Theo kinh nghiệm quốc tế, bên cạnh đột phá chính sách, việc tối ưu quy định, cơ chế hiện tại tác động lớn đến tăng trưởng kinh tế và hoạt động của doanh nghiệp.
Từ thực tiễn hoạt động, để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ tại Việt Nam tăng tốc phát triển, Chính phủ xem xét việc thúc đẩy các đòn bẩy chính sách về: thủ tục hành chính, nguồn vốn, thị trường, hạ tầng pháp lý và nhân lực chất lượng cao.
Quan trọng nhất là thủ tục hành chính giúp tăng tốc độ vận hành của doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp công nghệ thiếu kinh nghiệm giải quyết các thủ tục hành chính, các quy định tuân thủ. Trong khi đó, chi phí hành chính hiện khá cao tác động đến việc triển khai dịch vụ trên phạm vi rộng, một sản phẩm công nghệ có thể chịu sự quản lý của nhiều cơ quan khác nhau. Vì vậy, Chính phủ cần thiết lập các văn phòng hỗ trợ khởi nghiệp và đầu tư ở các thành phố lớn, đóng vai trò là đầu mối hỗ trợ một cửa cho doanh nghiệp trong các vấn đề liên quan đến giấy phép, thuế, visa, sở hữu trí tuệ, kế toán tài chính và pháp lý. Đây là những năng lực cơ bản nhưng thiết yếu để doanh nghiệp an tâm hoạt động, giảm rủi ro pháp lý, gia tăng hiệu quả vận hành.
Về nguồn vốn - khơi thông dòng chảy thị trường và là yếu tố sống còn của doanh nghiệp. Bên cạnh nguồn vốn hiện hữu, Nhà nước có thể xem xét thu hút quỹ đầu tư mạo hiểm toàn cầu bằng chính sách ưu đãi, nhất là thuế cho nhà đầu tư và doanh nghiệp đặt trụ sở tại Việt Nam. Triển khai Quỹ đầu tư dẫn dắt của Nhà nước, rót vốn vào các quỹ tư nhân trong và ngoài nước với điều kiện các quỹ cam kết phân bổ 60 - 70% vốn cho các công ty công nghệ hoạt động trong các ngành ưu tiên quốc gia. Mô hình này đã áp dụng thành công tại các quốc gia phát triển, có thế mạnh về khoa học công nghệ như Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc… Đặc biệt, tạo hành lang pháp lý cho mô hình thị trường chứng khoán công nghệ. Đề xuất cơ chế thí điểm “làn riêng” cho doanh nghiệp công nghệ và đổi mới sáng tạo niêm yết trên HOSE, tập trung vào tiêu chí đổi mới sáng tạo, tăng trưởng thay vì chỉ xét lợi nhuận như hiện nay.
Về đòn bẩy chính sách, hành lang pháp lý linh hoạt tạo điều kiện thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các doanh nghiệp công nghệ thường cung cấp sản phẩm mới nhưng các sản phẩm này thương chưa có quy định liên quan đến tính pháp lý. Những công ty công nghệ đột phá thường hoạt động ở các lĩnh vực mới như fintech, AI, y tế số, sinh học, dữ liệu số… cần hành lang pháp lý linh hoạt và kịp thời. Nhà nước có thể nghiên cứu sớm triển khai mô hình sandbox đa lĩnh vực, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ mới trong môi trường pháp lý linh hoạt nhưng vẫn kiểm soát được rủi ro. Đồng thời, mong muốn các cơ quan quản lý, địa phương có thể đặt đầu bài, đưa ra thách thức để doanh nghiệp công nghệ tham gia giải quyết các thách thức đó.
Cuối cùng là đòn bẩy nhân lực chất lượng cao và công nghệ chuyên sâu. Hiện việc đào tạo tập trung vào chuyên môn, thiếu kỹ năng khác. Nhà nước có thể khuyến khích các trường đại học lớn để triển khai chương trình Unicorn Tech Talents - đào tạo kết hợp giữa yếu tố quản lý, quản trị và kỹ sư chuyên sâu. Ngoài ra, cần có khung pháp lý rõ ràng để phân chia quyền sở hữu trí tuệ giữa nhà khoa học, trường đại học và doanh nghiệp qua đó thúc đẩy việc thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, từ đó tạo ra startup, doanh nghiệp.
