Nhà máy điện rác Phù Cừ mở kỳ vọng xử lý căn cơ chất thải, bổ sung nguồn điện và đưa kinh tế tuần hoàn thành động lực tăng trưởng xanh của Hưng Yên.
Với dân số khoảng 3,5 triệu người, ước tính tổng lượng rác thải sinh hoạt phát sinh hàng ngày tại địa phương này khoảng 1.850 - 2.000 tấn/ngày. Khi đô thị hóa, công nghiệp hóa diễn ra nhanh, xử lý rác trở thành bài toán về bảo vệ môi trường, quỹ đất, chất lượng sống, năng lượng và năng lực phát triển bền vững.
Trong bối cảnh đó, Nhà máy điện rác Phù Cừ được kỳ vọng mở ra một chu trình mới khi rác được xử lý bằng công nghệ hiện đại, nhiệt năng được thu hồi để phát điện. Với công suất 1.600 tấn/ngày đêm và 40 MW, dự án góp phần giảm áp lực chôn lấp, hình thành kinh tế tuần hoàn và tăng trưởng xanh cho Hưng Yên.
Giảm áp lực rác thải
Theo Quyết định số 68/QĐ-UBND của UBND tỉnh Hưng Yên, dự án Nhà máy điện rác Phù Cừ được triển khai trên diện tích khoảng 7 ha, do Công ty cổ phần Năng lượng môi trường Thiên Ý – Huy Anh làm chủ đầu tư.
Với tổng vốn đầu tư dự án khoảng 4.000 tỷ đồng, Nhà máy sẽ có công suất thiết kế 1.600 tấn chất thải mỗi ngày đêm, tương đương khoảng 80-86% lượng rác sinh hoạt đang phát sinh trên địa bàn tỉnh. Công suất phát điện dự kiến đạt 40 MW.
Trao đổi với Diễn đàn Doanh nghiệp, ông Hà Thanh Hòa, Phó Tổng Giám đốc dự án cho biết: Với quy mô này, dự án là một tổ hợp hạ tầng vừa xử lý chất thải, vừa sản xuất năng lượng, tạo thêm giá trị từ nguồn nguyên liệu vốn bị xem là thứ phải loại bỏ.
Nhà máy được thiết kế để xử lý chất thải rắn sinh hoạt, chất thải đã chôn lấp và chất thải rắn công nghiệp thông thường bằng công nghệ lò đốt ghi cơ học kiểu Waterleau của Bỉ. Nhiệt năng từ quá trình đốt được thu hồi, tạo hơi và phát điện.
Theo chủ đầu tư, nhà máy dự kiến vận hành trong quý II/2027. Mục tiêu vận hành sớm vì vậy đặt ra yêu cầu lớn về năng lực tổ chức, huy động vốn, giải phóng mặt bằng, thi công và phối hợp thủ tục.
Khi hoàn thành, dự án có thể tạo ra tác động trên nhiều phương diện. Trước hết là giảm lượng chất thải phải chôn lấp, tiết kiệm quỹ đất và hạn chế những nguy cơ ô nhiễm kéo dài. Tiếp đó là bổ sung nguồn điện được thu hồi từ chất thải, góp phần đa dạng hóa nguồn năng lượng tại chỗ.
Xa hơn, dự án có thể tạo việc làm, tăng nhu cầu đối với các dịch vụ vận tải, kỹ thuật, bảo trì, môi trường; đồng thời thúc đẩy việc tổ chức lại hệ thống thu gom, vận chuyển và phân loại rác theo hướng chuyên nghiệp hơn.
“Rác vì thế không còn kết thúc hành trình tại bãi chôn lấp. Nó trở thành đầu vào của một chuỗi sản xuất mới, nơi môi trường, năng lượng và kinh tế được kết nối trong mô hình tuần hoàn”, ông Hà Thanh Hòa nói.
Phép thử của môi trường đầu tư xanh
Tại lễ động thổ Nhà máy hồi tháng 3/2026, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hưng Yên Nguyễn Lê Huy yêu cầu nhà đầu tư tập trung nguồn lực, áp dụng các quy chuẩn quản lý tiên tiến, bảo đảm hiệu quả vận hành và tuân thủ đầy đủ những tiêu chuẩn về bảo vệ môi trường.
Các sở, ngành và chính quyền địa phương được giao phối hợp hỗ trợ nhà đầu tư về đất đai, xây dựng và giải phóng mặt bằng; đồng thời giám sát chặt chẽ quá trình thực hiện dự án, từ bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy đến an ninh, trật tự.
Cách tiếp cận này cho thấy một môi trường đầu tư thuận lợi không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn quản lý. Sự đồng hành của chính quyền phải được thể hiện trên hai phương diện: tháo gỡ thủ tục để dự án triển khai đúng tiến độ và giám sát nghiêm để bảo vệ lợi ích lâu dài của cộng đồng.
Đối với một nhà máy điện rác, điều người dân quan tâm hơn là khí thải có được kiểm soát, nước rỉ rác có được xử lý, tro xỉ được quản lý ra sao và thông tin quan trắc có minh bạch hay không. “Dự án xanh” chỉ thực sự bền vững khi công nghệ hiện đại đi cùng kỷ luật vận hành, giám sát độc lập và trách nhiệm giải trình. Đây vừa là yêu cầu đối với nhà đầu tư, vừa là phép thử năng lực quản lý của chính quyền địa phương.
Ở tầm rộng hơn, Nhà máy điện rác Phù Cừ còn là một mắt xích trong hành trình thực hiện mục tiêu phát triển carbon thấp. Tại COP26, Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, đồng thời tham gia mục tiêu giảm phát thải khí methane 30% vào năm 2030 so với năm 2020.
Chất thải hữu cơ khi phân hủy tại các bãi chôn lấp có thể phát sinh methane - loại khí nhà kính tác động mạnh đến quá trình nóng lên toàn cầu. Việc chuyển chất thải khỏi chôn lấp, xử lý có kiểm soát và thu hồi năng lượng vì thế có thể đóng góp vào nỗ lực giảm phát thải, nếu nhà máy được vận hành đúng tiêu chuẩn và gắn với phân loại, tái chế chất thải.
Khi nhà máy đi vào hoạt động đúng tiến độ, vận hành an toàn và minh bạch, giá trị lớn nhất của dự án là niềm tin về tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường có thể cùng “đi trên một con đường”.
