Kết nối mạng lưới trí thức khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo

Trong giai đoạn hiện nay, khoa học, công nghệ, dữ liệu và năng lực đổi mới sáng tạo đã trở thành những yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh mỗi địa phương. Lợi thế phát triển hiện nay không còn đo đếm bằng tài nguyên thô hay quy mô vốn theo chiều rộng, mà được định hình bởi khả năng tạo ra tri thức mới, hấp thụ công nghệ tiên tiến và chuyển hóa ý tưởng thành giá trị thực tiễn. Do đó, TP Hải Phòng đang đứng trước yêu cầu phải khai thác hiệu quả nguồn lực tri thức.

Khơi thông nguồn lực

Cùng với đà phát triển kinh tế, TP Hải Phòng cũng ghi nhận những bước tiến về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đáng chú ý, trong Bảng xếp hạng hệ sinh thái khởi nghiệp năm 2026 của StartupBlink, TP Hải Phòng lần đầu lọt vào top 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp nổi bật nhất thế giới, xếp hạng 765 toàn cầu.

Quy mô và tốc độ phát triển kinh tế đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ của TP Hải Phòng.

Ông Nguyễn Cao Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng cho biết, đối với TP Hải Phòng - cực tăng trưởng kinh tế năng động của miền Bắc, trung tâm công nghiệp, dịch vụ logistics và kinh tế biển của cả nước, yêu cầu bứt phá trong giai đoạn mới đòi hỏi chúng ta phải dựa vào nền tảng cốt lõi là chất xám, năng suất các yếu tố tổng hợp (TFP) và đổi mới sáng tạo. TP Hải Phòng xác định rõ: Con người là trung tâm, tri thức là nguồn lực chiến lược, khoa học - công nghệ là nền tảng, đổi mới sáng tạo là động lực và sự phát triển thực tiễn chính là thước đo hiệu quả cao nhất.

TP Hải Phòng hiện đang có 162 Giáo sư, Phó Giáo sư là những người con Hải Phòng đang trực tiếp nghiên cứu, giảng dạy tại các trường đại học, viện nghiên cứu trên địa bàn thành phố. Bên cạnh đó là cộng đồng các chuyên gia, nhà khoa học và hàng nghìn trí thức trẻ, du học sinh, nghiên cứu sinh đang học tập, làm việc ở các trung tâm tri thức lớn trong và ngoài nước. Tuy nhiên, tiềm năng chỉ thực sự trở thành động lực khi được kết nối và cộng hưởng.

Để kết nối mạng lưới trí thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, mới đây, tại Hội thảo kết nối mạng lưới trí thức khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Hải Phòng năm 2026 với chủ đề “Kết tinh tri thức, tăng tốc đổi mới”, Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng đã đề xuất ba hướng hành động. Đó là, gắn kết quả hội thảo với cơ chế “hành động vì Hải Phòng”, phát triển mạng lưới trí thức “1 giờ cho Hải Phòng” để giải quyết 7 bài toán lớn của thành phố và xây dựng cơ chế theo dõi hiệu quả sau hội thảo.

Nhiều ý kiến tại hội thảo cũng tập trung đề xuất giải pháp thu hút, giữ chân đội ngũ trí thức, nhà khoa học đóng góp cho TP Hải Phòng phát triển; khơi thông dòng vốn cho startup; đổi mới tư duy quản lý công, chuyển từ quản lý văn bằng sang đo lường giá trị thực tiễn.

Các chuyên gia đồng thời hiến kế phát triển logistics xanh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị đô thị thông minh, phát triển công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và kinh tế biển. Đây đều là những lĩnh vực gắn với lợi thế và yêu cầu phát triển của TP Hải Phòng.

TS. Bùi Thanh Tùng - Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hải Phòng nhận định, nguồn lực trí thức của TP Hải Phòng khá đa dạng nhưng còn phân tán. Nếu thiếu cơ chế liên kết, nhiệm vụ đặt hàng và dữ liệu dùng chung, tiềm lực này khó chuyển hóa thành động lực phát triển.

Để kết nối, phát huy vai trò đội ngũ trí thức trong sự nghiệp phát triển TP Hải Phòng, TS. Bùi Thanh Tùng đề xuất, TP Hải Phòng tiếp tục nghiên cứu các cơ chế, chính sách hỗ trợ, đãi ngộ phù hợp để thu hút và tạo điều kiện để các chuyên gia, trí thức kiều bào Hải Phòng về tham gia giảng dạy, nghiên cứu, tư vấn chính sách và chuyển giao công nghệ; các chuyên gia, trí thức người Hải Phòng từ các địa phương ngoài thành phố có thể hợp tác “từ xa” để thực hiện các dự án, nhiệm vụ quan trọng của thành phố. Sớm hình thành các mạng lưới kết nối chuyên gia, trí thức người Hải Phòng và Việt Nam ở nước ngoài cũng như trí thức người Hải Phòng ở các cơ quan trung ương, các địa phương bạn theo các lĩnh vực trọng tâm. Đồng thời, phát huy vai trò của các tổ chức Hiệp hội, Hội trí thức, nhóm trí thức hạt nhân; tháo gỡ các vướng mắc tài chính; xây dựng hệ sinh thái số kết nối chuyên gia…

Còn theo TS. Nguyễn Quân - Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, điều quan trọng nhất là đặt niềm tin, nhất quán trong việc quan tâm, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho các nhà khoa học. TP Hải Phòng cần bám sát 10 lĩnh vực công nghệ chiến lược quốc gia và thực tiễn để chọn những lĩnh vực công nghệ chủ lực của Hải Phòng sát với 7 bài toán lớn để mời, giao nhiệm vụ cho các chuyên gia tham gia; trao quyền tự chủ cao nhất cho các nhà khoa học trong quá trình thực hiện dự án.

Kết nối, kiến tạo động lực tăng trưởng

TP Hải Phòng đặt mục tiêu đến năm 2030 đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt 57%, năng suất lao động tăng khoảng 11% mỗi năm. Để hiện thực hóa mục tiêu, TP Hải Phòng cần gắn các chính sách, nguồn lực và chuyên gia với những nhiệm vụ có đầu ra cụ thể.

Để đội ngũ trí thức thực sự đóng góp vào sự phát triển, TP Hải Phòng đang hướng tới việc chuyển từ kết nối, tập hợp chuyên gia sang giao nhiệm vụ, đặt hàng nghiên cứu và ứng dụng kết quả vào thực tiễn.

Ông Nguyễn Cao Thắng cho biết, TP Hải Phòng đã và đang khẩn trương cụ thể hóa các chủ trương lớn bằng những hành động thiết thực. Điển hình là việc ban hành Nghị quyết số 53/2025/NQ-HĐND của HĐND thành phố về cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài với các chính sách hỗ trợ tài chính hấp dẫn, chế độ thu nhập định kỳ, cùng cơ chế đặt hàng chuyên gia từ 30 đến 100 triệu đồng/tháng. TP Hải Phòng đã phê duyệt 7 bài toán lớn mang tính chiến lược năm 2026 về điều hành vĩ mô, chống ngập đô thị, logistics thông minh, công nghiệp UAV, an toàn thực phẩm và bản đồ số khu công nghiệp, đầu tư.

Từ chính sách thu hút nhân tài đến việc hình thành mạng lưới chuyên gia, đặt hàng nghiên cứu và thúc đẩy chuyển giao công nghệ, TP Hải Phòng đang từng bước xây dựng mạng lưới trí thức có khả năng kết nối thường xuyên, huy động hiệu quả nguồn lực chuyên gia trong nước và quốc tế. Đồng thời, chuyển lợi thế về con người thành năng lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Qua đó, góp phần giải quyết các điểm nghẽn phát triển và từng bước khẳng định vị thế TP Hải Phòng là trung tâm đổi mới sáng tạo có sức hấp dẫn trong khu vực.