Trong suốt quá trình vận hành một doanh nghiệp, các quyết định của nhà lãnh đạo luôn cần đảm bảo một yêu cầu không hề dễ dàng là cân bằng giữa tốc độ và tính sáng suốt.
Trong suốt quá trình vận hành một doanh nghiệp, các quyết định của nhà lãnh đạo luôn cần đảm bảo một yêu cầu không hề dễ dàng là cân bằng giữa tốc độ và tính sáng suốt. Một phương pháp khá thú vị mang tên CARVER có thể là giải pháp hỗ trợ.
CARVER là một hệ thống đánh giá rủi ro trong quân đội Hoa Kỳ phát triển trong chiến tranh thế giới thứ 2, cho phép đánh giá, xếp hạng các mối đe dọa và cả cơ hội. Phương pháp này ban đầu được các nhà phân tích quân sự sử dụng để xác định mục tiêu cho máy bay tiến hành ném bom. Tuy nhiên các nhà quản trị, chuyên gia quản lý rủi ro ngày nay đã chuyển mục đích sử dụng của phương pháp đánh giá này sang lĩnh vực kinh tế, vì công dụng tuyệt vời của nó trong phân tích định tính và định lượng thông qua các chỉ số. CARVER có thể được sử dụng để làm sáng tỏ các quyết định kinh doanh theo cấu trúc lý thuyết khá đơn giản, và đặc biệt hiệu quả trong các lĩnh vực đầu tư, phân bổ ngân sách, bảo hiểm, cho vay thế chấp của các tổ chức tín dụng; hay trong các tình huống tại doanh nghiệp như bảo vệ một yêu cầu ngân sách hoặc một đề xuất kế hoạch chiến lược với ban lãnh đạo công ty.
Để sử dụng CARVER, với mối yếu tố đặt thang điểm từ 1 đến 5 (với 5 là "cần thiết nhất", "có nhiều khả năng",...). Tính tổng số điểm cho bất kỳ đối tượng nào cần đánh giá.
Đây là một ví dụ. Công ty dầu khí đang chuẩn bị quyết định phân bổ ngân sách hàng năm của họ trên nhiều đơn vị con. Nhà quản trị rủi ro có thể sử dụng CARVER để phân tích trước khi ra quyết định phân bổ cho một đường ống khu vực X:
Bắt đầu với Criticality, họ có thể hỏi, “Đường ống dẫn dầu ở X, tại Nigeria, quan trọng đến mức nào với hoạt động kinh doanh tổng thể của công ty?” Tầm quan trọng của tài sản (trong trường hợp này là đường ống), doanh nghiệp cần xác định xem sự phá hủy của đường ống này sẽ có tác động đáng kể đến sản lượng:
5 Mất đường ống sẽ ngừng hoạt động sản xuất
4 Mất mát sẽ làm giảm đáng kể hoạt động sản xuất
3 Mất mát sẽ làm giảm hoạt động sản xuất
2 Mất mát có thể làm giảm hoạt động sản xuất
1 Mất mát sẽ không ảnh hưởng đến sản xuất
Để đánh giá khả năng phục hồi của cùng một đường ống đó (thảm họa thiên nhiên, phá hoại, hoặc tấn công khủng bố):
5 Rất khó thay thế; thời gian ngưng hoạt động lâu
4 Khó thay thế; thời gian ngưng hoạt động lâu
3 Có thể thay thế trong thời gian tương đối ngắn
2 Có thể dễ dàng thay thế trong thời gian ngắn
1 Có thể thay thế gần như ngay lập tức
Cứ thế tiếp tục xếp hạng đường ống trên bốn tiêu chí khác. Nếu đường ống khu vực X nhận mức 5 về tính nghiêm trọng và khả năng phục hồi, nhà quản lý sẽ dễ ra quyết định hơn, vì đây là khu vực cần chú trọng.
Ví dụ khác, một quỹ đầu tư đang tìm kiếm cơ hội rót vốn một công ty công nghệ tập trung phát triển trong lĩnh vực nghiên cứu dữ liệu lớn. Các nhà phân tích có thể thực hiện đánh giá CARVER để xác định mức độ cạnh tranh của nền tảng phân tích mà công ty này đang xây dựng nhằm đưa ra quyết định đầu tư. Nếu công nghệ phân tích đạt điểm thấp (xu hướng tốt, theo thang 1-5) về Tính nghiêm trọng (mức độ cạnh tranh) và Khả năng phục hồi (khả năng phát triển lại nền tảng từ đầu của đội ngũ kỹ thuật) nhưng điểm số cao (xu hướng xấu) về Khả năng tiếp cận (dễ dàng bị đối thủ sao chép) và Mức độ ảnh hưởng (nếu chiến lược đầu tư thất bại quỹ sẽ mất vị trí trong cuộc đua đầu tư vào công nghệ 4.0) thì dù đội nhóm này có kỹ năng chuyên môn tốt, nhà quản lý quỹ vẫn cần đánh giá thêm.
Phương pháp CARVER được tiến hành để xác định, phân loại và ưu tiên các tài sản có rủi ro cao; các lỗ hổng; và đưa ra các khuyến nghị. Theo chuyên gia chiến lược vận hành Phan Tất Thứ, các tập đoàn lớn hiện nay đều đã có phòng ban quản trị rủi ro, việc đánh giá thẩm định trước các quyết định là cách làm tốt, và dựa vào đó nhà lãnh đạo có thể đưa ra quyết định mạo hiểm nhưng hoàn toàn là đã có tính toán từ trước.
6 đánh giá tài sản của doanh nghiệp
1 Tính nghiêm trọng (Criticality): mức độ cần thiết, hay tầm quan trọng của một tài sản hoặc mảng kinh doanh đối với công ty
2 Khả năng tiếp cận (Accessibility): độ khó để đối thủ tấn công tài sản đó
3 Khả năng phục hồi (Recoverability): nếu có điều gì xảy ra thời gian phục hồi của tài sản là bao lâu
4 Khả năng chịu đựng (Vulnerability): tài sản có thể chịu đựng được các cuộc tấn công của đối thủ như thế nào
5 Mức độ ảnh hưởng (Effect): tác động đến doanh nghiệp của bạn sẽ ra sao nếu tài sản bị hủy hoại
6 Khả năng nhận biết (Recognizability): đối thủ có dễ dàng đánh giá, phân tích được tài sản này không
Tiến sĩ Phan Tất Thứ hiện là Chủ tịch & Chuyên gia trưởng của tổ hợp KNV Group, đồng sáng lập Elite PR School; sáng lập IPCOM Việt Nam; giảng viên quốc gia chương trình đào tạo doanh nhân Empretec - UNCTAD. Trước khi thành lập KNV, ông Thứ điều phối dự án, quản trị thông tin, phân tích thị trường trong các tập đoàn đa quốc gia và tổ chức quốc tế; 16 năm kinh nghiệm tư vấn và giảng dạy chiến lược kinh doanh, quản trị điều hành, giải pháp thị trường cho cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp Việt Nam và hơn 2 năm làm việc cho chính phủ Canada với vai trò Ủy viên Thương mại. Ông là tác giả của nhiều mô hình phát triển năng lực đã được cấp chứng nhận bản quyền, như: BizMind (tư duy kinh doanh), CI@Biz (trí tuệ cạnh tranh), BizGo (chiến lược tổng thể), BizChange (tái cấu trúc toàn diện)...