biển – logistics lớn của cả nước, Cảng Hải Phòng đang ráo riết triển khai mô hình phát triển tích hợp: Cảng biển – Logistics – Công nghiệp.

Đây là xu hướng tất yếu của các cảng biển lớn trên thế giới như Rotterdam hay Singapore. Trong mô hình này, cảng không còn là một điểm tập kết hàng hóa tách biệt, mà là hạt nhân của một hệ sinh thái. Cảng Hải Phòng đang tăng cường liên kết với các khu công nghiệp (KCN) lớn tại Hải Phòng và các tỉnh lân cận như Quảng Ninh, Hải Dương, Bắc Ninh.

Việc đưa sâu cảng biển vào trong nội địa thông qua hệ thống ICD (Cảng cạn) và kho bãi hậu cần giúp kéo dài cánh tay nối dài của cảng, giảm áp lực giao thông đô thị và quan trọng nhất là giảm chi phí logistics cho doanh nghiệp, vốn vẫn là điểm nghẽn của kinh tế Việt Nam.

Song song với hạ tầng cứng, "hạ tầng mềm" tức chuyển đổi số, là ưu tiên hàng đầu. Doanh nghiệp đã và đang triển khai hệ thống cảng điện tử (ePort), lệnh giao hàng điện tử (EDO) và tự động hóa tại các cổng cảng (Smart Gate). Việc số hóa giúp minh bạch hóa mọi quy trình, rút ngắn thời gian làm thủ tục từ hàng giờ xuống còn vài phút, đồng thời giảm thiểu sai sót do yếu tố con người. Đây chính là nền tảng để tiến tới mô hình Cảng thông minh (Smart Port), nơi dòng chảy thông tin nhanh hơn dòng chảy hàng hóa, giúp các chủ hàng và hãng tàu có thể theo dõi hành trình container theo thời gian thực.

Cuộc cách mạng này không chỉ dừng lại ở công nghệ, mà còn nằm ở sự đổi mới tư duy quản trị. Kể từ khi chuyển đổi sang mô hình công ty cổ phần vào năm 2014, Cảng Hải Phòng đã lột xác từ một doanh nghiệp nhà nước truyền thống thành một đơn vị kinh tế năng động, minh bạch. Cấu trúc quản trị hiện đại đã giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trước những biến động của thị trường hàng hải thế giới, từ khủng hoảng chuỗi cung ứng đến sự thay đổi trong liên minh các hãng tàu.

Khát vọng chinh phục những đỉnh cao mới

Cùng nằm trong hệ sinh thái Lạch Huyện, Cảng container quốc tế Tân Cảng Hải Phòng (TC-HICT) cũng ghi dấu ấn đậm nét. Kết thúc năm 2025, TC-HICT ghi nhận tổng sản lượng hàng hóa thông qua đạt 1,308,798 TEUs.

Đây là năm thứ 4 liên tiếp đơn vị này duy trì sản lượng trên 1 triệu TEUs – một minh chứng đanh thép cho sự ổn định và niềm tin tuyệt đối từ các đối tác quốc tế. Đại diện TC-HICT khẳng định, thành tích này không đến từ may mắn, mà là kết quả của chiến lược phối hợp nhịp nhàng với các hãng tàu lớn trên thế giới và nỗ lực tối ưu hóa quy trình khai thác.

Sự cộng hưởng giữa Cảng Hải Phòng và TC-HICT tại Lạch Huyện đã tạo ra một "gọng kìm" vững chắc, cho phép Hải Phòng tiếp nhận những con tàu container siêu trường siêu trọng (tàu mẹ) có sức chở lên đến 14.000 - 16.000 TEUs. Thay vì phải trung chuyển qua các cảng tại Singapore hay Hong Kong như trước đây, hàng hóa từ miền Bắc Việt Nam giờ đây có thể đi thẳng tới bờ Tây, bờ Đông nước Mỹ và châu Âu. Điều này không chỉ rút ngắn thời gian vận chuyển từ 3-5 ngày mà còn cắt giảm đáng kể chi phí logistics, gia tăng lợi thế cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nếu như hạ tầng nước sâu là "phần xác", thì chiến lược quản trị và chuyển đổi số chính là "phần hồn" giúp các doanh nghiệp cảng tại Hải Phòng đứng vững trước những biến động của kinh tế toàn cầu. Theo các nhà lãnh đạo ngành cảng, thị phần hiện nay không chỉ là những con số cơ học mà nằm ở mức độ tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Chiến lược mới của doanh nghiệp các cảng Hải Phòng trong giai đoạn này tập trung vào ba trụ cột cốt lõi: chuyển đổi số và cảng thông minh (Smart Port): Sản lượng tăng lên hàng triệu TEUs đồng nghĩa với áp lực quản lý dòng hàng cực lớn. Cảng Hải Phòng và TC-HICT đã đi đầu trong việc ứng dụng công nghệ cảng điện tử (ePort), lệnh giao hàng điện tử (eDO) và tự động hóa cổng cảng (Smart Gate). Việc số hóa giúp giảm thiểu thời gian chờ đợi tại cổng cảng, minh bạch hóa quy trình và cho phép chủ hàng theo dõi vị trí container theo thời gian thực. Tại TC-HICT, việc áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sắp xếp vị trí container trên bãi đã giúp năng suất giải phóng tàu tăng thêm 15-20%.

Thêm nữa, mô hình tích hợp Cảng biển – Logistics – Công nghiệp Hải Phòng đang hướng tới một mô hình phát triển bền vững, không mở rộng bằng mọi giá mà tập trung vào năng lực cốt lõi. Cảng đóng vai trò là hạt nhân, kết nối trực tiếp với các khu công nghiệp (KCN) lớn như DEEP C, Nam Đình Vũ. Hàng hóa từ nhà máy được vận chuyển thẳng ra cảng nước sâu thông qua hệ thống đường cao tốc và cảng cạn (ICD) một cách đồng bộ. Sự liên kết này tạo ra một hệ sinh thái khép kín, nơi chi phí được tối ưu và rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng được hạn chế ở mức thấp nhất.

Ông Vũ Ngọc Lâm –Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Container Việt Nam cho biết: Trong bối cảnh các thị trường lớn như EU và Mỹ thắt chặt các tiêu chuẩn về dấu chân carbon, Cảng xanh" (Green Port) và các Cảng tại Hải Phòng đã nhanh chóng chuyển đổi sang sử dụng năng lượng sạch. Hệ thống cẩu bãi chạy điện, thiết bị vận tải ít phát thải và quy trình xử lý rác thải tàu biển nghiêm ngặt đang được áp dụng. Đây không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là điều kiện bắt buộc để thu hút các hãng tàu lớn và các dòng vốn đầu tư xanh quốc tế.

Bà Trần Thị Hương, một chuyên gia trong lĩnh vực lữ hành và logistics, từng nhận định rằng: "Hải Phòng đang kể một câu chuyện rất khác về di sản. Di sản ở đây không chỉ là những mái ngói rêu phong, mà là tinh thần 'sóng sau đè sóng', là ý chí đổi mới không ngừng của người đất Cảng." Tinh thần ấy được thể hiện rõ qua cách các doanh nghiệp cảng không ngừng tự làm mới mình, biến những câu chuyện lịch sử khô khan thành động lực để xây dựng những cầu cảng vươn dài ra phía biển.

Theo bà Hương, nhìn về tương lai, mục tiêu phía trước của Cảng Hải Phòng không chỉ là duy trì con số 2,1 triệu TEUs hay 1,3 triệu TEUs tại TC-HICT. Tầm nhìn đến năm 2030 là xây dựng một cụm cảng nước sâu Lạch Huyện đồng bộ với các bến từ số 1 đến số 12, tạo thành một trung tâm trung chuyển quốc tế đủ sức cạnh tranh với các cảng lớn trong khu vực như Port Klang (Malaysia) hay Laem Chabang (Thái Lan).

Thành công của năm 2025 không chỉ mang lại lợi nhuận nghìn tỷ cho các doanh nghiệp, mà quan trọng hơn, nó khẳng định chủ quyền và nội lực của Việt Nam trên biển Đông. Hải Phòng đã và đang thực hiện tốt vai trò là "đầu tàu" kinh tế, kéo theo sự phát triển của cả vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc.

Trong ánh nắng bình minh trên vùng biển Lạch Huyện, những chiếc cẩu khổng lồ vẫn không ngừng bốc dỡ những chuyến hàng kết nối Việt Nam với năm châu. Đó chính là hình ảnh sống động nhất cho một Hải Phòng đang vươn mình mạnh mẽ, một thành phố không chỉ sống bằng hào khí của quá khứ mà còn đang làm chủ công nghệ và kiến tạo tương lai của ngành hàng hải quốc gia.