Việc phát triển nền “kinh tế bạc” được coi là xu hướng tất yếu trong bối cảnh già hóa dân số tại Việt Nam.
Theo Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), Việt Nam đang bước vào giai đoạn “hoàng hôn” của thời kỳ dân số vàng để chuẩn bị chính thức trở thành quốc gia có “dân số già” vào năm 2036. Nhận thức rõ sự chuyển dịch này, tháng 2 năm 2025, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 383/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về người cao tuổi. Đây là cột mốc lịch sử khi lần đầu tiên cụm từ “kinh tế bạc” chính thức được đưa vào một văn bản quản lý Nhà nước cấp cao, khẳng định tầm nhìn chiến lược trong việc biến thách thức già hóa thành động lực tăng trưởng mới.
Sức hấp dẫn của nền kinh tế bạc nằm ở chân dung của thế hệ người tiêu dùng mới. Khác với những định kiến cũ, coi người già là gánh nặng phụ thuộc, tệp khách hàng trên 50 tuổi hiện nay là những người nắm giữ tài sản tích lũy lớn, ít chịu áp lực tài chính gia đình, có nhiều thời gian rảnh rỗi và đặc biệt trung thành với thương hiệu. Họ sẵn sàng chi trả mạnh tay cho các dịch vụ được cá nhân hóa nhằm nâng cao chất lượng sống.
Theo dự báo của Savills Việt Nam, quy mô thị trường chăm sóc sức khỏe người cao tuổi tại nước ta được kỳ vọng sẽ tăng từ mức 2,3 tỷ USD năm 2024 lên 3,6 tỷ USD vào năm 2032. Sự gia tăng này không chỉ giới hạn trong lĩnh vực y tế mà còn lan tỏa mạnh mẽ sang các hệ sinh thái khác như bất động sản nghỉ dưỡng, du lịch thiết kế riêng, quản lý tài sản tài chính và công nghệ y tế (eHealth).
Nắm bắt xung lực này, các doanh nghiệp đang ráo riết xoay trục. Các mô hình tiện ích kết hợp công nghệ cao như AI, robot hỗ trợ sinh hoạt, hay các hệ thống dưỡng lão tiêu chuẩn quốc tế đang bắt đầu thành hình tại các đô thị lớn. Chia sẻ về tiềm năng thị trường, ông Zubin Trikha, Trưởng ngành hàng Dinh dưỡng đặc biệt tại Nestlé Health Science Việt Nam, nhận định, xu thế già hóa dân số của Việt Nam đang mở ra cơ hội lớn. Sự giao thoa giữa mức sống ngày càng được cải thiện và nền tảng văn hóa Á Đông, nơi con cái luôn mong muốn dành những điều kiện chăm sóc tốt nhất cho đấng sinh thành, chính là bệ phóng hoàn hảo cho các sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi bứt phá trong thập kỷ tới.
Dưới góc nhìn hoạch định chính sách vĩ mô, nền kinh tế bạc không đơn thuần là một thị trường ngách mà phải trở thành một hệ sinh thái kinh tế trọng điểm.
Bà Caroline T. Nyamayemombe, Trưởng đại diện UN Women tại Việt Nam, cho rằng đầu tư vào kinh tế chăm sóc là đầu tư cho con người và tăng trưởng dài hạn. Nghiên cứu của UN Women chỉ ra rằng mỗi 1 USD đầu tư vào lĩnh vực chăm sóc có thể tạo ra 4 USD lợi ích kinh tế thông qua tạo việc làm, nâng cao năng suất và cải thiện phúc lợi xã hội.
Cũng theo các chuyên gia, để phát triển bền vững nền kinh tế bạc, Việt Nam cần một chiến lược đồng bộ từ hoàn thiện thể chế, chính sách an sinh xã hội, đến khuyến khích khu vực tư nhân tham gia cung cấp dịch vụ chăm sóc người cao tuổi.
Trong bối cảnh thời kỳ dân số vàng chỉ còn kéo dài đến năm 2036, những quyết sách hôm nay sẽ định hình diện mạo kinh tế - xã hội Việt Nam trong nửa thế kỷ tới. Và “làn sóng bạc”, nếu được đón nhận đúng cách, có thể sẽ trở thành động lực tăng trưởng mạnh mẽ.
