Phát triển bền vững với Phúc Sinh không phải là khẩu hiệu, mà là hành động thực tế suốt nhiều năm qua.
Sau chuyến đi Bắc Âu vào đúng dịp lễ đón Giáng Sinh và Tết 2026 của người châu Âu, từ những góc nhìn thú vị về lễ tết, văn hóa ẩm thực, cuộc sống, cộng 25 năm tích lũy qua giao thương đa quốc gia, doanh nhân Phan Minh Thông - Chủ tịch kiêm CEO Phúc Sinh Group đã dành “cuối năm nhìn lại” cùng Doanh Nhân.
- Ông có thể chia sẻ một chút về cảm nhận của mình trong chuyến đi vừa qua?
Thực sự chuyến đi này mang lại cho tôi rất nhiều cảm xúc. Người Việt mình thường có thói quen đi du lịch vào dịp lễ Tết của Việt Nam, nhưng như thế thì chỉ phù hợp với lịch nghỉ của mình, chứ không cảm nhận được không khí lễ hội của nước bạn. Tôi quyết định đi vào đúng dịp lễ của họ, dù lúc đó rất bận rộn, nhưng đó là một quyết định đúng đắn.
Khi đến Đức hay các nước châu Âu khác vào dịp lễ, thường thì đường phố vắng vẻ, cửa hàng đóng cửa. Nhưng Bắc Âu, cụ thể là Thụy Điển, lại hoàn toàn khác. Thành phố Stockholm không quá lớn nhưng được trang hoàng lộng lẫy, con người vô cùng thân thiện. Một điều làm tôi ngạc nhiên là tinh thần làm việc của họ. Nếu người Hà Lan hay Đức rất rạch ròi chuyện nghỉ ngơi cuối tuần, thì ở Thụy Điển, các khu mua sắm, dịch vụ vẫn hoạt động sôi nổi cả thứ Bảy, Chủ nhật. Dịch vụ của họ phải nói là cực kỳ tốt và nhiệt tình.
Đến Thụy Điển, rất ấn tượng vì lần đầu tiên trong đời tôi được ăn thịt tuần lộc. Trước đây tôi nghĩ loài này quý hiếm, chỉ có trong truyền thuyết hay để kéo xe cho ông già Noel, nhưng hóa ra ở Bắc Âu họ ăn thịt tuần lộc phổ biến như mình ăn thịt heo vậy.
Điều thú vị nữa là khẩu phần ăn của họ rất ít. Tôi cứ nghĩ xứ lạnh thì họ phải ăn nhiều để giữ nhiệt, nhưng các món ăn đưa ra rất khiêm tốn, ít hơn cả khẩu phần ở Việt Nam. Có lẽ vì vậy mà người Thụy Điển rất đẹp.
Một cú sốc văn hóa nhỏ nữa là chuyện tiền "tip" (tiền boa). Ở Mỹ, tiền tip là bắt buộc vì lương phục vụ thấp, nhưng ở Thụy Điển lương phục vụ rất cao, vậy mà họ vẫn gợi ý mức tip 10%, 20%, thậm chí 30% ngay trên menu. Trong khi ở Đức, việc tip vẫn chưa quá phổ biến hoặc chỉ là tùy tâm. Tuy đắt đỏ nhưng đổi lại mình được phục vụ như những "thượng đế" thực sự, không khí lễ hội tưng bừng đến tận 10 giờ đêm, khác hẳn sự trầm lắng thường thấy ở các nước châu Âu khác vào mùa đông.
- Nhìn rộng ra khỏi chuyến du lịch, ông quan sát thấy tình hình kinh tế chung tại châu Âu và Việt Nam hiện nay như thế nào?
Thế giới bây giờ là một "thế giới phẳng", khó khăn ở nơi này sẽ ảnh hưởng đến nơi kia. Năm qua, châu Âu vật lộn với lạm phát, chi phí tăng cao và thất nghiệp nhiều. Ở Đức, rất nhiều cửa hàng tại các thành phố lớn phải đóng cửa.
Quay lại Việt Nam, đi dạo quanh Sài Gòn, nhiều khu vực có tình trạng tương tự. Điều này cho thấy ngày nay chúng ta đang sống phụ thuộc lẫn nhau, nên khi sức mua giảm sút, nó ảnh hưởng dây chuyền đến mọi nơi.
- Trong bối cảnh khó khăn chung đó, Phúc Sinh đã làm gì để vượt qua và giữ vững vị thế trong năm 2025, thưa ông?
Từ khóa của tôi trong năm 2025 là "Thích nghi". Nếu cứ giữ khư khư kinh nghiệm cũ, cách làm cũ trong một thế giới đang biến đổi thì chắc chắn sẽ thất bại.
Năm 2025, Phúc Sinh đã thay đổi rất nhiều, từ cách tiếp cận khách hàng đến việc cung cấp dịch vụ. Chúng tôi không chỉ bán hàng mà còn bán giải pháp, định hướng xu hướng cho khách hàng.
Một thành tựu lớn là chúng tôi đã gọi vốn thành công và nhận được tiền giải ngân từ các quỹ quốc tế. Đây là điều rất khó khăn vì quy trình thẩm định (DD - Due Diligence) của họ cực kỳ khắt khe, đòi hỏi sự minh bạch tuyệt đối và tuân thủ các tiêu chuẩn phát triển bền vững (ESG). Phúc Sinh đã làm được điều đó.
- Ông có nhắc đến mô hình kinh doanh mới mà Phúc Sinh đang theo đuổi. Cụ thể đó là gì?
Chúng tôi đang xây dựng một mô hình khép kín toàn diện mà ở Việt Nam chưa ai làm: Từ trồng trọt, chế biến, sản xuất, đóng gói, xuất khẩu, bán lẻ nội địa, cho đến F&B và du lịch trải nghiệm (Farm to Cup & Tourism).
Ví dụ điển hình là dự án Phúc Sinh Sơn La. Chúng tôi không chỉ có nhà máy sản xuất mà còn xây dựng khách sạn 4 sao, nhà hàng ngay tại vùng nguyên liệu. Khách hàng có thể đặt phòng trên Booking.com, đến đó nghỉ dưỡng, ăn uống và tham quan quy trình sản xuất cà phê từ A đến Z. Mô hình này tôi học được khi đi Colombia và thấy rất hay. Nó giúp khách hàng hiểu rõ giá trị của sản phẩm, đồng thời tạo ra một trải nghiệm du lịch độc đáo. Doanh thu xuất khẩu của chúng tôi năm nay tăng hơn 20%, đạt hơn 350 triệu USD, một phần cũng nhờ vào việc nâng cao giá trị thương hiệu như vậy.
- Vậy còn kế hoạch mở rộng sản xuất của ông trong năm 2026 là gì?
Năm 2026, từ khóa của tôi là "Hành động" và "Đầu tư". Chúng tôi đang triển khai xây dựng thêm các nhà máy mới. Cụ thể, tại Đắk Nông sẽ có 2 nhà máy: một nhà máy chế biến sâu và một nhà máy sản xuất cà phê đặc sản (Specialty Coffee). Ngoài ra, một nhà máy sản xuất cà phê hòa tan tinh chất tại khu vực Đồng Nai - Bình Phước cũng đang được xúc tiến.
Tổng cộng, chúng tôi dự kiến nâng tổng số nhà máy của hệ thống lên khoảng 9 nhà máy. Trong khi nhiều người e ngại đầu tư lúc kinh tế khó khăn, tôi lại nghĩ đây là thời điểm tốt nhất. Chi phí đầu tư hợp lý hơn và khi kinh tế phục hồi, mình đã có sẵn năng lực sản xuất để bứt phá.
Tôi luôn trăn trở tại sao chúng ta cứ xuất khẩu thô rồi để nước khác chế biến và bán lại với giá cao gấp nhiều lần? Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành "bếp ăn của thế giới", hay chính xác hơn là một Trung tâm chế biến thực phẩm toàn cầu.
Chúng ta cần cơ chế chính sách thông thoáng hơn để biến Việt Nam thành một "Hub" (trung tâm) logistics và chế biến. Dòng tiền, hàng hóa từ khắp nơi sẽ đổ về đây, tạo ra vô vàn công ăn việc làm và giá trị gia tăng. Đừng chỉ tư duy thu thuế nhập khẩu tủn mủn, hãy nhìn vào lợi ích khổng lồ khi chúng ta trở thành công xưởng chế biến của thế giới.
- Một chút về cá nhân, ông giữ năng lượng như thế nào để điều hành khối lượng công việc khổng lồ như vậy?
Mọi người hay nói tôi nhiều năng lượng hơn so với tuổi (cười). Bí quyết đơn giản là tập thể dục đều đặn và giữ tinh thần thoải mái. Về nghệ thuật, đó là một món ăn tinh thần không thể thiếu. Tôi sưu tập tranh và rất tự hào khi thấy tranh của họa sĩ Việt Nam được treo trang trọng tại các văn phòng đối tác ở Dubai hay châu Âu. Năm vừa qua, tôi đã tổ chức triển lãm tranh cho họa sĩ Đặng PhươngViệt và đó là một trong những sự kiện tôi tâm đắc nhất. Văn hóa là nền tảng của kinh doanh. Khi mình có phông văn hóa tốt, đối tác họ nhìn mình bằng con mắt trân trọng hơn, đẳng cấp hơn, và công việc kinh doanh cũng thuận lợi hơn.
Tôi cũng thích viết sách. Tôi đã xuất bản vài cuốn và bán rất chạy. Tôi viết để ghi lại những trải nghiệm thực tế, những bài học xương máu mà ít doanh nhân nào chịu chia sẻ. Hy vọng năm 2026 tôi sẽ tiếp tục ra mắt sách mới.
- Cuối cùng, phát triển bền vững (ESG) đang là xu hướng bắt buộc. Quan điểm và hành động của Phúc Sinh về vấn đề này ra sao?
Phát triển bền vững với Phúc Sinh không phải là khẩu hiệu, mà là hành động thực tế suốt nhiều năm qua. Chúng tôi đầu tư hàng chục triệu USD cho vùng trồng, đào tạo nông dân, và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc.
Chúng tôi là công ty hiếm hoi vượt qua được các vòng thẩm định (DD) khắt khe của các tổ chức tài chính quốc tế và đạt được các chứng nhận như Rainforest Alliance, 4C, hay các tiêu chuẩn của IFC. Biến đổi khí hậu là có thật, lũ lụt, thiên tai đang xảy ra ngày càng nhiều. Vì vậy, làm nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu của đối tác mà là trách nhiệm sống còn để bảo vệ chính nồi cơm và môi trường sống của chúng ta.
Tôi tin rằng với sự thay đổi tích cực trong chính sách của Nhà nước và tư duy của doanh nghiệp, Việt Nam sẽ tận dụng được cơ hội để bứt phá mạnh mẽ hơn nữa.
- Trân trọng cảm ơn ông!
