Doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh phải tỉnh táo trước biến động, biết chia để phát huy thế mạnh, tinh gọn trong vận hành và tạo giá trị thực cho khách hàng.
Đó là chia sẻ của doanh nhân Nguyễn Tuấn Hải - Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Doanh nhân Sao Đỏ, Chủ tịch Tập đoàn Alphanam tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 khu vực miền Bắc.
.jpg)
Ông Nguyễn Tuấn Hải bắt đầu câu chuyện về năng lực cạnh tranh bằng hình ảnh được người điều phối đưa ra ở phần mở đầu: doanh nhân phải đứng bằng một chân và nhắm mắt để hình dung về bối cảnh kinh tế.
Theo ông Hải, hình ảnh đó phản ánh một phần thực tế mà doanh nghiệp đang đối diện. Tuy nhiên, sau khi nhận diện được sự bất định, doanh nghiệp cần “hạ hai chân xuống”, mở mắt và bắt đầu hành động.
“Chân chúng ta phải chạm đất và cả hai chân chứ không phải một chân; cái thứ hai là mắt phải mở, là phải tỉnh táo; và thứ ba là phải hợp tác cùng với nhau, cùng nghĩ về cái việc là phải làm gì”, ông Hải nói.
Theo ông Nguyễn Tuấn Hải, tác động từ bên ngoài tới doanh nghiệp hiện rất lớn, vì vậy doanh nghiệp không thể đứng ngoài những chuyển dịch của đất nước. Mỗi địa phương đang lựa chọn những trụ cột, lĩnh vực trọng tâm để hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần nhìn vào sự thay đổi của thị trường và tìm cách thích nghi.
Từ góc nhìn của người điều hành doanh nghiệp, ông Hải cho rằng nhận diện bối cảnh không chỉ để nhìn thấy khó khăn mà quan trọng hơn là xác định cách thức doanh nghiệp tổ chức lại nguồn lực để ứng phó.
Một trong những kinh nghiệm được ông nhấn mạnh là bài toán “cộng trừ nhân chia”. Theo ông, kết nối giữa các doanh nghiệp chính là một phần của bài toán “chia”, khi mỗi doanh nghiệp chia sẻ năng lực, nguồn lực và thế mạnh để tạo ra một sức mạnh lớn hơn.
“Chia sẻ ra để tạo thành sức mạnh lớn hơn và nhân sức mạnh đó lên”, ông Hải nói.
Ở quy mô doanh nghiệp nhỏ, theo ông Hải, doanh nghiệp cần xác định mình có thể trở thành một mắt xích trong một bài toán lớn hơn. Khi doanh nghiệp phát triển lên quy mô trung bình, cần tính đến việc làm thế nào để vừa “chia”, vừa “nhân” các hệ thống của mình để tiếp tục phát triển. Khi đã trở thành doanh nghiệp lớn, bài toán “chia” lại càng quan trọng.
Tại Alphanam, ông Hải cho biết tập đoàn hiện có hơn 40 công ty thành viên. Doanh nghiệp đã thực hiện bài toán “chia” bằng cách tổ chức các công ty thành những đơn vị có đủ năng lực vận hành. Từ đó, cách thức này tiếp tục được thực hiện tới từng người lao động, từng cá nhân để mỗi người có thể phát huy thế mạnh của mình.
Từ kinh nghiệm vận hành doanh nghiệp, ông Nguyễn Tuấn Hải đúc kết năng lực cạnh tranh của Alphanam bằng bốn chữ “Tinh”: tinh gọn, tinh vi, tinh tường và tinh tế.
Trước hết là “tinh gọn”. Theo ông Hải, doanh nghiệp phải tổ chức bộ máy và cách thức vận hành theo hướng hiệu quả, tập trung vào năng lực thực chất thay vì mở rộng một cách dàn trải.
Thứ hai là “tinh vi”, được ông Hải nhấn mạnh ở khả năng làm việc cụ thể, chi tiết. “Phải rất cụ thể, rất chi tiết”, ông nói. Theo đó, doanh nghiệp không thể chỉ nhìn ở tầm vĩ mô mà cần đi sâu vào từng vấn đề, từng công đoạn và từng sản phẩm.
Thứ ba là “tinh tường”. Theo ông Hải, doanh nghiệp phải tạo ra giá trị mà khách hàng cần. Điểm quan trọng không phải chỉ là doanh nghiệp cần khách hàng, mà phải chuyển sang trạng thái khách hàng cần doanh nghiệp.
“Khách hàng cần, không phải là không chỉ dừng lại là việc mình cần khách hàng, mà khách hàng cần mình, tạo được cái giá trị”, ông Hải chia sẻ.
Cuối cùng là “tinh tế”. Theo ông Hải, sự tinh tế giúp doanh nghiệp cân bằng lại giữa việc tạo ra giá trị và cách đưa giá trị đó đến với khách hàng.
“Làm thế nào để sản phẩm đi vào lòng người”, ông nói, đồng thời cho rằng đây cũng là quá trình nâng cao hiệu suất, quản trị chất lượng và chú trọng tới từng chi tiết của sản phẩm.
Bốn chữ “Tinh”, theo ông Hải, được đúc kết từ quá trình vận hành và là “kim chỉ nam” giúp Alphanam đứng vững.
Không chỉ dừng ở câu chuyện quản trị nội bộ, ông Hải còn đặt năng lực cạnh tranh trong mối quan hệ với khả năng hợp tác và chuyên môn hóa. Theo ông, doanh nghiệp không nhất thiết phải tự làm tất cả mà cần biết mình mạnh ở đâu, có thể trở thành mắt xích nào trong chuỗi giá trị và kết nối với những doanh nghiệp khác để cùng phát triển.
Ở góc độ vươn ra thị trường quốc tế, ông Hải cho rằng trước hết lãnh đạo doanh nghiệp phải có tư duy toàn cầu. Ông cho rằng lãnh đạo muốn đưa doanh nghiệp ra thế giới phải trực tiếp trải nghiệm và mở rộng hiểu biết, thay vì chỉ ngồi trong nước và kỳ vọng có thể “Go Global”.
Sau tư duy toàn cầu là yêu cầu xây dựng năng lực cạnh tranh toàn cầu. Theo ông Hải, doanh nghiệp có thể chưa có quy mô lớn nhưng phải tạo ra sản phẩm hoặc giá trị mà đối thủ bên ngoài khó thay thế.
Bên cạnh đó, mô hình doanh nghiệp phải chuyên nghiệp, tạo được uy tín và niềm tin, đồng thời phải quan tâm tới lợi ích của khách hàng và cộng đồng.
Theo ông Hải, nếu doanh nghiệp chỉ đặt lợi ích của mình lên trước mà không quan tâm tới khách hàng và đối tác thì rất khó tạo dựng niềm tin khi bước ra thị trường quốc tế.
