Giá xăng dầu tăng do biến động địa chính trị đang thúc đẩy xe điện toàn cầu, mở ra cơ hội cho các thị trường chuyển dịch như Việt Nam.
Theo dữ liệu từ Benchmark Mineral Intelligence, doanh số xe điện (EV) toàn cầu trong quý I/2026 đạt khoảng 4 triệu xe, giảm nhẹ 3% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, diễn biến theo tháng lại cho thấy tín hiệu tích cực hơn khi riêng tháng 3 ghi nhận 1,75 triệu xe bán ra, tăng 66% so với tháng trước và cao hơn 3% so với cùng kỳ 2025. Điều này phản ánh nhu cầu thị trường vẫn đang phục hồi, dù chưa đồng đều giữa các khu vực.
Sự phân hóa tiếp tục là đặc điểm nổi bật của thị trường xe điện toàn cầu. Trung Quốc - thị trường lớn nhất thế giới, đạt 1,9 triệu xe trong quý I nhưng giảm 21% so với cùng kỳ, chủ yếu do thay đổi chính sách và nhu cầu nội địa suy yếu. Dù vậy, doanh số đã phục hồi mạnh trong tháng 3 sau giai đoạn trầm lắng vì kỳ nghỉ Tết Nguyên đán, cho thấy nền tảng nhu cầu vẫn hiện hữu.
Ngược lại, châu Âu nổi lên như đầu tàu tăng trưởng mới khi đạt 1,2 triệu xe trong quý I, tăng 27%. Riêng tháng 3, khu vực này lần đầu vượt mốc 500.000 xe bán ra trong một tháng, nhờ sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ mạnh và tác động trực tiếp từ giá nhiên liệu tăng cao. Tại nhiều quốc gia như Pháp hay Anh, tình trạng giá xăng leo thang đã thúc đẩy người tiêu dùng chuyển nhanh sang xe điện như một giải pháp tiết kiệm chi phí dài hạn.
Trong khi đó, Bắc Mỹ lại khởi đầu năm kém tích cực với mức giảm 27%, phần nào phản ánh tác động từ việc thu hẹp các ưu đãi thuế. Tuy nhiên, một số tín hiệu phục hồi đã xuất hiện trong tháng 3, cho thấy thị trường này vẫn còn dư địa tăng trưởng nếu các yếu tố hỗ trợ được cải thiện.
Đáng chú ý, các thị trường ngoài ba khu vực lớn lại ghi nhận tốc độ tăng trưởng rất cao. New Zealand và Australia lần lượt ghi nhận mức tăng mạnh, trong đó New Zealand tăng tới 263% trong tháng 3. Giá nhiên liệu tăng hơn 20% tại khu vực châu Đại Dương đã trực tiếp thúc đẩy người tiêu dùng chuyển sang xe điện, cho thấy mối liên hệ ngày càng rõ giữa chi phí năng lượng và lựa chọn phương tiện.
Xu hướng chuyển dịch sang phương tiện tiết kiệm chi phí vận hành đang thể hiện rõ tại Việt Nam. Theo số liệu từ VinFast, gần 54.000 xe điện đã được bán ra trong quý I/2026, tăng 53% so với cùng kỳ năm trước. Từ đó, ước tính hãng này chiếm khoảng 33% tổng doanh số ô tô toàn thị trường, cho thấy mức độ quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng đối với dòng xe không sử dụng nhiên liệu hóa thạch.
Không chỉ phản ánh xu hướng tiêu dùng mới, sự tăng trưởng của xe điện tại Việt Nam còn cho thấy hiệu quả rõ rệt của các chính sách hỗ trợ. Các ưu đãi như miễn lệ phí trước bạ, giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đã giúp thu hẹp khoảng cách chi phí giữa xe điện và xe sử dụng động cơ đốt trong, tạo điều kiện để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận hơn. Đề xuất gia hạn các chính sách này đến năm 2030, nếu được thông qua, sẽ tiếp tục củng cố niềm tin thị trường và thúc đẩy nhu cầu trong dài hạn.
Ở góc độ người tiêu dùng, giá xăng dầu biến động mạnh trong thời gian gần đây đang làm thay đổi cách tính toán chi phí sở hữu xe. Thay vì chỉ quan tâm đến giá mua ban đầu, người dùng ngày càng chú ý đến tổng chi phí vận hành. Trong bối cảnh đó, xe điện với chi phí sạc ổn định hơn và ít phụ thuộc vào biến động thị trường năng lượng đang trở thành lựa chọn hợp lý về mặt kinh tế.
Đáng chú ý, Việt Nam đang có lợi thế nhất định khi bước vào giai đoạn phát triển xe điện muộn hơn so với nhiều thị trường lớn. Điều này cho phép thị trường “đi tắt đón đầu”, tận dụng công nghệ mới mà không phải chịu gánh nặng chuyển đổi từ hệ sinh thái cũ. Sự tham gia tích cực của doanh nghiệp nội địa như VinFast không chỉ thúc đẩy nguồn cung mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái xe điện, từ hạ tầng sạc đến dịch vụ hậu mãi.
.jpg)
Tuy vậy, để duy trì đà tăng trưởng, thị
