Từ xăng E10 đến điện gió và đô thị xanh, Đan Mạch đang định hình dấu ấn mới trong quan hệ hợp tác với Việt Nam.
Khi Việt Nam chính thức phủ xăng E10 trên toàn quốc từ ngày 1/6/2026, một câu hỏi ít được nói tới là làm sao để có đủ ethanol pha chế. Lời giải, ít nhất một phần, lại mang dấu ấn Đan Mạch.
Ngày 17/6 tại Hà Nội, tập đoàn giải pháp sinh học Novonesis của Đan Mạch ký biên bản ghi nhớ với doanh nghiệp nhiên liệu sinh học Nhà Xanh Việt Nam, dưới sự chứng kiến của Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam, Nicolai Prytz. Thỏa thuận hướng tới ứng dụng công nghệ enzyme và nấm men của Novonesis nhằm nâng sản lượng ethanol sản xuất từ ngô và sắn, giảm chi phí và tăng sức cạnh tranh cho nhiên liệu sinh học nội địa.
Thỏa thuận này đến vào thời điểm quan trọng. Theo tính toán của Bộ Công Thương, khi xăng E10 "phủ sóng" toàn quốc, nhu cầu ethanol cho pha chế vào khoảng 1 đến 1,5 triệu m3 mỗi năm. Trong khi đó, năng lực sản xuất trong nước hiện chỉ khoảng 450.000 m3, đáp ứng chừng 40% nhu cầu. Khoảng trống này mở ra dư địa hợp tác cho các doanh nghiệp công nghệ sinh học, trong đó có doanh nghiệp Đan Mạch.
Thế mạnh của Novonesis nằm ở hiệu suất. “Với các giải pháp sinh học của chúng tôi, các nhà sản xuất nhiên liệu sinh học có thể mang lại sản lượng cao hơn từ cùng một lượng nguyên liệu đầu vào, tiêu thụ ít năng lượng hơn với ít chi phí sản xuất hơn”, ông Xiaofeng Ye, Phó giám đốc phụ trách các Giải pháp Sức khỏe Hành tinh khu vực châu Á Thái Bình Dương của Novonesis, nhận định.
Novonesis, hình thành từ sự hợp nhất giữa Chr. Hansen và Novozymes, hoạt động trong hơn 30 ngành công nghiệp với khoảng 11.000 nhân viên trên toàn cầu. Theo số liệu doanh nghiệp công bố, riêng trong năm 2025, các giải pháp nhiên liệu sinh học của Novonesis đã giúp giảm 80 triệu tấn CO2 tương đương trên phạm vi toàn cầu. Ở quy mô rộng hơn, các giải pháp sinh học được ước tính có thể cắt giảm khoảng 4,3 tỷ tấn CO2 toàn cầu vào năm 2030, tương đương 8% lượng phát thải hiện nay của thế giới.
Với Việt Nam, giá trị của hợp tác này vượt khỏi câu chuyện môi trường. Nâng hiệu suất ethanol đồng nghĩa với chủ động hơn về nguồn cung, giảm hóa đơn nhập khẩu, đồng thời mở thêm đầu ra cho ngô và sắn trong nước. Nhà Xanh Việt Nam, một trong những nhà sản xuất ethanol hàng đầu với hai nhà máy tại Đồng Nai và Khu kinh tế Dung Quất, là đối tác đặt cược vào hướng đi này.
Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Nhà Xanh Việt Nam, cho rằng hợp tác với Novonesis cho phép kết hợp chuyên môn quốc tế về giải pháp sinh học với năng lực và kinh nghiệm sản xuất trong nước, từ đó mở rộng nguồn ethanol nội địa phục vụ quá trình chuyển đổi nhiên liệu.
Tuy nhiên, công nghệ enzyme chỉ là một phần của bài toán. Để E10 vận hành ổn định trên quy mô toàn quốc, Việt Nam vẫn cần bảo đảm vùng nguyên liệu, năng lực thu mua, logistics ethanol và cơ chế giá đủ hấp dẫn cho cả nhà sản xuất lẫn hệ thống phân phối.
Dù vậy, lát cắt xăng E10 cho thấy cách Đan Mạch đang tham gia vào những bài toán phát triển rất cụ thể của Việt Nam. Thay vì chỉ hiện diện qua viện trợ hay các chương trình hợp tác truyền thống, dấu ấn Đan Mạch ngày càng gắn với công nghệ, đầu tư và các giải pháp giảm phát thải.
Dấu ấn này là bước tiếp nối của một quan hệ đã bước sang năm thứ 55. Đan Mạch là một trong những quốc gia phương Tây đầu tiên thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam, từ năm 1971. Trong nhiều thập niên, nước này luôn nằm trong nhóm dành tỷ lệ cao nhất thế giới cho viện trợ phát triển chính thức, khoảng 0,8% tổng thu nhập quốc dân, và Việt Nam từng là một trong những quốc gia nhận hỗ trợ lớn nhất của quốc gia này.
Quan hệ hai nước liên tục được nâng cấp. Năm 2013, Việt Nam và Đan Mạch thiết lập Đối tác Toàn diện, đánh dấu bước chuyển từ hợp tác phát triển sang hợp tác nhiều mặt. Năm 2023, hai bên nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Xanh, đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ năm trên thế giới ký khuôn khổ đặc biệt này với Đan Mạch.
Năng lượng là một trong những trục xuyên suốt của quan hệ đó. Hai nước đã hợp tác trong lĩnh vực năng lượng từ năm 2013 và đang chuẩn bị bước vào giai đoạn thứ tư. Nếu trước đây trọng tâm là hỗ trợ chính sách, quy hoạch và nâng cao năng lực, hợp tác hiện nay ngày càng đi vào các lĩnh vực có tính thị trường hơn, từ nhiên liệu sinh học, sử dụng năng lượng hiệu quả đến điện gió.
Bên cạnh xăng sinh học, Đan Mạch cũng là quê hương của những tên tuổi dẫn đầu thế giới về điện gió như Ørsted và Vestas, cùng các quỹ hạ tầng quan tâm tới điện gió ngoài khơi Việt Nam. Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, những năng lực này giúp Đan Mạch có vị trí riêng trong quá trình chuyển dịch năng lượng của Việt Nam.
Dấu mốc đầu tư rõ nhất là nhà máy trị giá hơn 1,3 tỷ USD của LEGO tại Khu công nghiệp VSIP III, Bình Dương, khánh thành tháng 4/2025. Đây là dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất của Đan Mạch tại Việt Nam, được thiết kế trung hòa carbon và tạo khoảng 4.000 việc làm. Dự án cho thấy một hướng đầu tư mà Việt Nam đang muốn thu hút nhiều hơn: vốn ngoại đi kèm công nghệ sạch, tiêu chuẩn môi trường cao và cam kết dài hạn.
Bên cạnh năng lượng và đầu tư, chiều sâu của quan hệ Việt Nam - Đan Mạch còn được thể hiện ở những khía cạnh gần gũi hơn với đời sống đô thị.
Sáng 20/6 tại Đà Nẵng, chương trình “Đà Nẵng và Copenhagen: Hành trình Xanh bên bờ sông Hàn” thu hút gần 300 người tham gia triển lãm 18 tác phẩm nhiếp ảnh về quy hoạch đô thị bền vững của Copenhagen, cùng hành trình đạp xe qua các cây cầu biểu tượng của thành phố.
“Tôi nhận thấy Copenhagen và Đà Nẵng có rất nhiều điểm chung. Cả hai đều là những thành phố cảng ven biển năng động, cùng theo đuổi mục tiêu chung về phát triển bền vững, phát triển đô thị xanh, lấy con người làm trung tâm và xây dựng cộng đồng thân thiện với xe đạp”, Đại sứ Nicolai Prytz chia sẻ.
Nếu E10 và điện gió cho thấy lớp hợp tác công nghệ, các hoạt động tại Đà Nẵng lại cho thấy một lớp mềm hơn của quan hệ Việt Nam - Đan Mạch: đô thị xanh, giao thông bền vững và lối sống ít phát thải.
Từ enzyme trong nhà máy ethanol đến chiếc xe đạp bên sông Hàn, dấu ấn Đan Mạch tại Việt Nam ngày càng được định hình quanh một từ khóa: xanh. Với Việt Nam, giá trị của hợp tác này nằm ở công nghệ, vốn và những mô hình phát triển ít phát thải có thể áp dụng vào các bài toán rất cụ thể, từ nhiên liệu, điện gió đến đô thị.
Đó cũng là cách một quốc gia nhỏ về diện tích nhưng mạnh về công nghệ chọn chỗ đứng trong giai đoạn phát triển mới của Việt Nam: gắn mình vào những bài toán mà Việt Nam phải giải trên hành trình hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
