Trong giai đoạn chính sách thuế mới đi vào thực tế, việc có một khoảng thời gian chuyển tiếp và hỗ trợ đủ sát với từng nhóm hộ kinh doanh vẫn là vấn đề được đặt ra.
Hơn 9 tháng kể từ khi chính thức bỏ thuế khoán, hộ kinh doanh đang từng bước chuyển sang phương thức tự kê khai, tự nộp thuế. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này vẫn phát sinh không ít khó khăn khi người kinh doanh phải làm quen với cách thức quản lý, kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế mới. Đáng chú ý, từ ngày 1/7/2026, hơn 10 nghị định, thông tư về thuế cùng có hiệu lực, trong đó có những văn bản được ban hành chỉ một ngày trước thời điểm áp dụng, thậm chí trong cùng ngày. Việc chính sách thay đổi nhanh khiến không ít hộ kinh doanh lo ngại không kịp cập nhật, dẫn đến tâm lý sợ làm sai, sợ bị xử phạt ngay cả khi sai sót xuất phát từ quá trình thích ứng với quy định mới.
Trong bối cảnh đó, Hội Tư vấn thuế Việt Nam mới đây đề xuất thiết lập một khoảng thời gian chuyển tiếp, theo đó tạm miễn xử phạt bằng tiền đối với hộ kinh doanh trong ít nhất 3–6 tháng, hoặc trong năm 2026 kể từ khi chính sách mới được triển khai trên thực tế. Sau thời gian chuyển tiếp, khi cơ quan thuế đã có hướng dẫn đầy đủ mà hộ kinh doanh vẫn tiếp tục vi phạm thì mới áp dụng các chế tài xử phạt theo quy định.
Đồng tình với đề xuất trên, Luật sư Nguyễn Văn Được, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và tư vấn thuế Trọng Tín, cho rằng trong giai đoạn hiện nay, các quy định pháp luật vẫn phải được thực hiện nhằm bảo đảm mục tiêu quản lý nhà nước, nhưng cần tính đến một cơ chế chuyển tiếp phù hợp.
Theo ông Được, trong khoảng 6 tháng kể từ khi áp dụng quy định mới, đối với những sai sót phát sinh do người nộp thuế chưa kịp thích ứng, trong những trường hợp phù hợp có thể xem xét miễn trừ trách nhiệm, không xử phạt.
“Đương nhiên, việc này phải triển khai sát sườn, thực tế, không chỉ nói khơi khơi chỉ đạo từ cấp bộ, cấp cục mà không thực chất triển khai tại cấp cơ sở”, ông Được nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, cùng với cơ chế chuyển tiếp, ngành thuế cần theo dõi, rà soát sát sao những khó khăn phát sinh trong quá trình áp dụng quy định mới. Khi phát hiện doanh nghiệp, hộ kinh doanh vướng mắc ở đâu, cần nhanh chóng đưa ra giải pháp tháo gỡ, tránh để những lỗi do chưa hiểu hoặc chưa kịp thích ứng với chính sách mới trở thành gánh nặng tuân thủ.
Đặc biệt, trong bối cảnh phương thức quản lý thuế thay đổi căn bản, việc chuyển từ thuế khoán sang tự kê khai, tự nộp thuế không chỉ là thay đổi cách tính thuế mà còn đòi hỏi hộ kinh doanh thay đổi cách thức ghi nhận doanh thu, quản lý hóa đơn, chứng từ và thực hiện nghĩa vụ kê khai.
Về đề xuất miễn xử phạt trong giai đoạn chuyển tiếp, Bộ Tài chính cho biết, thực hiện chủ trương tại Nghị quyết 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân và Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân, từ ngày 1/1/2026, hộ, cá nhân kinh doanh thực hiện phương pháp tự kê khai, tự nộp thuế.
Nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi phù hợp với điều kiện hoạt động của hộ, cá nhân kinh doanh, Bộ Tài chính cho biết đã triển khai đồng bộ các giải pháp về hoàn thiện thể chế, tổ chức thực hiện, cải cách thủ tục hành chính và đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý thuế.
Chính sách thuế hiện được thiết kế theo hướng phân loại hộ, cá nhân kinh doanh dựa trên quy mô doanh thu. Cùng với việc thay đổi phương pháp quản lý, cơ quan thuế đã đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ nhằm giảm chi phí tuân thủ.
Đối với nhóm phải nộp thuế, các gói hỗ trợ về hóa đơn điện tử, phần mềm kế toán và thanh toán điện tử với chi phí phù hợp cũng được triển khai. Theo Bộ Tài chính, các công cụ này giúp hộ kinh doanh tự động ghi nhận doanh thu, lập sổ sách kế toán và tổng hợp tờ khai gợi ý.
Bên cạnh đó, cơ quan thuế được chỉ đạo đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn và xây dựng các chương trình, tài liệu phù hợp với từng nhóm hộ kinh doanh. Các ứng dụng Thuế điện tử tiếp tục được nâng cấp theo hướng dễ sử dụng hơn, tích hợp chức năng hỗ trợ kê khai, tự động điền thông tin, chatbot AI và mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Mục tiêu là giảm thao tác thủ công, hạn chế sai sót, đồng thời tiết kiệm thời gian và chi phí tuân thủ cho hộ, cá nhân kinh doanh.
Bộ Tài chính nhấn mạnh, những giải pháp này thể hiện định hướng tiếp tục giảm nghĩa vụ thuế và chi phí tuân thủ đối với nhóm hộ kinh doanh nhỏ lẻ.
