Thực tế triển khai đang cho thấy không ít doanh nghiệp rơi vào tình trạng “số hóa nửa vời”, tốn kém nguồn lực nhưng hiệu quả mang lại không như kỳ vọng.
Diễn đàn Doanh nghiệp đã có cuộc trò chuyện với bà Phạm Thị Hà Thu, CEO Công ty Công nghệ V-Supchain, về bài toán tái cấu trúc mô hình vận hành và con đường nâng cao năng lực cạnh tranh cốt lõi thông qua quản trị dựa trên dữ liệu.
- Trong lĩnh vực công nghệ chuỗi cung ứng, theo bà đâu là điểm nghẽn lớn nhất khiến doanh nghiệp rơi vào tình trạng “số hóa nửa vời” – chỉ đưa phần mềm vào các quy trình hiện hữu, thay vì tái cấu trúc thực chất mô hình vận hành?
Theo tôi, điểm nghẽn lớn nhất không nằm ở công nghệ, mà ở tư duy chuyển đổi. Nhiều doanh nghiệp bắt đầu hành trình số hóa bằng câu hỏi: “Chúng ta cần mua phần mềm gì?”, thay vì đi từ vấn đề cốt lõi: “Cần thay đổi phương thức vận hành nào để nâng cao hiệu quả của bộ máy?”.
Nếu chỉ đưa một quy trình thủ công lên phần mềm mà không rà soát, tổ chức lại công việc, luồng dữ liệu, trách nhiệm ra quyết định và cơ chế phối hợp giữa các bộ phận, doanh nghiệp về bản chất mới chỉ dừng ở việc tin học hóa nghiệp vụ riêng lẻ của từng phòng ban. Cách tiếp cận “lấy phần mềm làm trung tâm” dễ khiến hệ thống và dữ liệu bị phân mảnh thành những “ốc đảo” riêng biệt, thiếu khả năng kết nối và chia sẻ xuyên suốt trong toàn doanh nghiệp.
Thực trạng này bộc lộ rất rõ trong ngành chuỗi cung ứng. Một đơn hàng phải đi qua hành trình dài từ kinh doanh, mua hàng, kho bãi, vận tải đến tài chính và khách hàng. Nếu mỗi bộ phận chỉ tự tối ưu hóa phần việc của riêng mình mà dữ liệu không liên thông, điểm nghẽn của toàn bộ hệ thống vẫn tồn tại nguyên vẹn.
Quan điểm của chúng tôi là chuyển đổi số phải bắt đầu từ những bài toán vận hành và mục tiêu kinh doanh cụ thể. Các đơn vị trong cùng tổ chức cần kết nối, phối hợp và trao đổi trên một ngôn ngữ dữ liệu thống nhất, trước khi lựa chọn công nghệ phù hợp.
Cách tiếp cận này phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW ngày 22/12/2024, trong đó nhấn mạnh chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Để thoát khỏi cái bẫy “số hóa nửa vời”, doanh nghiệp Việt cần chuyển từ tư duy “số hóa những gì đang có” sang “thiết kế lại phương thức vận hành và sử dụng công nghệ để triển khai mô hình đó hiệu quả hơn”.
- Dịch chuyển từ một đơn vị cung cấp giải pháp kỹ thuật thuần túy sang vai trò đối tác chiến lược định hình lại trải nghiệm số cho khách hàng, V-Supchain đã phải chấp nhận đánh đổi điều gì lớn nhất, thưa bà?
Sự đánh đổi lớn nhất là chúng tôi phải đi sâu hơn vào các bài toán kinh doanh thực tế của khách hàng, đồng thời chấp nhận rằng công nghệ không còn là yếu tố duy nhất giữ vị trí trung tâm trong quá trình chuyển đổi.
Nếu chỉ hoạt động như một đơn vị gia công kỹ thuật, khách hàng yêu cầu tính năng nào, chúng tôi xây dựng tính năng đó. Khi ấy, tiêu chí thành công tương đối rõ ràng: hệ thống vận hành ổn định, đáp ứng đúng yêu cầu và được bàn giao đúng tiến độ.
Tuy nhiên, khi xác định trở thành đối tác chuyển đổi số chiến lược theo định hướng “lấy dữ liệu làm trung tâm”, trách nhiệm đặt lên đội ngũ V-Supchain lớn hơn nhiều. Chúng tôi không chỉ cung cấp công nghệ, mà còn phải cùng khách hàng nhận diện vấn đề, thiết kế lại phương thức vận hành và bảo đảm giải pháp tạo ra giá trị thực chất cho hoạt động kinh doanh.
Chúng tôi buộc phải tìm hiểu sâu cách doanh nghiệp khách hàng đang vận hành, xác định chính xác điểm nghẽn nằm ở đâu, vấn đề nào trực tiếp tác động đến chi phí, doanh thu và năng suất, dữ liệu đang được phân bổ như thế nào, cũng như công nghệ có thực sự tạo ra đột phá hay không.
Điều đó đòi hỏi V-Supchain phải tái phân bổ nguồn lực, đầu tư mạnh hơn cho năng lực tư vấn nghiệp vụ, phân tích dữ liệu, thiết kế sản phẩm và quản trị sự thay đổi, thay vì chỉ tập trung mở rộng đội ngũ lập trình.
Đó là sự đánh đổi không nhỏ về thời gian, tài chính và cả cấu trúc tổ chức. Tuy nhiên, tôi tin đây là bước đi tất yếu. Trong bối cảnh hiện nay, lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp công nghệ không còn chỉ nằm ở khả năng phát triển phần mềm, mà được đo bằng năng lực thấu hiểu bài toán của khách hàng và biến công nghệ thành năng lực vận hành mới cho họ. Nhìn rộng hơn, đây cũng là tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 57 khi xác định doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể, nguồn lực và động lực chính của đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
- Trong hành trình tái cấu trúc đầy áp lực đó, đâu là quyết định chiến lược khiến bà phải trăn trở nhiều nhất nhưng lại tạo ra bước ngoặt quyết định cho năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp?
Trăn trở lớn nhất của tôi là quyết định chuyển đổi mô hình từ “làm dự án theo yêu cầu” sang “xây dựng năng lực sản phẩm có thể đóng gói, tái sử dụng và mở rộng”.
Mô hình triển khai theo dự án có những ưu điểm rõ rệt: bài toán cụ thể, doanh thu có thể nhìn thấy ngay và khách hàng đã hiện hữu. Tuy nhiên, nếu mỗi khách hàng đều được xây dựng một hệ thống hoàn toàn riêng biệt, doanh nghiệp công nghệ sẽ dễ rơi vào vòng xoáy phụ thuộc vào quy mô nhân sự, chi phí triển khai ngày càng tăng và khó tạo đột phá về quy mô.
Vì vậy, chúng tôi buộc phải thay đổi cách tiếp cận. Mỗi dự án không chỉ tạo ra một hệ thống cho một khách hàng, mà phải hình thành năng lực có thể tái ứng dụng để phục vụ nhiều khách hàng hơn. Trong lĩnh vực chuỗi cung ứng, các nghiệp vụ cốt lõi như quản lý vật tư, nhà cung cấp, đơn hàng, báo giá, giao nhận, tồn kho và phân tích vận hành đều có tính phổ quát. Do đó, phần lõi của sản phẩm cần được chuẩn hóa ở mức cao, trong khi các yêu cầu đặc thù của từng doanh nghiệp được xử lý linh hoạt thông qua cấu hình, kết nối dữ liệu và các lớp tích hợp.
Sự thay đổi này đòi hỏi chúng tôi phải tái cấu trúc toàn bộ quy trình phối hợp nội bộ giữa các bộ phận kinh doanh, nghiệp vụ, sản phẩm, công nghệ và triển khai. Tuy nhiên, chính quá trình đó đã tạo dựng năng lực cạnh tranh dài hạn cho V-Supchain.
Nghị quyết 57 đặt mục tiêu đến năm 2030 nâng cao toàn diện năng lực công nghệ và đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp, đồng thời khuyến khích đầu tư cho chuyển đổi số nhằm tối ưu hóa quản trị. Với V-Supchain, chúng tôi quán triệt tinh thần đó ngay trong nội bộ: doanh nghiệp phải tự chuyển đổi và nâng cao năng lực của chính mình trước khi có thể đồng hành, hỗ trợ khách hàng chuyển đổi thành công.
Tôi muốn nhấn mạnh rằng chuyển đổi số không đơn thuần là đưa công nghệ vào doanh nghiệp, mà là quá trình tận dụng sức mạnh công nghệ để tái định hình phương thức vận hành, quản trị và tạo ra giá trị. Nếu mô hình vận hành không thay đổi, số hóa chỉ khiến quy trình cũ diễn ra nhanh hơn, chứ chưa chắc giúp doanh nghiệp hoạt động tốt hơn.
- Trân trọng cảm ơn bà!
