Chính sách thương mại của Hoa Kỳ xoay quanh 5 trụ cột chính, đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam minh bạch chuỗi cung ứng và dịch chuyển lên các khâu có giá trị gia tăng cao, thay vì chỉ gia công, lắp ráp.
Hội thảo “Thị trường Hoa Kỳ 2026: Cơ hội, thách thức và các giải pháp đột phá cho doanh nghiệp Việt Nam" do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo, Viện Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Doanh nghiệp (ITB) tổ chức.
Phát biểu tại hội thảo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, nhấn mạnh quan hệ kinh tế, thương mại và đầu tư giữa hai nước đã có những bước phát triển mạnh mẽ trong những năm qua. Đặc biệt, việc Việt Nam và Hoa Kỳ nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện đã mở ra không gian hợp tác rộng lớn hơn, tạo thêm nhiều cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
.webp)
Tuy nhiên, Phó chủ tịch VCCI cũng lưu ý, bên cạnh cơ hội: Hoa Kỳ là thị trường quy mô lớn nhưng đòi hỏi cao về tiêu chuẩn, pháp lý và quản trị. Để hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp Việt cần chủ động cập nhật chính sách, tìm hiểu kỹ quy định sở tại và tăng cường quản trị rủi ro trong giao dịch thương mại. Đặc biệt là hướng đi dài hạn hơn: bên cạnh xuất khẩu thuần túy, doanh nghiệp nên tính đến xây dựng thương hiệu, mở rộng mạng lưới đối tác, nâng cao giá trị sản phẩm và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ngay tại Hoa Kỳ, thay vì chỉ dừng ở vai trò cung cấp hàng hóa thô.
Đi sâu vào bối cảnh chính sách, ông Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho rằng quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ đang mở rộng nhanh chóng, không còn giới hạn ở thương mại hàng hóa mà lan sang cả đầu tư, công nghệ và chuỗi cung ứng.
Điểm mấu chốt, theo ông Hải, là một môi trường thương mại hoàn toàn mới đang hình thành, với những yêu cầu khác hẳn trước đây. Chính sách thương mại của Hoa Kỳ hiện xoay quanh 5 trụ cột: tính đối ứng, cân bằng thương mại, an ninh kinh tế, tăng cường sản xuất trong nước và an ninh chuỗi cung ứng. Đây không còn là những khái niệm trừu tượng mà đã trở thành tiêu chí cụ thể chi phối cách Hoa Kỳ đánh giá đối tác thương mại.
Từ đó, ông Hải khuyến nghị doanh nghiệp Việt phải minh bạch hóa chuỗi cung ứng và đa dạng hóa nguồn nguyên liệu đầu vào. Nhưng ông cũng thẳng thắn chỉ ra rằng kiểm soát được xuất xứ hàng hóa mới chỉ là điều kiện cần. Vấn đề sâu xa hơn nằm ở chỗ Việt Nam vẫn đang "kẹt" lại ở nhiều công đoạn có giá trị gia tăng thấp trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Mục tiêu thực sự, theo ông, phải là dịch chuyển lên những khâu có giá trị cao hơn chứ không chỉ gia công, lắp ráp.
Từ góc nhìn thực tiễn của người từng trực tiếp làm công tác tham tán thương mại, ông An Thế Dũng, nguyên Tham tán Thương mại tại UK-US, nguyên Vụ trưởng, Chánh Văn phòng Ủy ban Quốc gia về Hợp tác kinh tế quốc tế (Bộ Công Thương) cung cấp thêm một lát cắt lịch sử đáng chú ý: Sau 30 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, kim ngạch thương mại hai nước đã tăng gần 300 lần, đạt gần 150 tỷ USD vào năm 2025. Nhưng đằng sau con số tăng trưởng ấn tượng ấy, ông Dũng cảnh báo, doanh nghiệp Việt hiện không chỉ đối mặt với thuế đối ứng, mà còn phải vượt qua hàng rào kỹ thuật ngày càng dày và cao hơn.
Theo ông Dũng, khi bước vào bất kỳ thị trường mới nào, doanh nghiệp cần nghiên cứu bài bản ở ba cấp độ: quốc gia, doanh nghiệp và sản phẩm. Riêng với thị trường Hoa Kỳ, ông lưu ý bốn nhóm vấn đề doanh nghiệp buộc phải quan tâm: Rủi ro chính sách, chất lượng sản phẩm, tập quán kinh doanh và tranh chấp thương mại, trong đó, vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm cần được đặt lên hàng đầu.
Chia sẻ từ thực tế, bà Nguyễn Thị Hải Yến, Trưởng phòng Xuất nhập khẩu, Công ty HLC Việt Nam, chia sẻ về những thuận lợi và khó khăn khi xuất khẩu gỗ sang thị trường Hoa Kỳ.
Theo bà Yến, năm 2025, HLC từng tự tin đặt mục tiêu xuất khẩu ở mức cao. Nhưng bước sang năm 2026, khi các chính sách thuế mới được áp dụng, công ty gặp không ít khó khăn, kết quả thực hiện chỉ đạt khoảng 10% so với kế hoạch đề ra, một khoảng cách rất lớn so với kỳ vọng ban đầu.
Bà Yến cho biết, doanh nghiệp hiện đang vướng mắc ở hai nhóm vấn đề chính: Thuế từ phía Hoa Kỳ và các chính sách mới từ thị trường nội địa. Ngoài thuế đối ứng thì hiện mặt hàng gỗ dán (plywood) đang phải chịu thuế chống bán phá giá từ Hoa Kỳ là hơn 200% khiến cho doanh nghiệp Việt Nam mất khả năng xuất khẩu mặt hàng này.
Bà Yến bày tỏ mong muốn được biết cụ thể hơn về quy định và thời gian hoàn thuế từ phía đối tác Hoa Kỳ. Đồng thời, với những khó khăn phát sinh từ chính sách trong nước, bà cũng đề xuất các Bộ, ngành sớm có hướng dẫn cụ thể hơn để doanh nghiệp có cơ sở thực hiện, thay vì phải tự mày mò trong bối cảnh nhiều thay đổi.
