VCCI cho rằng cần rà soát kỹ tính khả thi và thiết kế cơ chế phối hợp rõ ràng để tránh phát sinh vướng mắc trong quá trình thực thi cải cách thủ tục trong lĩnh vực khoa học công nghệ.
Góp ý Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ (Dự thảo), Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổng hợp ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp, nhà đầu tư và các hiệp hội ngành nghề, đưa ra nhiều góp ý đáng chú ý.
Theo VCCI, Dự thảo thể hiện rõ quyết tâm cải cách khi bám sát tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, đặc biệt là mục tiêu cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục, chi phí tuân thủ và điều kiện kinh doanh theo Nghị quyết 68-NQ/TW.
Số liệu trong Tờ trình cho thấy mức cắt giảm chi phí tuân thủ đạt tới 53%, thời gian giải quyết thủ tục giảm 56,8% so với năm 2024 – vượt yêu cầu tối thiểu. Việc bãi bỏ 120 thủ tục hành chính, phân cấp 73 thủ tục và cắt giảm 191 điều kiện kinh doanh trong năm 2026 được đánh giá là bước đi mạnh mẽ, tạo dư địa lớn cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, VCCI ghi nhận đặc biệt việc Dự thảo đã cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết, mâu thuẫn, chồng chéo hoặc quy định chung chung, không cụ thể, không rõ ràng, đáp ứng đúng yêu cầu của Bộ Tư pháp tại Công văn số 1409/BTP-KSTT ngày 11/3/2026.
Một điểm nhấn lớn của Dự thảo là việc phân cấp hàng loạt thủ tục từ Bộ về UBND cấp tỉnh trong các lĩnh vực như viễn thông, bưu chính, an toàn bức xạ, công nghệ thông tin, chuyển giao công nghệ…Theo VCCI, đây là hướng đi đúng, giúp rút ngắn khoảng cách giữa cơ quan giải quyết thủ tục với doanh nghiệp, giảm chi phí và thời gian đi lại. Tuy nhiên, đi kèm với đó là yêu cầu cao hơn về năng lực thực thi của địa phương.
Đặc biệt, trong lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân vốn có tính đặc thù và đòi hỏi chuyên môn sâu, tại các Sở Khoa học và Công nghệ. VCCI đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ có kế hoạch cụ thể về đào tạo, tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ địa phương, đồng thời xây dựng cơ chế tham vấn chuyên môn giữa Cục An toàn bức xạ và hạt nhân với các Sở để bảo đảm chất lượng thẩm định hồ sơ, tránh rủi ro an toàn.
Đối với lĩnh vực viễn thông, Dự thảo Phụ lục I quy định nhiều thủ tục phân cấp về UBND cấp tỉnh nhưng yêu cầu gửi bản sao giấy phép cho Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ (Cục Viễn thông) để phối hợp quản lý. Cơ chế này là hợp lý, song VCCI đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm của UBND cấp tỉnh trong trường hợp cần lấy ý kiến chuyên môn của Cục Viễn thông trước khi cấp phép, nhằm tránh tình trạng UBND cấp tỉnh chờ ý kiến quá lâu, ảnh hưởng đến thời hạn giải quyết thủ tục cho doanh nghiệp. Đề nghị quy định rõ thời hạn Cục Viễn thông phải trả lời ý kiến tham vấn.
Tương tự, trong các lĩnh vực viễn thông và Internet, Dự thảo đã thiết kế cơ chế phối hợp giữa địa phương và các đơn vị chuyên môn như Cục Viễn thông hay Trung tâm Internet Việt Nam. Tuy nhiên, VCCI đề nghị cần quy định rõ thời hạn phản hồi của các cơ quan này nhằm tránh kéo dài thời gian xử lý hồ sơ.
Ở lĩnh vực bưu chính, VCCI cũng đề nghị xác định rõ cơ quan chuyên môn nào tại địa phương là đầu mối tiếp nhận và giải quyết hồ sơ, nhằm tránh tình trạng chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm giữa các đơn vị.
Ngoài ra, VCCI cũng đánh giá cao việc Dự thảo bãi bỏ nhiều thủ tục không còn cần thiết, đặc biệt là các thủ tục cấp lại, gia hạn hoặc xác nhận đã mất ý nghĩa quản lý thực tiễn. Trong đó, việc bãi bỏ một số thủ tục trong lĩnh vực công nhận, an toàn bức xạ, viễn thông và hoạt động khoa học – công nghệ được xem là các bước cắt giảm thiết thực, giúp giảm gánh nặng hành chính cho doanh nghiệp.
Đáng chú ý, VCCI đánh giá cao đề xuất bãi bỏ điều kiện “có khả năng tài chính, nhân sự phù hợp với phương án kinh doanh” khi cấp giấy phép bưu chính. Theo VCCI, đây là điều kiện mang tính định tính, thiếu tiêu chí đo lường cụ thể và trong thực tiễn dễ dẫn tới cơ chế xin – cho. Việc loại bỏ quy định này được kỳ vọng sẽ giúp giảm rào cản gia nhập thị trường, tạo sân chơi minh bạch và bình đẳng hơn cho các doanh nghiệp bưu chính.
Tuy vậy, bên cạnh các nội dung cải cách tích cực, VCCI cũng lưu ý một số điều kiện kinh doanh dù đã được đơn giản hóa nhưng vẫn còn quy định chưa đủ rõ ràng, có nguy cơ dẫn tới cách hiểu và áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan thực thi.
Ví dụ, Dự thảo quy định chuyên gia thực hiện hoạt động đánh giá hoặc giám định công nghệ phải “có kinh nghiệm làm việc trong lĩnh vực công nghệ”, song lại không xác định cụ thể yêu cầu về thời gian kinh nghiệm. Theo VCCI, những quy định mang tính định tính như vậy có thể tạo ra khoảng trống trong quá trình áp dụng, làm gia tăng rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp và phát sinh tình trạng thực hiện tùy nghi.
Do đó, VCCI đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu quy định cụ thể hơn theo hướng lượng hóa tiêu chí, chẳng hạn yêu cầu tối thiểu 3 năm hoặc 5 năm kinh nghiệm, nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả thi và thống nhất trong quá trình thực hiện.
