Giảm lãi suất cho vay thực chất

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Phạm Đức Ấn, nếu lãi suất huy động không giảm thì không thể có cơ sở để giảm lãi suất cho vay.

Định hướng giảm lãi suất cho vay

“Đây cũng không phải lần đầu tiên NHNN chỉ đạo như vậy (về định hướng giảm lãi suất) mà đã nhiều lần”, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn phát biểu trong cuộc làm việc với lãnh đạo các TCTD về vấn đề giảm lãi suất.

Còn nhớ vào tháng 4/2026, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn đã có cuộc họp với 46 ngân hàng, các ngân hàng đều đưa ra cam kết hạ lãi suất. Tại thời điểm đó, thị trường tiền gửi đã chứng kiến mặt bằng lãi suất cao nhất kể từ năm 2022 và gần chạm mốc 10%/năm ở một số kỳ hạn. Các ngân hàng đã thực hiện cam kết giảm lãi suất, đặc biệt lãi suất kỳ hạn từ 6 tháng ở một số TCTD lớn đã giảm xuống 7,4 - 7,6%/năm.

Tuy nhiên, bối cảnh kinh tế toàn cầu nhiều biến động, nhiều quốc gia đã thực hiện tăng lãi suất, các rủi ro lạm phát do xung đột Trung Đông, giá năng lượng leo thang, giá hàng hóa tăng… dẫn đến các áp lực với dòng vốn, đầu tư. Cùng với đó, nhu cầu vốn, đặc biệt vốn trung và dài hạn cho chu kỳ đầu tư tăng trưởng mạnh. Do đó, mặc dù tỷ giá USD/VND vẫn giữ vững ổn định, lãi suất đầu vào của hệ thống ngân hàng sau giai đoạn ghìm giữ, không thể không lập mặt bằng mới.

Chỉ đạo mới của Thống đốc NHNN, theo chỉ đạo của Chính phủ về hạ lãi suất cho vay, tiếp tục bám sát “chìa khóa” mấu chốt của vấn đề cân đối nguồn vốn với sử dụng vốn: Lãi suất huy động giảm mới có cơ sở cho lãi suất cho vay giảm.

Theo chỉ đạo, BIDV, Vietcombank, Agribank, Sacombank, OCB,… đã triển khai hạ lãi suất cho vay. Công ty Chứng khoán Maybank nhận định, với chỉ đạo từ lãnh đạo cấp cao, lãi suất cho vay có thể đã đạt đỉnh và chúng ta có thể kỳ vọng lãi suất sẽ giảm dần. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, mức độ giảm lãi suất sẽ không đồng đều giữa các ngành, với phần lớn hỗ trợ tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên. Các ngân hàng sẽ phải nỗ lực cắt giảm, tối ưu hóa chi phí hoạt động… để có thể triển khai các gói vay ưu đãi dành cho những nhóm khách hàng mục tiêu. Các điều kiện để tiếp cận những gói vay này hiện chưa được công bố cụ thể.

Giảm chi phí đầu vào từ đâu?

Về dài hạn, lãi suất cho vay chỉ có thể giảm trên diện rộng và duy trì bền vững ở mức hợp lý, tức khoảng 7–10%/năm, nếu chi phí vốn đầu vào cũng giảm đáng kể. Để cân đối chi phí đầu vào, chuyên gia Maybank khuyến nghị 3 vấn đề.

Thứ nhất, cần khắc phục các điểm rò rỉ làm hao hụt cung tiền.

Thứ hai, đẩy nhanh và mở rộng các chương trình tái cấp vốn cho ngân hàng với chi phí vốn hợp lý, giúp các ngân hàng cho vay với lãi suất thấp hơn đối với các dự án và lĩnh vực mục tiêu, ưu tiên.

Thứ ba, xây dựng khuôn khổ huy động và cung ứng vốn cho phát triển, trong đó Chính phủ cùng các ngân hàng phải đóng vai trò chủ đạo trong việc huy động nguồn vốn từ bên ngoài phục vụ phát triển. Chính phủ cần nhanh chóng, kịp thời cung cấp vốn cho các dự án chiến lược và các nhóm mục tiêu thông qua các chương trình tái cấp vốn.

Tại Công văn số 9608/NHNN, NHNN yêu cầu các ngân hàng không chạy đua lãi suất huy động, giảm ít nhất 50 điểm cơ bản đối với lãi suất tiền gửi kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, đồng thời giảm lãi suất cho vay từ 150–200 điểm cơ bản đối với lĩnh vực sản xuất và các nhóm ưu tiên. Ngoài ra, NHNN cũng ban hành rõ nhiều quy định về tăng trưởng tín dụng, kiểm soát dòng vốn, dư nợ khách hàng lớn, nhóm cổ đông, chia cổ tức… Đây chính là những điểm “rò rỉ” có thể thấy được và kiểm soát được khi nhà điều hành quyết tâm và ban hành chế tài có liên quan trực tiếp đến lợi nhuận của các ngân hàng. Theo đó, kỳ vọng chất lượng kiểm soát sẽ đặt vào quá trình thanh, kiểm tra giám sát hiệu quả.

Ngoài ra, bản thân các ngân hàng cũng đang có kế hoạch tăng tốc bổ sung nguồn vốn ngoài huy động - một giải pháp vừa đáp ứng các quy định đặc biệt về LDR theo Thông tư 50/2026/TT-NHNN, vừa đảm bảo dòng tiền cho vay với chi phí phù hợp.

Theo ước tính của SSI Research, 8 ngân hàng gồm NCB, BIDV, Vietcombank, HDBank, VPBank, MB, PVComBank và MSB đang lên kế hoạch phát hành cổ phiếu từ quý IV/2026 đến năm 2027, với tổng giá trị ước tính 143.830 tỷ đồng, tương đương khoảng 5,4 tỷ USD. Nếu các kế hoạch được triển khai thành công, vốn chủ sở hữu của nhóm ngân hàng niêm yết có thể tăng khoảng 6,9%. Việc tăng vốn chủ sở hữu giúp các ngân hàng đạt 2 mục tiêu: Quy mô lớn hơn để đa dạng hóa nguồn huy động thông qua phát hành chứng chỉ tiền gửi, trái phiếu và tìm kiếm nguồn vốn quốc tế lớn hơn, tương ứng quy mô. Đồng thời, tăng vốn chủ sở hữu để mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng, nâng cao khả năng hấp thụ rủi ro và đầu tư cho công nghệ, chuyển đổi số.

Như vậy, những biện pháp cần thiết để giải quyết vấn đề nguồn vốn sẽ phụ thuộc vào hành động mạnh mẽ của các ngân hàng với mỗi kế hoạch huy động. Và trên cơ sở đó, mới có thể giảm lãi suất cho vay một cách thực chất.