Sự trở lại và củng cố niềm tin tiêu dùng được thể hiện bởi sức cầu tiêu dùng trong nước đang tăng cao những ngày cận Tết. Trong khi đó, áp lực thanh khoản ngân hàng tạm thời hạ nhiệt...
Tháng 1/2026 mở màn cho bức tranh kinh tế Việt Nam với những gam màu tương phản mạnh mẽ. Trong khi khu vực sản xuất và xuất khẩu ghi nhận những con số tăng trưởng kỷ lục nhờ hiệu ứng nền thấp (IIP tăng 21,5% YoY , xuất khẩu tăng 29,7% YoY ), thì tâm điểm chú ý của giới đầu tư lại dồn về hai biến số vĩ mô cốt lõi: Sức cầu tiêu dùng trong nước và biến động lãi suất tiền tệ.
Số liệu tháng 1/2026 cho thấy nhu cầu nội địa không chỉ phục hồi mà còn đang đóng vai trò là trụ đỡ vững chắc cho tăng trưởng, được kích hoạt bởi yếu tố mùa vụ Tết Nguyên đán.
Sự trở lại của niềm tin tiêu dùng được thể hiện qua dữ liệu tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng. Thống kê của Chứng khoán Shinhan Việt Nam ghi nhận con số này đã tăng 9,3% YoY. Đáng chú ý, đây không chỉ là tăng trưởng danh nghĩa do lạm phát, mà phản ánh sức mua thực tế khi người dân mạnh tay chi tiêu cho các hạng mục không thiết yếu và dịch vụ.
Một chỉ báo quan trọng cho sức khỏe của tầng lớp trung lưu và nhu cầu dịch vụ là lượng khách quốc tế. Tháng 1/2026 ghi nhận con số kỷ lục 2,5 triệu lượt khách, tăng 18,5% YoY. Sự bùng nổ của dòng khách này tạo ra hiệu ứng lan tỏa mạnh đến các ngành dịch vụ lưu trú và ăn uống (+9,4%).
Có thể nhìn thấy cấu trúc lạm phát phản ánh cầu kéo. Dù CPI chung chỉ tăng nhẹ 0,05% so với tháng trước do giá xăng dầu giảm mạnh (-5,34%) , nhưng lạm phát cơ bản lại tăng 3,19% YoY. Điều này cho thấy áp lực tăng giá đang đến từ phía cầu nội địa thay vì chi phí đẩy. Cụ thể, nhu cầu sửa chữa nhà cửa đón Tết đã đẩy nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,7% MoM , và nhóm hàng ăn uống tăng 3,64% YoY.
Sức mua tăng trước Tết năm nay cho thấy thu nhập và niềm tin của người dân đã cải thiện đáng kể so với giai đoạn 2024-2025. Việc tiêu thụ mạnh các sản phẩm giá trị lớn, với tăng trưởng các nhóm sản phẩm trong sản xuất công nghiệp như ô tô (+48,5% YoY) và xe máy (+54,3% YoY) xác nhận rằng chu kỳ thắt chặt chi tiêu đã kết thúc, mở ra chu kỳ tiêu dùng mới cho năm 2026. Tuy nhiên lưu ý rằng tăng trưởng sản xuất mạnh mẽ còn đến từ mức nền thấp của năm trước.
Điểm nóng nhất trên thị trường tài chính đầu năm 2026 chính là diễn biến bất thường của lãi suất liên ngân hàng và động thái của Ngân hàng Nhà nước (NHNN).
Thị trường tiền tệ đã trải qua những ngày "giông bão" ngay sát Tết. Từ mức ổn định 5-6%, lãi suất liên ngân hàng qua đêm đã dựng đứng lên 9%, thậm chí chạm ngưỡng 16,4% trong 3 ngày đầu tháng 2.
Nguyên nhân của sự căng thẳng được ông Nguyễn Hoàn Niên, Chứng khoán Shinhan Việt Nam chỉ ra, trước hết do yếu tố mùa vụ với nhu cầu rút tiền mặt thanh toán dịp Tết luôn gây áp lực lên thanh khoản hệ thống.
Bên cạnh đó, có dấu hiệu cho thấy một số ngân hàng nhỏ đã hụt hơi trong việc huy động tiền gửi kịp thời, buộc phải vay mượn giá cao trên thị trường 2, gây ra hiện tượng tăng giá đột biến.
Trong tháng 1, NHNN đã hút ròng 88 nghìn tỷ đồng qua kênh OMO, nhưng ngay khi nhận thấy căng thẳng thanh khoản đầu tháng 2, cơ quan này đã bơm ngược trở lại 134 nghìn tỷ đồng chỉ trong 3 ngày. Lãi suất liên ngân hàng theo đó đã hạ nhiệt đáng kể.
Ngoài thị trường liên ngân hàng, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại nhóm Big 4 (NHTM Nhà nước) đã ổn định ở mức 5,2%, thiết lập một mặt bằng mới cao hơn so với mức đáy 4,68% của năm 2024. Lãi suất cho vay bình quân cũng nhích nhẹ lên 7,85%.
Việc lãi suất liên ngân hàng vọt lên trên 16% là phản ứng thái quá mang tính thời điểm và cục bộ, không phản ánh rủi ro hệ thống dài hạn. Tuy nhiên, việc lãi suất huy động "neo" ở mức 5,2% và không giảm thêm cho thấy thời kỳ "tiền rẻ" đã qua. Nền kinh tế đang vận hành với một mặt bằng chi phí vốn mới, cao hơn nhưng thực tế hơn để cân đối với lạm phát và tỷ giá, các chuyên gia nhận định.
Theo đó, thị trường đang kỳ vọng căng thẳng thanh khoản chỉ là tạm thời. Số liệu đến ngày 10/2/2026 cho thấy lãi suất qua đêm đã hạ nhiệt về quanh mốc 8,6% và dự kiến sẽ sớm quay lại vùng ổn định 5-6% khi dòng tiền mặt quay lại hệ thống ngân hàng sau Tết.
Nhìn chung, giới chuyên môn dự báo NHNN sẽ tiếp tục duy trì chính sách linh hoạt, bơm hút nhịp nhàng qua OMO để giữ lãi suất liên ngân hàng không quá thấp (tránh gây áp lực lên tỷ giá USD/VND) nhưng không quá cao (để hỗ trợ tăng trưởng). Ông Lê Anh Tuấn, Tổng Giám đốc DragonCapital cho rằng khả năng tăng lãi suất điều hành là thấp, nhưng lãi suất huy động và cho vay sẽ khó giảm sâu. Ông dự báo lãi suất có thể đạt đỉnh trong quý I, sau đó ổn định và giảm nhẹ, nhưng không nên kỳ vọng giảm quá sâu vì nhu cầu vốn vẫn rất lớn. Với mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% cho năm 2026, các ngân hàng sẽ phải duy trì lãi suất huy động hấp dẫn để đảm bảo nguồn vốn. Doanh nghiệp cần chuẩn bị kế hoạch kinh doanh với kịch bản lãi suất vay quanh mức 8-9%.
Có thể thấy kinh tế Việt Nam những tháng đầu năm 2026 đang ở thế "chân kiềng" vững chắc với sản xuất hồi phục - xuất khẩu tăng tốc - tiêu dùng bùng nổ. Dù lãi suất có nhịp rung lắc đầu năm, đây là sự điều chỉnh cần thiết của thị trường tiền tệ để tìm điểm cân bằng mới trong bối cảnh nhu cầu tín dụng và thanh toán gia tăng.
