Gỡ điểm nghẽn tín dụng cho nhà ở xã hội

Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý đối với các dự thảo sửa đổi Luật Đất đai, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Trong đó, vấn đề tiếp cận vốn cho nhà ở xã hội tiếp tục được Hiệp hội nhấn mạnh, cả ở phía doanh nghiệp phát triển dự án và người mua nhà.

Mở thêm kênh vốn cho chủ đầu tư

Theo HoREA, nguồn vốn ưu đãi dành cho các dự án nhà ở xã hội hiện vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế. Việc doanh nghiệp khó tiếp cận vốn với lãi suất thấp khiến chi phí đầu tư gia tăng, trong khi người có thu nhập thấp cũng gặp khó khăn khi vay để mua nhà.

Một trong những nội dung được HoREA kiến nghị là tháo gỡ điểm nghẽn tín dụng đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội.

Hiện Ngân hàng Chính sách xã hội không được cho chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội vay vốn ưu đãi trong giai đoạn từ ngày 1/7/2015 đến ngày 31/12/2030 theo quy định tại Nghị định 100/2015/NĐ-CP và Nghị định 100/2024/NĐ-CP. Trong khi đó, nhu cầu vốn của các dự án nhà ở xã hội rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh chi phí đất đai, xây dựng và các yếu tố đầu vào có xu hướng tạo áp lực lên hiệu quả đầu tư.

Trước thực tế này, Bộ Xây dựng đã đề xuất Chính phủ cho phép chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được vay vốn ưu đãi tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam theo quy định tại Nghị định 100/2024/NĐ-CP. Cơ chế này cũng được đề xuất đưa vào dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi.

Một hướng khác là cho phép doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội tiếp cận gói tín dụng thương mại trị giá 145.000 tỷ đồng do 9 ngân hàng thương mại tự nguyện tham gia, với mức lãi suất 6,1%/năm.

HoREA cho biết, trước đó Hiệp hội đã nhiều lần kiến nghị Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo để các chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội được tiếp cận nguồn vốn này. Tuy nhiên, đến nay, hầu như chưa có chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội nào được vay với mức lãi suất 6,1%/năm.

Theo Hiệp hội, thực tế triển khai cho thấy nhiều doanh nghiệp vẫn phải sử dụng nguồn vốn thương mại với lãi suất cao, có trường hợp lên tới 14%/năm. Chi phí vốn tăng kéo theo chi phí đầu tư dự án tăng, qua đó ảnh hưởng đến khả năng triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Giảm thêm lãi vay cho người mua nhà

Bên cạnh đó, mức lãi suất vay tại Ngân hàng Chính sách xã hội được áp dụng là 6,6%/năm. Ngân hàng Nhà nước trước đó đã đề xuất Chính phủ quy định mức lãi suất 5,4%/năm.

Tuy nhiên, HoREA cho rằng mức 5,4%/năm vẫn là gánh nặng đối với nhóm người có thu nhập thấp, vốn là đối tượng chính của chính sách nhà ở xã hội. Từ đó, Hiệp hội đề xuất đưa lãi suất vay ưu đãi xuống còn 4,8%/năm, tương đương mức từng được áp dụng trong giai đoạn 2021-2024. Việc giảm lãi suất, theo đề xuất của Hiệp hội, nhằm giảm áp lực trả nợ cho người mua nhà, qua đó cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở của nhóm có thu nhập thấp.

Bên cạnh tín dụng, HoREA cũng đề nghị điều chỉnh chính sách thuế để tạo thêm động lực phát triển nhà ở xã hội, đặc biệt là nhà ở cho thuê. Cụ thể, Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và Bộ Tài chính xem xét sửa đổi Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp theo hướng giảm 70% thuế suất đối với các dự án nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội cho thuê.

Theo HoREA, chính sách giảm 70% thuế suất thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với dự án nhà ở xã hội cho thuê đã được quy định tại Nghị định 100/2015/NĐ-CP từ năm 2015. Tuy nhiên, cơ chế này chưa thể triển khai trên thực tế do các quy định tương ứng trong Luật Thuế giá trị gia tăng và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp chưa được sửa đổi đồng bộ.

Từ góc độ chính sách, HoREA cho rằng việc hoàn thiện đồng thời cơ chế tín dụng và ưu đãi thuế là cần thiết để tạo điều kiện cho cả phía cung và phía cầu của thị trường nhà ở xã hội.

Đối với doanh nghiệp, nguồn vốn có lãi suất phù hợp giúp giảm áp lực chi phí trong quá trình phát triển dự án. Với người mua, lãi suất thấp hơn có thể giảm nghĩa vụ tài chính trong thời gian vay.

Trong khi đó, ưu đãi thuế đối với nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội cho thuê được HoREA kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực để doanh nghiệp tham gia phát triển phân khúc này, qua đó mở rộng thêm lựa chọn nhà ở cho người có thu nhập thấp.