Biến động thị trường và chi phí logistics tăng cao đang tạo ra "điểm nghẽn" lớn cho nông sản Hải Phòng ngay thời điểm thu hoạch rộ.
Khi sức mua không theo kịp sản lượng, hàng loạt mặt hàng hoa màu, cây trái đứng trước nguy cơ ùn ứ, trực tiếp bào mòn công sức và niềm hy vọng của bà con nông dân. Thực trạng này đòi hỏi những giải pháp kết nối cung - cầu cấp bách để bảo vệ sinh kế cho người dân TP Hải Phòng.
Nghịch lý mùa thu hoạch
Thực tế cho thấy, chất lượng nông sản năm nay được đánh giá là khá đồng đều, mẫu mã đẹp nhờ bà con đã áp dụng các quy trình canh tác an toàn, VietGAP. Từ những luống rau xanh mướt đến những vườn cây ăn quả đang độ chín rộ, tất cả đều là thành quả của hàng tháng trời "bán mặt cho đất, bán lưng cho trời". Tuy nhiên, sức mua trên thị trường hiện đang có dấu hiệu chững lại đáng kể. Các chợ đầu mối tiêu thụ chậm, lượng đơn hàng từ các tỉnh lân cận cũng giảm sút do tâm lý thắt chặt chi tiêu của người tiêu dùng trước những biến động kinh tế.
Chưa dừng lại ở đó, một trong những "hàng rào" lớn nhất ngăn cản nông sản vươn xa chính là chi phí vận chuyển. Giá xăng dầu và các dịch vụ logistics tăng cao đã đẩy giá thành đầu ra lên mức khó cạnh tranh. Nhiều thương lái cho biết, nếu thu mua với giá cũ thì họ không có lãi, thậm chí lỗ vốn sau khi trừ chi phí vận tải. Hệ quả là giá nông sản tại ruộng bị ép xuống thấp, trong khi người tiêu dùng tại các đô thị vẫn phải mua với giá cao. Sự đứt gãy trong chuỗi cung ứng này đang đẩy người nông dân vào thế khó: bán thì lỗ, mà không bán thì nông sản hỏng ngay trên đồng ruộng.
Để giải quyết vấn đề này, mới đây, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân TP Hải Phòng, Công ty Cổ phần Container Việt Nam (VICONSHIP) phối hợp cùng với phường Đồ Sơn tổ chức Chương trình “Kết nối hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho bà con, nông dân Hải Phòng”. Chương trình nhằm tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, chính quyền địa phương với nông dân, hỗ trợ tiêu thụ nông sản, góp phần ổn định đầu ra cho sản phẩm nông nghiệp của bà con trên địa bàn TP Hải Phòng. Nông sản được kết nối hỗ trợ tiêu thụ bao gồm các loại rau màu vụ đông được trồng tập trung ở khu vực phía tây TP Hải Phòng như cải bắp, cà rốt, ngô ngọt, hành, tỏi…
Ông Vũ Ngọc Lâm - Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Container Việt Nam cho biết, trong thời gian qua, bên cạnh hoạt động sản xuất kinh doanh, công ty luôn quan tâm đến các hoạt động xã hội, nhất là những chương trình hỗ trợ cộng đồng, hỗ trợ tiêu thụ nông sản sạch cho bà con nông dân.
“Với tinh thần trách nhiệm của một doanh nghiệp cảng biển - logistics, chúng tôi xác định việc đồng hành, hỗ trợ tiêu thụ nông sản không chỉ là một hoạt động chia sẻ đơn thuần, mà còn là hành động thiết thực thể hiện sự chung tay của doanh nghiệp đối với cộng đồng. Chúng tôi mong muốn góp phần kết nối, hỗ trợ tiêu thụ các sản phẩm nông nghiệp của Hải Phòng, tạo thêm đầu ra ổn định cho bà con nông dân, đồng thời thúc đẩy sự liên kết giữa doanh nghiệp và người sản xuất”, ông Vũ Ngọc Lâm khẳng định.
Còn theo ông Lê Quốc Tiến - Chủ tịch HĐND phường Đồ Sơn, thời gian qua, phường Đồ Sơn đã tiên phong triển khai hoạt động kết nối, hỗ trợ tiêu thụ nông sản cho bà con nông dân khu vực phía Tây thành phố. Việc kết nối tiêu thụ nông sản không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt, nỗi lo "được mùa mất giá" cho bà con nông dân mà còn mở ra hướng phát triển bền vững lâu dài. Kết nối tiêu thụ nông sản không chỉ giúp bà con nông dân ổn định đầu ra, nâng cao giá trị sản phẩm, mà còn góp phần hình thành chuỗi liên kết giữa nông nghiệp với du lịch, thương mại và dịch vụ. Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài, thể hiện tinh thần đoàn kết, sẻ chia và cùng phát triển giữa các địa phương, doanh nghiệp trong TP Hải Phòng.
“Lãnh đạo phường Đồ Sơn mong muốn trước tiên Nhân dân Đồ Sơn cũng như 5 triệu du khách đến với Đồ Sơn hàng năm sẽ được sử dụng những nông sản chất lượng cao, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, tiếp tới lan tỏa tới các địa phương lân cận, các nhà hàng thuộc Hiệp hội Du lịch thành phố Hải Phòng, Hiệp hội Du lịch tỉnh Quảng Ninh… để người dân và du khách được sử dụng các mặt hàng chất lượng cao, chứng từ đầy đủ, tối ưu chi phí vận chuyển, dẫn đến giá thành có lợi nhất cho người tiêu dùng”, ông Lê Quốc Tiến cho biết thêm.
Cần những giải pháp tiếp sức kịp thời
Nông sản không giống như những mặt hàng công nghiệp khác, chúng có "tuổi thọ" rất ngắn. Mỗi ngày trôi qua khi rau màu không được hái, trái cây không được trảy là một ngày giá trị của chúng giảm đi, và niềm hy vọng của người nông dân lại vơi bớt một phần. Đối với bà con phía Tây Hải Phòng, mỗi sào ruộng không chỉ là nguồn thu nhập duy nhất để trang trải cuộc sống, nuôi con ăn học mà còn là cả gia sản, là vốn liếng tích cóp sau bao mùa vụ.
Để tháo gỡ khó khăn này, không thể chỉ dựa vào sự xoay xở đơn độc của người nông dân. Đã đến lúc cần có sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ của các cơ quan chức năng, các tổ chức đoàn thể và cộng đồng doanh nghiệp. Việc đẩy mạnh kết nối cung - cầu thông qua các chương trình "đưa nông sản vào siêu thị", hỗ trợ đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử là hướng đi cần được ưu tiên. Bên cạnh đó, các hội chợ xúc tiến thương mại nông sản tại địa phương cần được tổ chức thường xuyên hơn để giới thiệu trực tiếp sản phẩm đến tay người tiêu dùng thành phố.
Về lâu dài, bài toán quy hoạch vùng trồng gắn liền với sơ chế, chế biến sâu cũng cần được đặt ra nghiêm túc. Thay vì chỉ bán thô sản phẩm tươi sống vốn chịu nhiều rủi ro vận chuyển và bảo quản, việc đầu tư vào các nhà máy chế biến tại chỗ sẽ giúp nâng cao giá trị gia tăng và giảm áp lực tiêu thụ tức thời. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ về phí vận chuyển hoặc trợ giá vật tư nông nghiệp cũng là những "liều thuốc" giảm đau cần thiết để bà con yên tâm bám đồng, bám bãi.
Thực tế cho thấy, trong nhiều năm, tăng trưởng nông nghiệp chủ yếu dựa vào sản lượng, trong khi giá trị gia tăng chưa tương xứng do lợi nhuận tập trung ở các khâu sau sản xuất như vận chuyển, phân phối và thương mại.
Do đó, sự tham gia của doanh nghiệp logistics không chỉ dừng ở vận chuyển mà còn đóng vai trò kết nối thị trường, tối ưu chi phí, tổ chức phân phối. Qua đó, chuỗi giá trị nông sản được tái cấu trúc theo hướng hiệu quả và bền vững hơn.
“Trong thời gian tới, công ty cam kết sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan, tổ chức và địa phương để triển khai nhiều hoạt động thiết thực hơn nữa nhằm hỗ trợ nông dân, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp TP Hải Phòng”, ông Vũ Ngọc Lâm cho biết thêm.
Còn ông Trịnh Văn Thiện - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, Chủ tịch Hội nông dân TP Hải Phòng ghi nhận, từ mô hình điểm này, Hội nông dân TP Hải Phòng sẽ nhân rộng ra các xã, phường trên địa bàn toàn thành phố để cùng kết nối cung - cầu, tiêu thụ nông sản, trở thành nét mới trong công tác Hội và phong trào nông dân sau sáp nhập đơn vị hành chính.
