Hải Phòng: Siết kỷ cương bến bãi ven sông

Sự gia tăng nhanh chóng của mạng lưới bến bãi đang kéo theo nhiều hệ lụy phức tạp. Nguồn gốc đất đai chằng chéo cùng sự chồng chéo thẩm quyền giữa các sở, ngành đang đặt ra bài toán gay gắt cho Hải Phòng trong việc lập lại trật tự địa bàn.

Thực trạng báo động

Theo rà soát của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hải Phòng, trên địa bàn thành phố hiện có hơn 800 bến bãi. Tại khu vực phía Tây thành phố, trong tổng số 448 bến bãi được rà soát, có 331/388 bến được đánh giá phù hợp với quy hoạch. Nhưng số lượng bến hoàn thiện đầy đủ thủ tục pháp lý chỉ dừng lại ở con số 107. Có 108 bến đã lập hồ sơ nhưng chưa hoàn chỉnh, và vẫn còn hàng trăm điểm chưa đáp ứng các tiêu chuẩn hiện hành.

Tại khu vực phía Đông, xác định có 361 bến bãi, nhưng chỉ có 65/337 bến phù hợp quy hoạch. Đáng lo ngại hơn, toàn khu vực chỉ có duy nhất 1 bến bãi sở hữu đầy đủ thủ tục pháp lý theo quy định, 43 bến đang trong quá trình hoàn thiện và có tới 21 bến hoạt động hoàn toàn "trắng" hồ sơ.

Nhiều điểm tập kết, bến thủy hình thành tự phát, chưa được cập nhật vào quy hoạch chung, chưa hoàn thiện thủ tục giao đất, thuê đất hoặc còn vi phạm nghiêm trọng các quy định về đê điều, thủy lợi, giao thông đường thủy nội địa, bảo vệ môi trường, khai thác khoáng sản và nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước. Đáng chú ý, tình trạng một số bến bãi đã bị xử lý, cưỡng chế giải tỏa nhưng sau đó vẫn lén lút tái hoạt động diễn ra khá phổ biến.

Nếu không được quản lý chặt chẽ và xử lý triệt để, các vi phạm này không chỉ đe dọa an toàn hành lang thoát lũ, trật tự giao thông đường thủy và môi trường sinh thái, mà còn trực tiếp xâm phạm tính nghiêm minh của pháp luật, làm suy giảm hiệu lực quản lý nhà nước và tổn hại đến môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng.

Theo đó, Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng đã ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TU về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác quản lý hoạt động bến, bãi ven sông, kênh trục nội đồng. Nghị quyết này không chỉ kế thừa kinh nghiệm triển khai Nghị quyết số 36-NQ/TU trước đây tại khu vực phía Tây mà còn thiết lập một khuôn khổ chỉ đạo thống nhất, toàn diện cho toàn bộ địa bàn thành phố sau quá trình hợp nhất, mở rộng.

Hướng tới 100% bến bãi hoạt động đúng pháp luật

Quan điểm xuyên suốt của Nghị quyết 10 thể hiện sự khách quan và tinh thần đồng hành cùng doanh nghiệp. Nội dung của Nghị quyết nêu rõ, hoạt động bến bãi là nhu cầu thực tế, chính đáng, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng cũng chỉ ra rằng, hoạt động này bắt buộc phải đặt dưới sự quản lý chặt chẽ theo quy hoạch, đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp lý khắt khe về đất đai, đê điều, phòng chống thiên tai, bảo vệ môi trường, an ninh trật tự và nghĩa vụ tài chính.

Theo đó, để Nghị quyết đi vào cuộc sống, Hải Phòng đã vạch ra một lộ trình hành động cụ thể với các mốc thời gian cùng mục tiêu rõ ràng. Điểm cốt lõi trong phương pháp tiếp cận mới là chuyển mạnh từ tư duy “chạy theo xử lý vi phạm” sang “quản lý chủ động ngay từ gốc”.

Mốc thời gian quan trọng đầu tiên được xác định là ngày 30/11/2026. Đến thời điểm này, thành phố phải hoàn thành toàn bộ công tác kiểm tra, rà soát, phân loại và đánh giá hiện trạng của tất cả các bến bãi trên địa bàn. Các vị trí đáp ứng đầy đủ tiêu chí sẽ được cập nhật ngay vào quy hoạch. Đồng thời, cơ quan chức năng phải lập danh mục rõ ràng đối với các bến bãi đủ điều kiện xem xét cho thuê đất ngắn hạn, cũng như danh mục các cơ sở buộc phải chấm dứt hoạt động.

Song song với quá trình rà soát, các cơ quan chuyên môn sẽ tập trung hỗ trợ, hướng dẫn doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc để hoàn thiện hồ sơ pháp lý, phân định rõ trách nhiệm và thời hạn cụ thể cho từng trường hợp. Đối với những bến bãi không nằm trong quy hoạch hoặc không thuộc diện được cho thuê đất ngắn hạn, thành phố sẽ kiên quyết xây dựng phương án, phân công trách nhiệm và đặt thời hạn chấm dứt hoạt động, tổ chức giải tỏa dứt điểm.

Mục tiêu dài hạn đến hết năm 2028 là đạt tỷ lệ 100% bến bãi đang hoạt động trên địa bàn đáp ứng đầy đủ các tiêu chí và thủ tục pháp lý. Toàn bộ hệ thống sẽ được đưa vào quy trình quản lý, kiểm tra định kỳ thường xuyên. Các vi phạm tồn đọng từ quá khứ phải được giải quyết triệt để, ngăn chặn tuyệt đối việc phát sinh bến bãi trái phép mới cũng như tình trạng tái hoạt động tại các điểm đã bị giải tỏa.

Bên cạnh đó, Nghị quyết 10 sẽ là cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý vi phạm gắn liền với trách nhiệm cá nhân. Hải Phòng sẽ tập trung lực lượng xử lý dứt điểm các bến bãi không phù hợp quy hoạch, các điểm tái vi phạm, cùng các công trình, nhà lán, vật cản xâm phạm hành lang bảo vệ đê điều, công trình thủy lợi và hành lang thoát lũ.

Đặc biệt, hoạt động thanh tra, kiểm tra sẽ không dừng lại ở phạm vi các tổ chức, cá nhân trực tiếp vi phạm mà được mở rộng sang xem xét trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền địa phương. Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền sẽ bị xem xét kỷ luật nếu để phát sinh vi phạm mới, để vi phạm kéo dài hoặc thiếu sâu sát dẫn đến việc các bến bãi đã chấm dứt hoạt động lén lút tái diễn mà không kịp thời phát hiện, xử lý.

Cùng với công cụ hành chính, Hải Phòng còn đẩy mạnh việc chuyển đổi số trong công tác quản lý. Thành phố yêu cầu khẩn trương xây dựng cơ sở dữ liệu đồng bộ và triển khai bản đồ số trong quản lý hoạt động bến bãi ven sông. Việc công khai, minh bạch dữ liệu trên nền tảng số không chỉ hỗ trợ đắc lực cho công tác chỉ đạo, điều hành, kiểm tra của chính quyền mà còn giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng giám sát.