Đầu tư công nghệ lượng tử: Bước đột phá trong ngành ngân hàng

Ông Nguyễn Vĩnh Tuyên - Phó Tổng Giám đốc Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) chia sẻ với báo chí bên lề Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) về xu hướng đầu tư công nghệ mới nhìn từ thực tiễn Nam A Bank.

- Thưa ông, trên thế giới xu hướng đầu tư, ứng dụng công nghệ lượng tử, bên cạnh AI, vào lĩnh vực ngân hàng đang còn vô cùng mới mẻ. Ông nhìn nhận như thế nào về xu hướng này?

Ngày nay, chúng ta có thể thấy cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư đã diễn ra. Các công nghệ như IoT, AI, Cloud cũng như Blockchain đã giúp nền kinh tế số phát triển vượt bậc trong thời gian qua. Tuy nhiên, chúng ta cũng thấy có những giới hạn nhất định khi đối mặt với các thách thức hiện nay như biến đổi khí hậu, đứt gãy chuỗi cung ứng, hay trong việc tìm kiếm các nguồn nhiên liệu và thuốc chữa bệnh mới. Vì thế, công nghệ lượng tử ra đời sẽ giúp chúng ta giải quyết những bài toán này một cách tối ưu và phát triển hơn.

Cá nhân tôi đánh giá rằng lượng tử không chỉ là bước tiến về mặt công nghệ, mà nó còn là bước nhảy vọt của nền kinh tế số trong thời gian sắp tới. AI có thể giúp hệ thống máy tính của chúng ta thông minh hơn, còn lượng tử sẽ giúp hệ thống giải quyết những bài toán mà hiện nay chúng ta đang phải mất hàng chục, hàng trăm năm để xử lý. Vì thế, để vượt qua giới hạn của nền kinh tế số, chúng ta sẽ dùng năng lực của công nghệ lượng tử để biến nó thành nền kinh tế lượng tử trong thời gian sắp tới.

- Với thực tiễn Nam A Bank, việc đầu tư công nghệ lượng tử và AI mang đến cho ngân hàng lợi ích gì? Ông đánh giá ra sao về lợi ích mở rộng khi ứng dụng công nghệ mới cho ngành ngân hàng, thưa ông?

Đối với Nam A Bank, việc đầu tư vào lượng tử không chỉ đơn thuần là đầu tư vào một dự án công nghệ. Đó là sự đầu tư vào một nền tảng công nghệ giúp chúng ta tạo ra những đột phá trong tương lai. Chúng ta có thể thấy trong thời gian tới, không chỉ ở trong nước mà trên toàn thế giới, các quốc gia lớn như Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản hay châu Âu đã đổ hàng trăm, hàng tỷ đô la để đầu tư vào công nghệ lượng tử. Tôi nhận định rằng, các quốc gia và tổ chức nào sở hữu được sức mạnh của công nghệ lượng tử sẽ có nền tảng vững chắc để gia tăng lợi thế cạnh tranh trong hàng thập kỷ tiếp theo.

Đối với ngành ngân hàng, bên cạnh chiến lược AI Ready, chúng tôi cũng đang sẵn sàng trở thành Quantum Ready Bank để hướng tới mục tiêu là Quantum và AI First Bank. Điều này có nghĩa là mọi hoạt động kinh doanh, vận hành, và quản trị rủi ro đều sẽ dựa vào công nghệ lượng tử và AI. Chúng ta sẽ dựa vào nền tảng công nghệ này để giúp ngân hàng tối ưu hóa các danh mục đầu tư, liên thông các luồng dữ liệu lớn nhằm gia tăng trải nghiệm khách hàng.

Đồng thời, công nghệ này cũng giúp phòng chống gian lận, phát hiện các giao dịch rửa tiền hoặc những giao dịch đáng ngờ liên thông giữa các ngân hàng hiện nay. Ngoài ra, nó còn giúp giải quyết các bài toán lớn dựa trên nhiều biến số phức tạp, từ đó tối ưu hóa thanh khoản, đầu tư và quản trị rủi ro trong trung và dài hạn.

Tôi xin nhấn mạnh là đối với Nam A Bank, việc đầu tư vào lượng tử không chỉ giúp ích cho ngành ngân hàng mà còn hỗ trợ Việt Nam xây dựng năng lực lượng tử. Chúng ta hướng tới việc trở thành những chiến lược gia về lượng tử có đủ sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời đưa Việt Nam trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực.

Với chiến lược đó, chúng tôi không chỉ chạy đua về công nghệ mà còn lấy giá trị đào tạo nguồn nhân lực làm trung tâm để phát triển dài hạn. Bởi vì chúng ta phải nhìn nhận thực tế rằng Việt Nam sẽ khó có thể đua đầu tư vào phần cứng với các quốc gia trên thế giới do những hạn chế về tài chính và nguồn nguyên liệu.

Tuy nhiên, chúng ta có thể giải quyết bài toán đó bằng cách: thứ nhất, xác định con người là trung tâm để đầu tư vào các nhân tài lượng tử. Thứ hai, chúng ta phải đưa công nghệ lượng tử thành các bài toán ứng dụng trong đời sống thực tế, trong kinh doanh, hoạt động ngân hàng và nền kinh tế lượng tử sắp tới. Thứ ba, chúng ta phải làm chủ về mặt công nghệ khi ứng dụng lượng tử vào thực tiễn.

- Được biết ứng dụng lớn nhất của Quantum là an ninh và bảo mật. Vậy với định hướng là Quantum First Bank, ông có thể chia sẻ góc nhìn của mình về vấn đề bảo mật với Quantum như thế nào?

Hiện nay chúng ta thấy các khái niệm về an ninh mạng hay phát hiện gian lận đã trở nên lạc hậu. Trong hoạt động của ngành ngân hàng hiện nay, chúng tôi đang hướng tới Digital Trust, tức là niềm tin số của khách hàng. Khách hàng không cần biết ngân hàng đầu tư các lớp bảo mật hay công nghệ bảo mật ra sao, họ chỉ quan tâm tài khoản và tiền của mình tại ngân hàng có an toàn không, và khi có sự cố thì ngân hàng sẽ giải quyết như thế nào.

Để đảm bảo niềm tin đó, chúng tôi ứng dụng công nghệ lượng tử. Hiện nay, AI đang được dùng để chống lại chính AI, tức là phòng thủ và tấn công đều bằng AI. Nhờ vào công nghệ lượng tử, chúng ta sẽ gia tăng năng lực phòng thủ tại Nam A Bank, đồng thời giải quyết rủi ro bị giải mã dữ liệu trong tích tắc. Chúng ta sẽ sử dụng năng lực lượng tử để cảnh báo, giám sát và ngăn chặn tức thời các giao dịch bất thường. Chúng ta cũng nhận thấy rủi ro về an ninh, bảo mật luôn được cảnh báo trong lĩnh vực tài chính ngân hàng hiện nay. Công nghệ lượng tử sẽ đi sâu vào quản trị rủi ro để hướng tới việc xây dựng một ngân hàng không chỉ là Digital Banking mà là Trust Digital Banking. Điều này có nghĩa là khách hàng sẽ đặt niềm tin số dựa trên năng lực xử lý an toàn bảo mật của công nghệ lượng tử.

- Vậy ông có thể chia sẻ về thực tiễn chuẩn bị về nhân lực, chuyên gia của Nam A Bank, để sẵn sàng trở thành Quantum Ready Bank?

Chúng tôi xác định quá trình này sẽ có 4 giai đoạn.

Giai đoạn đầu tiên là chuẩn bị, trong đó bước đầu là xây dựng nền tảng về con người. Tiếp theo là liên kết với các đối tác có năng lực về lượng tử, và chuẩn bị một kế hoạch dài hơi cho nền tảng này.

Giai đoạn thứ hai là đưa tiêu chuẩn an toàn bảo mật Quantum Safe áp dụng cho toàn bộ giao dịch và hệ thống của ngân hàng. Chúng tôi sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu, tăng cường kết nối và hỗ trợ khách hàng phòng chống các giao dịch đáng ngờ, phòng chống rửa tiền, đồng thời nâng cấp hệ thống mã hóa và giải mã.

Giai đoạn thứ ba là tiến hành POC một cách trách nhiệm và quyết liệt, tức là phải có định hướng rõ ràng cho các bài toán cụ thể và phải đo lường được kết quả. Đối với tôi, không chỉ Quantum mà kể cả AI, khi đầu tư đều yêu cầu phải mang lại giá trị đo lường được bằng các chỉ số tài chính, ví dụ như gia tăng doanh thu, giảm thiểu chi phí, tối ưu hóa vận hành, tăng cường giám sát rủi ro và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Đồng thời, luôn phải đảm bảo an toàn hoạt động và giảm thiểu rủi ro cho cả hệ thống cũng như khách hàng. Khi làm POC, chúng tôi sẽ giải quyết từng bài toán nhỏ cụ thể, sau đó ráp nối lại để chuyển hóa thành mô hình kinh doanh mới, cũng như định hướng phát triển các sản phẩm dịch vụ mới trên nền tảng Quantum và AI.

Giai đoạn cuối cùng là chuyển hóa toàn diện thành AI and Quantum First Bank, nghĩa là tất cả mọi hoạt động kinh doanh, vận hành, giám sát và quản trị của ngân hàng đều được vận hành dựa trên nền tảng lượng tử và AI.

- Thách thức nào trong quá trình triển khai công nghệ lượng tử ở ngân hàng Nam Á? Việc cấp phép sandbox theo ông có bị chậm trễ, hạn chế cho tiến trình đầu tư công nghệ mới?

Hiện nay, đối với công nghệ lượng tử, hầu như mọi hoạt động đều đang nằm trong cơ chế sandbox của các dự án. Tương tự như công nghệ AI vừa qua đã có Thông tư 53 của Ngân hàng Nhà nước quy định về quản trị rủi ro AI, sắp tới sau một thời gian áp dụng sandbox, kỳ vọng sẽ có những khung pháp lý tương ứng đi kèm để hỗ trợ các ngân hàng đưa ứng dụng lượng tử vào thực tế. Chúng tôi cũng kỳ vọng năm tới, sẽ có dự án sandbox được NHNN cấp phép.

- Trân trọng cảm ơn Ông!