Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia theo tinh thần Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, EVNNPC và UBND tỉnh Điện Biên đã đề ra nhiều giải pháp tăng cường phối hợp, khai thác tiềm năng…
Ngày 04/11/2026 vừa qua, UBND tỉnh Điện Biên đã phối hợp với Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) tổ chức Hội nghị về công tác cung ứng điện, đầu tư xây dựng lưới điện, phát triển và giải tỏa nguồn điện – phối hợp vận hành với các chủ đầu tư nhà máy thủy điện trên địa bàn tỉnh.
Hội nghị tập trung đánh giá thực trạng hệ thống điện, tháo gỡ những điểm nghẽn về hạ tầng truyền tải, tăng cường phối hợp khai thác hiệu quả tiềm năng năng lượng, góp phần thực hiện Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số trong giai đoạn tới.
Nghịch lý giữa tiềm năng
Thông tin tại hội nghị, ông Nguyễn Danh Đức – Trưởng ban Kỹ thuật EVNNPC cho biết, theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn điện được phân bổ trên địa bàn tỉnh đến năm 2030 lên tới khoảng 2.998,93 MW, bao gồm thủy điện, điện gió, điện mặt trời, thủy điện tích năng và các loại hình năng lượng khác. Đây là dư địa chiến lược để Điện Biên bứt phá công nghiệp năng lượng, tạo động lực thu hút đầu tư và đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách.
Hiện tại, toàn tỉnh đã có 24 nhà máy thủy điện hòa lưới quốc gia với tổng công suất 334,4 MW (chiếm trên 92% công suất nguồn hiện hữu), cùng gần 28,9 MW điện mặt trời mái nhà, đưa tổng công suất nguồn đạt khoảng 363,29 MW. Nhu cầu phụ tải nội tỉnh cũng tăng trưởng nhanh chóng: điện thương phẩm năm 2025 đạt 359,22 triệu kWh, ước tính năm 2026 đạt 388,125 triệu kWh; công suất cực đại dự báo chạm mốc 98,1 MW năm 2026 và có thể vọt lên 289,4 MW vào năm 2030 (theo kịch bản phụ tải cao) khi hàng loạt khu, cụm công nghiệp và dự án quy mô lớn đi vào hoạt động.
Tuy nhiên, bức tranh phát triển nguồn điện tại địa phương đang đối diện với “nghịch lý hạ tầng”. Toàn tỉnh hiện chưa có bất kỳ tuyến lưới điện hay trạm biến áp 220 kV và 500 kV nào đi vào vận hành. Việc cung cấp điện và giải tỏa công suất cho hơn 360 MW nguồn điện hiện hữu hoàn toàn phụ thuộc vào mạng lưới 110 kV (gồm 5 trạm biến áp với tổng công suất đặt 182,5 MVA).
Hệ quả là vào những thời điểm các nhà máy thủy điện đồng loạt phát công suất cao, một số tuyến đường dây 110 kV đã chạm ngưỡng giới hạn truyền tải. Điểm nghẽn này không chỉ đe dọa an toàn hệ thống, hạn chế hiệu quả khai thác tài nguyên nước của các nhà đầu tư mà còn đặt ra thách thức lớn đối với việc hấp thụ các dự án nguồn điện mới trong tương lai gần.
Nỗ lực mở đường
Nhận diện rõ nút thắt mang tính sống còn này, trong giai đoạn 2021–2025, EVNNPC đã chủ động bố trí nguồn vốn, phối hợp triển khai 7 dự án lưới điện 110 kV trên địa bàn tỉnh với tổng mức đầu tư 436,79 tỷ đồng, từng bước nâng cao năng lực truyền dẫn và phục vụ dân sinh. Dự kiến đến cuối năm 2026, quy mô lưới trung, hạ áp toàn tỉnh sẽ đạt trên 6.300 km đường dây và 1.467 trạm biến áp phân phối.
Thông tin tại hội nghị, đại diện các chủ đầu tư thủy điện như Công ty CP Đầu tư Tài nguyên và Năng lượng Điện Biên, Công ty TNHH Thương mại và Xây dựng số 6 đã thẳng thắn chia sẻ những khó khăn thực tế về hạ tầng đấu nối, nguy cơ giảm phát do nghẽn mạch và kiến nghị các giải pháp phối hợp điều độ linh hoạt hơn.
Để hài hòa lợi ích, các doanh nghiệp đề xuất thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin thủy văn thời gian thực, kế hoạch bảo dưỡng và phương thức vận hành tối ưu nhằm hạn chế tối đa thiệt hại kinh tế do giới hạn truyền tải.
Về phía cơ quan quản lý, bà Lê Thị Lưỡng – Phó Giám đốc Sở Công Thương Điện Biên nhấn mạnh yêu cầu phải bám sát Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đẩy nhanh tiến độ các trạm biến áp và đường dây truyền tải giai đoạn 2026–2030. Đặc biệt, cần sự phối hợp liên ngành nhịp nhàng giữa chính quyền cơ sở và ngành Điện để gỡ vướng các rào cản về quy hoạch, chấp thuận chủ trương và giải phóng mặt bằng (GPMB).
Đồng quan điểm, ông Tăng Thế Hùng – Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho rằng, tiềm năng năng lượng của Điện Biên là rất lớn, song nếu hạ tầng truyền tải không theo kịp sẽ làm nản lòng dòng vốn đầu tư xã hội hóa. Do đó, việc huy động hiệu quả các nguồn lực, bao gồm cả khối kinh tế tư nhân tham gia đầu tư hạ tầng theo quy định pháp luật, là hướng đi cấp thiết.
Về phía các đơn vị vận hành, ông Trần Minh Dũng – Phó Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện miền Bắc (NSO) và ông Phạm Minh Đức – Phụ trách Phòng Điều độ, Công ty Vận hành Hệ thống điện và Thị trường điện Quốc gia (NSMO) khẳng định sẽ tiếp tục chủ động xây dựng các kịch bản vận hành khoa học.
Và thực tế năm 2026 cho thấy, sự phối hợp dịch chuyển giờ phát điện cao điểm của các cụm thủy điện Điện Biên (nhóm NSMO tham gia 88 MW, nhóm NSO tham gia 206,9 MW) đã hỗ trợ đắc lực cho an toàn hệ sinh thái lưới điện miền Bắc trong các đợt nắng nóng gay gắt.
Chiến lược đồng hành
Phát biểu tại hội nghị, ông Nguyễn Minh Phú – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên cho biết, tỉnh sẽ tập trung chỉ đạo các sở, ngành, địa phương quyết liệt tháo gỡ điểm nghẽn thủ tục đầu tư, giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong công tác bồi thường, GPMB – vốn là khâu thường gây chậm tiến độ các dự án truyền tải.
Lãnh đạo UBND tỉnh Điện Biên đề nghị EVNNPC tiếp tục cùng tỉnh kiến nghị Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) tăng tốc tối đa tiến độ đường dây và Trạm biến áp 220 kV Sơn La – Điện Biên; sớm hoàn tất thủ tục triển khai Trạm biến áp 500 kV Điện Biên và tuyến đường dây 500 kV Lai Châu – Điện Biên.
Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, đây là những “huyết mạch” chiến lược để tháo van áp lực cho hệ thống thủy điện hiện hữu và giải tỏa công suất cho làn sóng đầu tư năng lượng tái tạo quy mô hàng nghìn megawatt sắp tới.
Bên cạnh các dự án xương sống phục vụ công nghiệp, lãnh đạo tỉnh Điện Biên cũng đề nghị, ngành Điện tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho chương trình điện nông thôn, đưa điện lưới quốc gia tới các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, biên giới, tạo nền tảng ổn định an sinh xã hội, bảo vệ vững chắc chủ quyền biên cương.
Tiếp thu toàn diện các đề xuất và định hướng của lãnh đạo địa phương, ông Nguyễn Đức Thiện – Tổng Giám đốc EVNNPC khẳng định, Điện lực miền Bắc không chỉ giữ vai trò cung ứng điện thuần túy, mà xác định là đối tác phát triển, cùng chia sẻ rủi ro và đồng hành lâu dài với chính quyền địa phương lẫn nhà đầu tư.
Tổng Giám đốc EVNNPC nhấn mạnh, để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số của tỉnh Điện Biên theo Nghị quyết số 70-NQ/TW, hạ tầng điện lực bắt buộc phải đi trước một bước.
Lãnh đạo EVNNPC yêu cầu Công ty Điện lực Điện Biên và các ban chuyên môn: Chủ động rà soát, dự báo phụ tải bám sát quy hoạch phát triển khu, cụm công nghiệp, du lịch và dịch vụ trên địa bàn; cải tạo, nâng cấp liên tục hệ thống 110 kV và lưới phân phối, sẵn sàng năng lực kết nối đồng bộ khi trạm 220 kV đi vào vận hành.
Thiết lập cơ chế phối hợp kỹ thuật chặt chẽ với các chủ đầu tư nguồn điện: từ khâu thỏa thuận đấu nối, thí nghiệm hiệu chỉnh, tự động hóa cho đến cung cấp dịch vụ kỹ thuật bảo trì, quản lý vận hành chuyên nghiệp (thông qua sự tham gia của Công ty Dịch vụ Điện lực miền Bắc và Công ty Thí nghiệm điện miền Bắc).
“Phát triển nguồn năng lượng phải đặt trong bài toán tổng thể về khả năng truyền tải của hệ thống. EVNNPC cam kết nỗ lực tối đa để mỗi kilôoát-giờ điện từ các dự án đầu tư được giải tỏa an toàn, hiệu quả, đóng góp thiết thực cho ngân sách tỉnh và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào địa phương”, ông Nguyễn Đức Thiện khẳng định.
Tại hội nghị, EVNNPC đã biểu dương, trao thưởng cho 7 chủ đầu tư cụm nhà máy thủy điện tiêu biểu trên địa bàn tỉnh, minh chứng cho mối quan hệ đối tác công – tư hiệu quả, trách nhiệm vì dòng điện an toàn của quốc gia.
Sự gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền tỉnh Điện Biên, EVNNPC và cộng đồng doanh nghiệp không chỉ mở ra lời giải căn cơ cho bài toán giải tỏa công suất nguồn điện, mà còn tạo dựng niềm tin vững chắc cho các nhà đầu tư. Khi hạ tầng truyền tải được khơi thông, tiềm năng kinh tế năng lượng của Điện Biên sẽ thực sự trở thành đòn bẩy xung kích, đưa địa phương cán đích các mục tiêu tăng trưởng kinh tế bứt phá trong kỷ nguyên mới.
