Hưng Yên: Khơi thông nguồn lực sở hữu trí tuệ - động lực cho kinh tế sáng tạo

Hướng tới Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (SHTT) (26/4/2026) với chủ đề “SHTT và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới”, không chỉ tôn vinh những thành quả của trí tuệ con người mà còn định hình một chiến lược phát triển bền vững, nơi công nghệ, thể thao và sáng tạo giao thoa để tạo nên những giá trị kinh tế đột phá.

Sở hữu trí tuệ tại Hưng Yên đang được đẩy mạnh, trọng tâm là bảo hộ nhãn hiệu cho các sản phẩm đặc thù, chủ lực, tiêu biểu như: Chỉ dẫn địa lý cho sản phẩm nhãn lồng, sen Hưng Yên, Vải trứng Hưng Yên, bánh cáy, Chạm bạc Đồng Sâm, nước mắm Diêm Điền, hoa cây cảnh Phụng Công, hoa cây cảnh Xuân Quan,… với hơn 44 sản phẩm chủ lực, OCOP được cấp bảo hộ SHTT. Công tác bảo vệ quyền SHTT được thắt chặt thông qua kiểm tra hàng giả, hàng nhái, đặc biệt là các lĩnh vực kinh doanh phổ biến.

Hưng Yên không chỉ hướng tới việc bảo vệ thành quả sáng tạo mà còn đặt mục tiêu biến SHTT thành "đòn bẩy" để phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST).

Từ thông điệp của WIPO đến thực tiễn địa phương

Mỗi năm, Tổ chức SHTT thế giới (WIPO) lại gửi gắm một thông điệp chiến lược qua chủ đề của Ngày SHTT. Ngày 26/4 hằng năm không đơn thuần là một ngày kỷ niệm, mà là dịp để cả thế giới nhìn lại vai trò của quyền SHTT trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của nhân loại.

Năm 2026, Tổ chức SHTT thế giới (WIPO) đã chọn một chủ đề đầy cảm hứng: “SHTT và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới”.

Hưởng ứng tinh thần đó, ông Nguyễn Xuân Hải – Phó Giám đốc – Sở Khoa học và Công nghệ Hưng Yên, chia sẻ, kế hoạch hành động tại Hưng Yên đã được hoạch định với mục tiêu rõ ràng: Nâng cao nhận thức, thúc đẩy bảo hộ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ. Đây không chỉ là một đợt cao điểm tuyên truyền, mà là nỗ lực nhằm xây dựng một “hệ sinh thái” nơi các doanh nghiệp, vận động viên và giới trẻ cùng hiểu rằng: Sáng tạo là tài sản, và bảo hộ sáng tạo chính là bảo vệ tương lai.

Tại Hưng Yên – một địa phương đang trên đà công nghiệp hóa, hiện đại hóa mạnh mẽ – việc hưởng ứng Ngày SHTT thế giới năm 2026 mang một ý nghĩa sống còn. Đây chính là bước chuẩn bị cần thiết để địa phương tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, nơi mà "tài sản ảo" (nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp) đôi khi mang lại giá trị kinh tế thực tế lớn hơn nhiều so với tài sản vật chất.

Sở hữu trí tuệ trong Thể thao: Khi công nghệ “tiếp sức” cho ý chí

Chủ đề “Sẵn sàng – Bắt đầu – Đổi mới” phản ánh đúng chu trình của một sản phẩm trí tuệ. Tọa đàm chuyên đề “SHTT với ĐMST trong lĩnh vực thể thao” sắp tới sẽ là diễn đàn quan trọng để các chuyên gia và doanh nghiệp thảo luận về việc bảo hộ nhãn hiệu cho sản phẩm dịch vụ thể thao và kiểu dáng công nghiệp cho thiết bị. Khi một doanh nghiệp thể thao tại địa phương sở hữu một kiểu dáng thiết bị tập luyện độc đáo, nếu không được bảo hộ kịp thời, thành quả chất xám đó rất dễ bị đánh cắp, ảnh hưởng đến động lực sáng tạo. Ngược lại, nếu được quản trị tốt, tài sản trí tuệ đó sẽ trở thành công cụ thương mại hóa mạnh mẽ, mang lại nguồn lợi nhuận bền vững thông qua việc chuyển nhượng quyền sử dụng hoặc nhượng quyền thương hiệu.

Việc gắn SHTT với thể thao giúp khái niệm này trở nên gần gũi, sống động hơn, từ đó lan tỏa tinh thần ĐMST đến mọi tầng lớp nhân dân.

Bên cạnh đó, lan tỏa nhận thức: Từ giảng đường đến thị trường. Một trong những trọng tâm của kế hoạch năm 2026 chính là việc đẩy mạnh truyền thông số. Trong thời đại 4.0, thông điệp về SHTT cần được “bản địa hóa” và “trẻ hóa” để tiếp cận gần hơn với thanh thiếu niên và cộng đồng khởi nghiệp. Việc sử dụng mạng xã hội, các nền tảng số không chỉ giúp lan tỏa khẩu hiệu mà còn là kênh tương tác trực tiếp, giải đáp những vướng mắc của người dân về thủ tục đăng ký bảo hộ.

Nhìn về dài hạn, Hưng Yên xác định học sinh, sinh viên chính là chủ nhân của nền kinh tế sáng tạo tương lai. Kế hoạch khuyến khích lồng ghép nội dung giáo dục về SHTT vào các hoạt động STEM và đổi mới sáng tạo tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Hưng Yên.

Khi một học sinh tham gia dự án STEM hiểu được rằng ý tưởng của mình có giá trị và cần được bảo hộ, các em sẽ hình thành tư duy tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của người khác và ý thức bảo vệ tài sản trí tuệ của mình. Đây là cách nuôi dưỡng một thế hệ công dân văn minh, có ý thức pháp luật cao về SHTT– nền tảng quan trọng để Hưng Yên xây dựng hệ sinh thái ĐMST bền vững.

Hỗ trợ doanh nghiệp: Chuyển từ "Nhận thức" sang "Hành động"

Để SHTT thực sự trở thành đòn bẩy kinh tế, vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước là cực kỳ then chốt. Việc tổ chức các hoạt động tư vấn, hướng dẫn đăng ký nhãn hiệu, sáng chế và giải pháp hữu ích không chỉ là hỗ trợ về mặt thủ tục hành chính, mà là sự đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc quản trị rủi ro pháp lý; tổ chức các hoạt động tư vấn, hướng dẫn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp.

Ông Hải cho biết, tại Hưng Yên các doanh nghiệp, tổ chức có nhu cầu sẽ được hướng dẫn chi tiết về thủ tục đăng ký nhãn hiệu, sáng chế, giải pháp hữu ích và kiểu dáng công nghiệp. Đặc biệt, việc phối hợp chặt chẽ với Cục SHTT giúp rút ngắn khoảng cách giữa địa phương và Trung ương, giúp các đơn vị tại Hưng Yên tiếp cận nhanh nhất với các quy định pháp luật và thông tin chuyên ngành.

Đây chính là hành động thiết thực nhất để bảo vệ "nội lực" của doanh nghiệp, giúp họ tự tin đầu tư vào R&D (nghiên cứu và phát triển) mà không lo bị xâm phạm bản quyền.

Tuần lễ hưởng ứng: Hành động thiết thực, hiệu quả bền vững

Tại Hưng Yên, Điểm nhấn của chuỗi hoạt động là Tuần lễ hưởng ứng Ngày SHTT (từ 20/4 đến 26/4/2026), tạo nên một không khí sôi nổi về ĐMST trên toàn địa bàn tỉnh. Các buổi giới thiệu sản phẩm sáng tạo không chỉ là nơi trình diễn công nghệ, mà là cơ hội để kết nối cung - cầu, biến những ý tưởng trên giấy thành những sản phẩm có giá trị thực tiễn trên thị trường.

Ông Nguyễn Xuân Hải – Phó Giám đốc Sở KH&CN cho rằng: Yêu cầu đặt ra cho các hoạt động này là phải thiết thực và linh hoạt. Chúng ta cần những cuộc đối thoại thẳng thắn giữa nhà quản lý và doanh nghiệp, những lớp tập huấn chuyên sâu về cách thức thương mại hóa tài sản trí tuệ trong kỷ nguyên số.

Trên cơ sở sơ kết Chương trình phát triển tài sản trí tuệ tỉnh Hưng Yên giai đoạn 2021–2025; trong đó, tỉnh Hưng Yên có 5.648 đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu chứng nhận của các tổ chức, cá nhân được nộp tại Cục SHTT. Kết quả, có 3.341 văn bằng bảo hộ sở hữu chứng nhận các loại đã được cấp, trong đó có 28 bằng độc quyền sáng chế và bằng độc quyền giải pháp hữu ích, 113 bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp, 3.200 giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. Ngoài ra, Sở KH&CN đã xây dựng bảo hộ SHTT mới cho 11 sản phẩm chủ lực, nâng tổng số nhãn hiệu cộng đồng được cấp văn bằng bảo hộ là 43 sản phẩm.

Sở đang tham mưu với UBND tỉnh ban hành Chương trình phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến 2045 và dự kiến ban hành trong tháng 5/2026. Đây là chương trình tổng thể đưa Hưng Yên trở thành thương hiệu Quốc gia và các tài sản trí tuệ của doanh nghiệp là tài sản nội sinh góp phần tăng sức cạnh tranh, gia tăng giá trị góp phần vào chỉ tiêu tăng trưởng 02 con số của tỉnh Hưng Yên.

Để phong trào SHTT không chỉ là "ngọn lửa bùng lên rồi tắt", Hưng Yên chú trọng công tác tôn vinh các điển hình, các sáng chế, giải pháp hữu ích, sáng kiến bằng việc xây dựng Giải thưởng Lê Quý Đôn về KH&CN, ĐMST &CĐS và các lĩnh vực văn học nghệ thuật. Việc giới thiệu các doanh nghiệp, cá nhân có sản phẩm được bảo hộ và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ trên địa bàn tỉnh là sự công nhận quý giá đối với những nỗ lực sáng tạo không ngừng nghỉ. Những tấm gương "người thật, việc thật" này sẽ là minh chứng hùng hồn nhất cho thấy: SHTT chính là con đường ngắn nhất và bền vững nhất để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Kế hoạch tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày SHTT thế giới năm 2026 của tỉnh Hưng Yên đã phác thảo một lộ trình bài bản, từ nhận thức đến hành động, từ giáo dục đến hỗ trợ doanh nghiệp. Với sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường học và cộng đồng, Hưng Yên đang thể hiện quyết tâm mạnh mẽ trong việc xây dựng một nền kinh tế dựa trên tri thức, góp phần chung tay xây dựng một Việt Nam sáng tạo và phát triển bền vững.