Tốc độ tăng trưởng kinh tế cùng sự bùng nổ của trung tâm dữ liệu đang đặt ra bài toán lớn về hạ tầng điện.
Nhu cầu điện năng cho phát triển kinh tế đang gia tăng nhanh chóng. Nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn đòi hỏi nguồn cấp điện liên tục, ổn định và sạch.
Song song với đó, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và kinh tế số đang tạo ra lượng tiêu thụ điện rất lớn. Công suất các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam dự kiến tăng thêm hơn 500 MW đến năm 2030. Sự phát triển của ngành công nghệ phụ thuộc hoàn toàn vào độ tin cậy của hạ tầng năng lượng.
Bởi vậy, năng lượng hiện đại trở thành nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh.
Phát biểu tại lễ khai mạc chuỗi triển lãm Vietwater 2026, Vietnam Energy Week, HVACR Vietnam, Vietnam Supporting Industry Fair (VSIF), Vietnam Data Center & Cloud Confex tại TP HCM, bà Nguyễn Thị Phương Yến, Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin năng lượng và Phát triển thị trường Điện lực, Cục Điện lực, Bộ Công Thương, nhấn mạnh tầm quan trọng của hệ thống năng lượng và việc xây dựng hạ tầng hiện đại đòi hỏi sự kết nối giữa chính sách, công nghệ và nguồn lực đầu tư.
Sự gia tăng tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo trong hệ thống điện tạo ra những thách thức mới. Các nguồn điện gió và điện mặt trời có tính chập chờn do phụ thuộc vào thời tiết. Tình trạng này dễ dẫn đến nguy cơ mất ổn định hệ thống điện khi tỷ trọng năng lượng sạch lên cao.
Để giải quyết vấn đề này, các nguồn điện mặt trời và điện gió cần tích hợp công nghệ tạo lưới. Ông Jason Wu, Tổng Giám đốc Huawei Southeast Asia Digital Power, nhận định công nghệ tạo lưới kết hợp lưu trữ BESS giúp ổn định hệ thống. Các tổ hợp này có khả năng tái tạo đặc tính vận hành của máy phát điện truyền thống.
Tại khu vực Đông Nam Á, giải pháp công nghệ tạo lưới cùng hệ thống pin lưu trữ BESS đã chứng minh hiệu quả thực tế. Nhiều dự án quy mô lớn kết hợp điện mặt trời và lưu trữ đã đi vào vận hành. Sự kết hợp này hỗ trợ thay thế các nguồn nhiệt điện truyền thống một cách an toàn.
Bên cạnh đó, các nhà sản xuất thiết bị hàng đầu đang đưa nhiều công nghệ tiên tiến vào thị trường. Ông James Yuk, Phó Chủ tịch khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Deye, chia sẻ về việc cung cấp biến tần chuỗi và pin lưu trữ. Doanh nghiệp tập trung phát triển giải pháp cho phân khúc công nghiệp và dân dụng.
Đồng thời, việc hợp tác với đối tác kỹ thuật nội địa giúp hoàn thiện mạng lưới dịch vụ. Sự kết nối giữa hạ tầng năng lượng và hạ tầng dữ liệu tạo tiền đề cho phát triển công nghệ cao. Đây là hướng đi cần thiết để đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường quốc tế.
Trao đổi với phóng viên Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Bùi Quốc Hoan, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Điện lực miền Nam, cho biết đơn vị đặt mục tiêu nâng cao độ tin cậy lưới điện làm trọng tâm. Đến năm 2028, toàn bộ hệ thống lưới điện 110 kV của đơn vị sẽ tuân thủ tiêu chuẩn N-1 (là tiêu chuẩn nếu một thành phần không hoạt động thì toàn bộ hệ thống vẫn hoạt động bình thường).
Tiêu chuẩn N-1 đảm bảo hệ thống luôn có nguồn dự phòng sẵn sàng. Khách hàng tại các khu công nghiệp sẽ được cấp điện từ hai nguồn độc lập. Giải pháp này giúp giảm thiểu nguy cơ gián đoạn sản xuất do sự cố lưới điện.
Việc phát triển lưới điện thông minh được đẩy mạnh để điều hành hệ thống tối ưu. Ngành điện miền Nam ứng dụng công nghệ hiện đại để quản lý linh hoạt các nguồn điện phân tán. Việc này tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh.
Đối với phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ, ngành điện tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể áp dụng cơ chế DPPA hoặc quy định hiện hành.
Tại các khu công nghiệp do đối tác khác bán điện, ngành điện chủ động phối hợp với chính quyền địa phương. Sự hợp tác này giúp xây dựng cơ chế phù hợp để giải quyết nhu cầu năng lượng tại chỗ.
Chi phí điện năng hiện chiếm một tỉ trọng đáng kể trong giá thành sản phẩm tại nhiều khu công nghiệp. Mức chênh lệch giữa các khung giá điện tạo ra áp lực tài chính lớn cho vận hành. Bởi vậy, việc chủ động nguồn điện sạch tại chỗ giúp doanh nghiệp tối ưu được chi phí sản xuất.
Ông Phạm Bắc, Chủ tịch BLVera & Pytes Vietnam, phân tích bài toán kinh tế của điện mặt trời. Thời gian thu hồi vốn cho một hệ thống điện mặt trời tự dùng kéo dài từ 4 đến 5 năm. Trong khi đó, thiết bị pin mặt trời có tuổi thọ từ 12 đến 15 năm và bảo hành từ 10 đến 15 năm.
Vô hình trung, nhà đầu tư có khoảng 5 đến 7 năm sử dụng điện giá thấp sau khi hoàn vốn. Đây là khoản tiết kiệm chi phí rất lớn cho hoạt động kinh doanh. Ngoài ra, nguồn năng lượng này không phát sinh tiếng ồn, mùi hôi hay khí thải.
Tốc độ chuyển dịch sang năng lượng sạch đang diễn ra nhanh chóng. Ông Phạm Bắc nhận định khoảng thời gian từ 2 đến 3 năm tới là giai đoạn bùng nổ năng lượng sạch. Sự phát triển này diễn ra rộng khắp từ hộ gia đình đến các nhà xưởng sản xuất.
Việc sử dụng năng lượng sạch đã trở thành lựa chọn ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp. Đây là giải pháp thực tế để đảm bảo năng lực cạnh tranh. Việc đầu tư đồng bộ hạ tầng năng lượng sẽ đảm bảo sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
