Với định hướng nâng tầm chuyên nghiệp, xây dựng chuẩn xanh giảm phát thải và số hóa toàn diện chuỗi cung ứng, "thủ phủ sầu riêng" Đắk Lắk đang mở ra những cơ hội hợp tác chiến lược, thu hút các nhà đầu tư phát triển công nghệ và chế biến sâu.
Phát biểu tại Hội thảo Sầu riêng Châu Á lần thứ 2 và Kết nối thương mại cung cầu sầu riêng Việt Nam – Trung Quốc, bà Đặng Thị Thủy – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk cho biết, trong bối cảnh thị trường quốc tế, đặc biệt là Trung Quốc, ngày càng thắt chặt các quy định về an toàn thực phẩm và nguồn gốc xuất xứ, Đắk Lắk đã xác định công nghệ số hóa là "chìa khóa vàng" để bảo vệ và khẳng định vị thế thương hiệu sầu riêng địa phương.
Đắk Lắk xác định sầu riêng là ngành hàng mũi nhọn với mục tiêu xây dựng thương hiệu đạt chuẩn quốc tế. Chính quyền địa phương cam kết ưu tiên ba lĩnh vực cốt lõi: số hóa toàn bộ vùng trồng thông qua chiến dịch quyết liệt, chuyển đổi sang mô hình sản xuất xanh - giảm phát thải để bảo vệ nguồn nước, và xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch kết nối trực tiếp giữa nông dân, hợp tác xã với doanh nghiệp.
Nhằm tối ưu hóa giá trị kinh tế cho tất cả các bên tham gia, bà Đặng Thị Thủy cho biết, Đắk Lắk đang tập trung thiết lập chuỗi cung ứng liên kết chặt chẽ và minh bạch bao gồm 4 nhân tố cốt lõi: Nông dân - Hợp tác xã - Doanh nghiệp - Cơ quan quản lý nhà nước. Sự xuất hiện của các chuỗi liên kết trực tiếp này nhằm triệt tiêu các khâu trung gian không cần thiết - vốn là nguyên nhân chính gây mất kiểm soát chất lượng và làm tăng chi phí giao dịch.
Cơ chế liên kết thẳng này đảm bảo lợi ích hài hòa của các bên: người nông dân bán được giá tốt, ổn định; doanh nghiệp xuất khẩu có nguồn hàng đạt chuẩn, truy xuất được nguồn gốc rõ ràng; và cơ quan quản lý dễ dàng điều phối, hỗ trợ kỹ thuật thông qua các đầu mối địa phương uy tín, đặc biệt là vai trò cầu nối tích cực của Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk.
"Đắk Lắk mong muốn xây dựng ngành hàng sầu riêng một cách chuyên nghiệp hơn, bền vững hơn và vững tầm. Chúng tôi cam kết tạo ra một môi trường đầu tư thuận lợi nhất, không chỉ hỗ trợ xuất khẩu thô mà hướng mạnh tới chế biến sâu để mang sản phẩm có hương vị đặc trưng riêng của Tây Nguyên tiếp cận sâu hơn tới người tiêu dùng toàn cầu", bà Đặng Thị Thủy chia sẻ thêm.
Không dừng lại ở việc số hóa hồ sơ, Đắk Lắk đi tiên phong bằng giải pháp kiểm soát rủi ro chủ động ngay tại thực địa. Theo ông Lê Anh Trung - Chủ tịch Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk, mô hình kiểm nghiệm sàng lọc mẫu đất, nước và kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật đang được triển khai nghiêm ngặt trực tiếp tại từng hộ sản xuất để đồng bộ dữ liệu điện tử. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở việc tiến hành kiểm nghiệm sàng lọc trước khi thu hoạch từ 15 - 20 ngày.
Phương pháp này giúp phát hiện, cảnh báo sớm các nguy cơ dư lượng kim loại nặng hoặc hóa chất vượt ngưỡng, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho lô hàng trước khi nhập kho nhà máy. Thay vì đợi đến khâu kiểm hóa cuối cùng mới phát hiện lỗi, quy trình sàng lọc sớm giúp cô lập nguy cơ ngay từ vườn cây, tránh được rủi ro bị trả hàng hoặc hủy mã xuất khẩu gây thiệt hại vô cùng lớn cho doanh nghiệp xuất khẩu và thương nhân.
Song song đó, định hướng phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Đắk Lắk sau khi hợp nhất hai lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường đang cho thấy những chuyển biến tích cực. Tỉnh đang hướng đến mô hình sầu riêng đạt chuẩn xanh: giảm phát thải nhà kính, bảo vệ và tối ưu hóa nguồn tài nguyên nước.
Cũng theo ông Lê Anh Trung, nằm ở vị trí địa lý trung tâm chiến lược của vùng Tây Nguyên, Đắk Lắk định hướng trở thành trung tâm logistics và dịch vụ thu mua sầu riêng cho toàn khu vực Đông Nam Á. Mặc dù sở hữu diện tích sầu riêng nội tỉnh cực lớn (khoảng 45.000 đến 50.000 ha), song khi tính cả nguồn liên kết từ các tỉnh lân cận, năng lực tập trung chế biến của Đắk Lắk có thể đạt từ 1 đến 1,3 triệu tấn mỗi năm.
Tuy nhiên, Đắk Lắk vẫn đang thiếu hụt công nghệ bảo quản và chế biến sâu. Do đó, tỉnh đang phát đi thông điệp kêu gọi mạnh mẽ các nhà đầu tư trong và ngoài nước, đặc biệt là các doanh nghiệp Trung Quốc hợp tác đầu tư công nghệ và hỗ trợ phát triển thương hiệu sầu riêng Việt Nam tại thị trường nhập khẩu. Đây là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững thay vì chỉ tập trung vào sản lượng xuất khẩu thô.
Hội thảo Sầu riêng Châu Á lần thứ 2 và Kết nối thương mại cung cầu sầu riêng Việt Nam – Trung Quốc, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam – Chi nhánh khu vực TP HCM (VCCI-HCM) phối hợp cùng iFresh Asia Fruit và Công ty TNHH DAKAGO tổ chức. Sự kiện quy tụ khoảng 500 đại biểu là đại diện các cơ quan ban ngành, chuyên gia nông nghiệp cùng hàng trăm doanh nghiệp hai nước nhằm tìm giải pháp khơi thông chuỗi cung ứng nông sản xuyên biên giới.
