Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) của Việt Nam sẽ thực sự chuyển mình từ “khung pháp lý” sang “chức năng vận hành”, đặt nền móng cho tăng trưởng bền vững và hội nhập tài chính sâu rộng.
Với hệ thống văn bản pháp lý tương đối hoàn chỉnh, Việt Nam hiện nằm trong nhóm rất ít quốc gia trong khu vực có một khung IFC được thiết kế bài bản, chuyên biệt và có định hướng dài hạn. Tuy nhiên, việc hoàn tất khung pháp lý mới chỉ là điểm khởi đầu. Thách thức thực sự, cũng là yếu tố quyết định thành công, nằm ở quá trình chuyển hóa các quy định này thành vận hành thực tế.
Nghị định về thành lập IFC tạo ra “xương sống” thể chế cho trung tâm này. Theo đó, IFC được tổ chức như một thực thể thống nhất, hoạt động tại hai địa điểm là TP HCM và Đà Nẵng, nhưng áp dụng chung một hệ thống quy định, tiêu chuẩn và cấp phép. Mô hình “một trung tâm – hai địa điểm” cho phép phân vai chức năng, đồng thời duy trì sự nhất quán trong quản lý và giám sát.
Đáng chú ý, nghị định này thiết lập các cơ quan điều hành và giám sát chuyên trách, vận hành theo cơ chế hành chính đặc thù, được phân quyền từ các bộ, ngành trung ương và chính quyền địa phương. Cách tiếp cận “một cửa thực chất” này nhằm giảm phân mảnh thể chế, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và tăng tính trách nhiệm giải trình – những yếu tố then chốt đối với các định chế tài chính quốc tế.
Một điểm khác biệt quan trọng là việc cho phép tuyển dụng chuyên gia nước ngoài, kể cả vào các vị trí lãnh đạo cấp cao. Đây là tín hiệu rõ ràng cho thấy Việt Nam sẵn sàng rời xa mô hình quản lý công truyền thống để ưu tiên chất lượng thể chế và năng lực chuyên môn – điều kiện tiên quyết để IFC có uy tín trên thị trường tài chính toàn cầu.
Nghị định về chính sách tài chính, thuế và ưu đãi tạo ra nền tảng thương mại cho IFC. Trọng tâm không nằm ở các ưu đãi tức thời, mà ở tính ổn định và khả dự báo trong dài hạn, đúng với chu kỳ đầu tư của các tổ chức tài chính quốc tế.
Theo đó, các lĩnh vực ưu tiên có thể được áp dụng thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong tối đa 30 năm, kèm theo thời gian miễn thuế lên đến 4 năm và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Các hoạt động đủ điều kiện khác được hưởng thuế suất 15% trong tối đa 15 năm. Với cá nhân, các nhà quản lý cấp cao, chuyên gia, nhà khoa học và lao động kỹ năng cao làm việc tại IFC được miễn 100% thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm đầu và giảm 50% sau đó.
Kết hợp với visa dài hạn, thủ tục lao động tinh gọn và ưu đãi về thuế nhập khẩu thiết bị, IFC được định vị như một điểm đến cạnh tranh về chi phí và nhân lực chất lượng cao. Quan trọng hơn, việc tiếp cận ưu đãi gắn với tư cách thành viên, năng lực tài chính và định hướng phát triển của IFC cho thấy rõ triết lý “chất lượng hơn số lượng”.
Một trong những mối quan tâm lớn nhất của các tổ chức tài chính quốc tế là khả năng vận hành của IFC trong môi trường tài chính mở, nhưng vẫn đảm bảo chuẩn mực an toàn. Nghị định về ngân hàng, ngoại hối và phòng chống rửa tiền giải quyết trực diện bài toán này.
IFC được phép áp dụng cơ chế ngân hàng “vòng khép kín”, cho phép các ngân hàng thành viên, bao gồm ngân hàng 100% vốn nước ngoài và chi nhánh ngân hàng nước ngoài, hoạt động dưới khung giám sát riêng, với thẩm quyền cấp phép được phân cấp và thời gian xử lý rút ngắn.
Về ngoại hối, các thành viên IFC có thể giao dịch, hạch toán và cho vay bằng ngoại tệ với mức độ linh hoạt cao, đặc biệt đối với các tổ chức 100% vốn nước ngoài. Đồng thời, hệ thống kiểm soát rửa tiền, tài trợ khủng bố và phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt được thiết kế phù hợp với chuẩn mực quốc tế, tránh trùng lặp thủ tục nhưng không làm suy giảm tính liêm chính tài chính.
Trong cuộc cạnh tranh giữa các IFC, nhân lực và cơ chế giải quyết tranh chấp là hai yếu tố mang tính quyết định. Nghị định về lao động và nhập cư loại bỏ hạn ngạch lao động nước ngoài, đơn giản hóa thủ tục cấp phép và cho phép cấp thẻ cư trú, visa lên đến 10 năm cho chuyên gia, cùng với các cơ chế hướng tới thường trú lâu dài.
Song song đó, nghị định về trọng tài và giải quyết tranh chấp thiết lập một Trung tâm Trọng tài Quốc tế riêng cho IFC, hoạt động theo thông lệ quốc tế, cùng với hệ thống tòa án được chỉ định chuyên trách các vụ việc liên quan đến IFC. Khung pháp lý này tăng tính dự báo, giảm rủi ro pháp lý và hỗ trợ định giá rủi ro ngay từ giai đoạn đầu.
Việc ban hành đầy đủ các nghị định không đồng nghĩa IFC đã sẵn sàng vận hành trơn tru. Trên thực tế, đây mới là điểm xuất phát. Sáu tháng tới sẽ là giai đoạn thử nghiệm quan trọng: xây dựng bộ máy, ban hành quy chế vận hành, xử lý các hồ sơ đầu tiên và điều chỉnh quy trình.
Do đó, năm 2026 được nhìn nhận như một năm xây dựng thể chế. Thành công trong giai đoạn này không được đo bằng quy mô giao dịch hay dòng vốn, mà bằng năng lực quản trị, khả năng xử lý hồ sơ thực tế và mức độ tin cậy mà IFC tạo dựng được với các đối tác tiên phong.
Những tổ chức tham gia sớm sẽ không chỉ là người sử dụng, mà còn là người đồng kiến tạo IFC, góp phần định hình chuẩn mực, quy trình và văn hóa vận hành. Nếu các nền tảng này được thiết lập vững chắc, IFC của Việt Nam sẽ thực sự chuyển mình từ “khung pháp lý” sang “chức năng vận hành”, đặt nền móng cho tăng trưởng bền vững và hội nhập tài chính sâu rộng trong những năm tiếp theo.
