Việc Chính phủ ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP hướng dẫn Nghị quyết 43/2026/QH16 về việc giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân cho các cơ sở kinh doanh có doanh thu không quá 10 tỷ đồng đang tạo ra một lực đẩy mạnh mẽ cho khu vực kinh tế tư nhân.
Trong bối cảnh doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn phải đối mặt với áp lực chi phí, thiếu vốn và sức chống chịu hạn chế, chính sách giảm 30% thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp có doanh thu không quá 10 tỷ đồng là một sự hỗ trợ đáng chú ý. Khoản thuế được giữ lại có thể trở thành nguồn “vốn mồi” để doanh nghiệp duy trì hoạt động, tái đầu tư và từng bước nâng cấp năng lực sản xuất.
Song, vấn đề đặt ra là làm thế nào để nguồn lực hỗ trợ này phát huy hiệu quả dài hạn.
Xét về bản chất, đây là hình thức Nhà nước hỗ trợ khu vực tư nhân thông qua việc giảm nghĩa vụ tài chính, tạo điều kiện để doanh nghiệp giữ lại một phần lợi nhuận sau thuế. Thay vì phải dành toàn bộ khoản thuế tương ứng để thực hiện nghĩa vụ ngân sách, doanh nghiệp có thêm nguồn tiền phục vụ hoạt động kinh doanh.
TS Phan Phương Nam, Đại học Luật TP HCM, cũng nhấn mạnh ý nghĩa của khoản thuế được giữ lại đối với quản trị dòng tiền, nhất là trong giai đoạn doanh nghiệp cần vốn để nhập hàng, thanh toán công nợ và duy trì sản xuất.
Tuy nhiên, hiệu quả hỗ trợ cần được nhìn nhận từ thực trạng sức khỏe của khu vực doanh nghiệp.
Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), trong 10 tháng năm 2026, cả nước có hơn 243,6 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, giảm 4,8% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường đạt 182 nghìn. Dù bức tranh doanh nghiệp có những tín hiệu phục hồi, khoảng cách giữa số chủ thể gia nhập và rời bỏ thị trường vẫn phản ánh áp lực đáng kể đối với sức sống của khu vực kinh tế tư nhân.
Bên cạnh đó, khảo sát gần 4.000 doanh nghiệp tư nhân của VCCI công bố trong năm 2026 cho thấy chỉ khoảng 50% doanh nghiệp báo cáo có lãi, trong khi 35% có kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh. Đáng chú ý, chỉ 3,9% doanh nghiệp đầu tư cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D).
Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế VCCI, nhận định những khó khăn lớn của doanh nghiệp hiện nay tập trung ở thị trường đầu ra, khả năng tiếp cận vốn và năng lực đổi mới, quản trị. Những con số này cho thấy bài toán của doanh nghiệp nhỏ không dừng ở việc giảm nghĩa vụ thuế, mà còn nằm ở khả năng tích lũy và sử dụng hiệu quả từng đồng vốn.
Bởi vậy, khoản thuế được giảm cần được xem như một nguồn lực để doanh nghiệp củng cố nền tảng kinh doanh. Với những đơn vị đang thiếu vốn lưu động, việc ưu tiên thanh toán công nợ, duy trì việc làm và ổn định chuỗi cung ứng có thể là lựa chọn cần thiết.
Với doanh nghiệp đã có nền tảng tài chính tốt hơn, nguồn lực này nên được cân nhắc dành cho đổi mới máy móc, số hóa quy trình, đào tạo lao động và cải thiện chất lượng sản phẩm. Khi những khoản tiết kiệm nhỏ được sử dụng đúng hướng, doanh nghiệp có thể từng bước tạo ra năng lực cạnh tranh mới.
Nhà nước đã mở ra cánh cửa thông thoáng bằng những công cụ tài khóa kịp thời và thiết thực để nuôi dưỡng nguồn thu. Thành công của chính sách sẽ được định đoạt bởi sự nhạy bén và kỷ luật tài chính của từng doanh nghiệp khi tiếp nhận nguồn vốn mồi để tự vươn lên thành những thực thể kinh tế vững vàng hơn.
