Sự bùng nổ của cashless không làm mất đi vai trò của vay tiền mặt - mà đang tạo ra môi trường để hình thức tín dụng tiêu dùng hoạt động minh bạch, hiệu quả và tiếp cận nhiều người hơn.
Việt Nam đang chứng kiến tốc độ chuyển đổi sang thanh toán không dùng tiền mặt ấn tượng vào bậc nhất khu vực. Nhưng giữa làn sóng cashless đó, vay tiền mặt - tức tiếp cận khoản vay từ các tổ chức tín dụng được cấp phép - không những không mất đi mà còn đang định hình lại vai trò của mình trong đời sống tài chính người dân.
Để hiểu điều này, cần phân biệt rõ hai khái niệm thường bị nhầm lẫn: thanh toán không dùng tiền mặt và vay tiền mặt. Cashless nói đến cách thức giao dịch - quét QR, chuyển khoản, thẻ tín dụng. Còn vay tiền mặt nói đến việc tiếp cận một khoản vốn tiêu dùng khi phát sinh nhu cầu chi tiêu đột xuất. Hai khái niệm này không đối lập - thực ra, chúng đang ngày càng gắn kết với nhau trên cùng một nền tảng số.
Các số liệu về thanh toán không dùng tiền mặt tại Việt Nam gần đây cho thấy mức tăng trưởng chưa từng có. Theo Ngân hàng Nhà nước, giá trị thanh toán không dùng tiền mặt trong năm 2024 đạt 295,3 triệu tỷ đồng - gấp 26 lần GDP - vượt mục tiêu đề ra tại Đề án phát triển thanh toán không dùng tiền mặt giai đoạn 2021–2025.
Tuy nhiên, sự phổ biến của cashless không có nghĩa là nhu cầu vay tiền mặt giảm đi. Ngược lại, khi hạ tầng số đã sẵn sàng, người dân có thêm kênh tiếp cận vốn tiêu dùng nhanh hơn, minh bạch hơn - và đây chính là không gian mà tín dụng tiêu dùng số đang lấp đầy.
Viện phí, chi phí phẫu thuật hay học phí kỳ mới là những khoản không thể trì hoãn. Dù người dùng thanh toán bằng chuyển khoản hay thẻ, họ vẫn cần có nguồn tiền để thực hiện giao dịch đó - và vay tiền mặt từ tổ chức tín dụng được cấp phép là cách tiếp cận nguồn tiền hợp pháp, có kiểm soát.
Đây là nhóm chi tiêu tiêu dùng có giá trị vừa phải nhưng thường phát sinh không theo kế hoạch. Vay tiền mặt ngắn hạn giúp người dùng xử lý kịp thời mà không phải chờ tích lũy đủ tiền hoặc bán tài sản.
Dù thanh toán không dùng tiền mặt phổ biến rộng rãi, tiền mặt vẫn là lựa chọn ưu tiên tại các chợ truyền thống và với những người lớn tuổi - nhóm đối tượng mà nhiều tiểu thương đang phục vụ hằng ngày. Với nhóm này, vay tiền mặt để duy trì dòng tiền chi tiêu là nhu cầu thực tế và thường xuyên.
.jpg)
Đây là bối cảnh để các sản phẩm vay tiền mặt tích hợp trong ứng dụng phát huy lợi thế. Thay vì người vay phải đến quầy giao dịch, khoản vay tiêu dùng có thể được đăng ký, xét duyệt và giải ngân hoàn toàn trên điện thoại - tiền được chuyển thẳng vào tài khoản để người dùng sử dụng theo nhu cầu chi tiêu của mình.
Ví dụ tiêu biểu cho mô hình này là Vay Nhanh - sản phẩm tín dụng tiêu dùng tích hợp trong ứng dụng MoMo, do các tổ chức tín dụng được phép cung cấp, gồm Công ty Tài Chính Tổng hợp Cổ phần Điện lực (EVF), Công ty Tài chính tín dụng tiêu dùng TNHH MB Shinsei (MCredit), Công ty Tài chính Tổng hợp Cổ phần Tín Việt (VietCredit) và Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện Đại (MBV). Ứng dụng MoMo cung cấp nền tảng công nghệ và giải pháp trung gian thanh toán cho các tổ chức này.
Sản phẩm phù hợp với người dùng MoMo trong độ tuổi 18–50 đã hoàn thành xác thực giấy tờ tùy thân. Khách hàng mới đủ điều kiện có thể được hưởng ưu đãi 0% lãi suất trong tháng đầu với gói vay lên đến 3 triệu đồng - ưu đãi áp dụng cho khoản vay tiêu dùng đáp ứng đủ điều kiện của tổ chức tín dụng. Với tiểu thương có sử dụng Loa thông báo chuyển khoản MoMo, gói vay lên đến 100 triệu đồng với lãi suất trên dư nợ gốc chỉ từ 1,91%/tháng là lựa chọn hỗ trợ chi tiêu hiệu quả hơn mỗi ngày.
Sự bùng nổ của cashless không làm mất đi vai trò của vay tiền mặt - mà đang tạo ra môi trường để hình thức tín dụng tiêu dùng này hoạt động minh bạch, hiệu quả và tiếp cận được nhiều người hơn.
Trong xã hội không dùng tiền mặt ngày càng hoàn thiện, vay tiền mặt đang chuyển mình từ giải pháp "phương án cuối cùng" thành một công cụ tài chính cá nhân chủ động - minh bạch hơn, tiếp cận dễ hơn và có trách nhiệm hơn so với các kênh không chính thức mà người dùng từng phải tìm đến.
