Hiện nay, khái niệm an ninh quốc gia đã vượt ra ngoài ranh giới của các mối đe dọa quân sự truyền thống. Tỉnh Hưng Yên đang phải đối mặt với những thách thức phức tạp từ an ninh phi truyền thống.
Ngày 22/5/2026, tỉnh Hưng Yên phối hợp cùng Học viện Cảnh sát Nhân dân, Đại học Bách khoa Hà Nội và VinUniversity tổ chức Hội thảo khoa học: “Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST&CĐS) bảo đảm an ninh phi truyền thống trong kỷ nguyên số”. Đây là bước đi chiến lược nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST&CĐS quốc gia.
Vị thế kinh tế và nền tảng hạ tầng số của Hưng Yên
Phát biểu tại Hội thảo, ông Lê Quang Hòa, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hưng Yên khẳng định KHCN&ĐMST không còn là công cụ hỗ trợ thuần túy, mà đã trở thành "lá chắn" then chốt để bảo vệ sự ổn định của địa phương.
Là vệ tinh chiến lược của Thủ đô Hà Nội, Hưng Yên sở hữu tốc độ tăng trưởng kinh tế liên tục bứt phá: Năm 2025: GRDP đạt trên 166 nghìn tỷ đồng (tăng 8,78%), quy mô nền kinh tế đứng thứ 12/34; tổng thu ngân sách vượt trên 101 nghìn tỷ đồng (đứng thứ 5/34 tỉnh, thành phố). Quý I/2026: Tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 10,43%, đứng thứ 3 vùng đồng bằng Sông Hồng và thứ 4 cả nước.
Đóng góp vào thành công đó, KHCN, ĐMST&CĐS giữ vai trò cốt lõi thông qua ba trụ cột: chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Đến nay, hệ thống điều hành điện tử của tỉnh xử lý hơn 12.000 văn bản mỗi ngày với 26.000 tài khoản người dùng. Các mô hình “Tổ công nghệ số cộng đồng”, “Chợ số - Nông thôn số” và “Bình dân học vụ số” đã nâng cao rõ rệt nhận thức số cho người dân.
Tỉnh đã từng bước ứng dụng công nghệ hiện đại vào các lĩnh vực then chốt gắn liền với ANPTT:
Môi trường: Ứng dụng IoT, AI và tự động hóa để giám sát, cảnh báo sớm ô nhiễm tại các khu công nghiệp (KCN), làng nghề.
An ninh nguồn nước: Xây dựng cơ sở dữ liệu và hệ thống giám sát tự động ứng phó biến đổi khí hậu.
Công nghiệp: Doanh nghiệp ứng dụng AI, IoT vào quản lý an toàn lao động và giám sát sản xuất.
Giáo dục: Đẩy mạnh giáo dục nhận thức an ninh mạng cho thế hệ trẻ.
Lãnh đạo tỉnh thẳng thắn chỉ ra nguồn nhân lực chất lượng cao (AI, an ninh mạng) còn thiếu; việc chia sẻ dữ liệu liên ngành chưa đồng bộ và kỹ năng số của một bộ phận người dân còn hạn chế. Do đó, tỉnh đề xuất chuyên gia tập trung thảo luận 6 nhóm nội dung cốt lõi: lý luận thực tiễn ANPTT; giải pháp AI, Big Data, IoT trong quản trị rủi ro; bảo đảm an ninh mạng; kiểm soát ô nhiễm; phát triển nhân lực; và tăng cường hợp tác liên ngành.
Toàn cảnh thách thức An ninh mạng và An toàn dữ liệu
Theo Bà Thái Thị Thu Hường, Giám đốc Sở KHCN tỉnh Hưng Yên, kỷ nguyên số mang lại cơ hội lớn nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về an ninh mạng, dữ liệu, biến đổi khí hậu, tội phạm công nghệ cao... Quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW, giai đoạn 2021-2026, tỉnh đã triển khai nhiều nhiệm vụ ứng dụng cao như cảnh báo thiên tai, quản lý tài nguyên, xử lý ô nhiễm và giám sát an ninh bằng AI, IoT.
Chia sẻ sâu về bức tranh an ninh mạng, Thượng tướng, GS.TS Nguyễn Văn Thành (Nguyên Thứ trưởng Bộ Công an) và số liệu từ Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Bộ Công an) đã phác thảo những thách thức nghiêm trọng:
Tình hình an ninh thông tin và tội phạm mạng quốc gia: Thông tin xấu độc: Có 381 web, blog có tên miền trong nước thường xuyên đăng tải thông tin xấu, độc chống phá Đảng, Nhà nước. Lực lượng chức năng phát hiện 279 vụ sử dụng Internet xâm phạm an ninh quốc gia (ANQG), đấu tranh với hơn 200 đối tượng, xử lý 140 đối tượng. Đặc biệt có 219 vụ kích động biểu tình và 138 hội, nhóm trá hình hoạt động trên không gian mạng. Các đơn vị nghiệp vụ đã xử lý hơn 1.100 mục tiêu trọng điểm với 2,3 triệu tin, bài viết vi phạm pháp luật.
Tội phạm lừa đảo công nghệ cao: Giai đoạn 2017 - 2021, Bộ Công an đã xử lý 2.386 chuyên án, khởi tố 1.158 vụ với 1.055 đối tượng, xử phạt hành chính 51 vụ liên quan đến lừa đảo chiếm đoạt tài sản qua không gian mạng.
Xu hướng tấn công mạng nguy hiểm: Năm 2021: Ghi nhận 8 triệu cảnh báo tấn công mạng với 2.763 cuộc tấn công nhằm vào trang, cổng thông tin điện tử trong nước (tăng 26% so với năm 2020). Năm 2024: 46,15% cơ quan, doanh nghiệp từng bị tấn công mạng ít nhất một lần (trong đó 6,77% bị tấn công thường xuyên).
Tính đến tháng 10/2025: Hệ thống ghi nhận hơn 74.000 cảnh báo tấn công mạng (bao gồm 83 chiến dịch tấn công có chủ đích APT). Số lượng cuộc tấn công bằng phần mềm gián điệp (spyware) nhằm vào các tổ chức tại Việt Nam tính đến tháng 6/2025 lên đến gần 192.000 cuộc.
Năm 2025: Xảy ra 552.000 cuộc tấn công mạng tại Việt Nam. Dù số vụ giảm gần 20% so với năm 2024, nhưng thiệt hại lại gia tăng đáng kể do tin tặc chuyển sang chiến lược tấn công có chọn lọc, khai thác sâu. Tỷ lệ cơ quan, doanh nghiệp chịu tổn hại tăng mạnh lên mức 52,30%.
Lộ trình xây dựng hạ tầng dữ liệu tin cậy (2026 - 2030)
PGS.TS Nguyễn Bình Minh (Viện Công nghệ và Kinh tế số, Đại học Bách khoa Hà Nội) nhận định, hạ tầng dữ liệu tin cậy là nền tảng cốt lõi để kích hoạt hệ thống cảnh báo sớm ANPTT. Ông đề xuất lộ trình 3 bước cho Hưng Yên:
Giai đoạn 2026 - 2027 (Đặt nền móng): Hoàn thành kiến trúc tổng thể dữ liệu cảnh báo sớm cấp tỉnh; xác định danh mục dữ liệu lõi, danh mục sự kiện chuẩn, quy chế chia sẻ dữ liệu và mô hình vận hành liên ngành. Triển khai tối thiểu: eventhub, metadata catalog, trusted zone, GIS nền, IAM, audit log và một số dashboard dùng chung. Chuẩn hóa 2-3 playbook nghiệp vụ đầu tiên.
Giai đoạn 2028 - 2029 (Thí điểm sâu và mở rộng có kiểm soát): Cấu hình 3 nhóm use case đại diện cho 3 miền rủi ro lớn: Ngập úng - giao thông - môi trường (tự nhiên); Các KCN; An ninh mạng đối với hệ thống điều hành và nền tảng cảnh báo (số - thông tin). Tập trung đầu tư cho con người: data steward, trực ban nghiệp vụ, SOC, lực lượng hiện trường và đội ngũ phân tích dữ liệu.
Từ năm 2030 trở đi (Tối ưu hóa và thể chế hóa): Hạ tầng dữ liệu tin cậy sẽ mở rộng phục vụ điều hành đầu tư công, quản trị hạ tầng thiết yếu, giám sát dịch vụ công và phát triển dịch vụ dữ liệu mở cho ĐMST.
Tỉnh cần đầu tư theo năng lực nền (nền tích hợp dữ liệu, hạ tầng lưu trữ, bản đồ số, SOC tích hợp, kiểm toán dữ liệu) trước khi triển khai camera hay cảm biến theo từng use case. Về thể chế, cần hình thành cơ chế chỉ đạo liên ngành: mỗi nguồn dữ liệu có chủ sở hữu, mỗi use case có cơ quan đầu mối, mỗi cảnh báo có thẩm quyền phê duyệt rõ ràng.
Giải pháp chiến lược bảo đảm an toàn dữ liệu và ứng phó ANPTT
Ông Nguyễn Xuân Hải (Phó Giám đốc Sở KH&CN Hưng Yên) thẳng thắn chỉ ra các lỗ hổng: công tác thanh tra chưa thực chất, thiếu chế tài xử phạt (nhất là với các nền tảng OTT và mạng xã hội nước ngoài); sơ hở trong quản lý tiền ảo, SIM rác; nguy cơ lộ lọt dữ liệu quốc gia và tấn công hạ tầng trọng yếu. Để bảo vệ tài nguyên dữ liệu, ông kiến nghị 5 nhóm giải pháp đồng bộ:
Thể chế hóa pháp luật: Cụ thể hóa Luật An ninh mạng, Luật Dữ liệu tại địa phương. Ban hành Khung quản trị và quy trình phân loại dữ liệu (công khai, nội bộ, mật), gắn trách nhiệm cho người đứng đầu.
Hạ tầng kỹ thuật: Xây dựng Trung tâm SOC cấp tỉnh kết nối với Trung tâm Giám sát an toàn không gian mạng quốc gia (NCSC); bố trí ngân sách riêng cho an ninh dữ liệu; triển khai mã hóa nhiều lớp và xác thực đa yếu tố (MFA).
Nhân lực và Văn hóa số: Đưa an toàn dữ liệu vào giáo dục; ban hành chính sách thu hút chuyên gia; phấn đấu mỗi cơ quan có ít nhất 01 cán bộ chuyên trách an toàn thông tin; nâng cao năng lực Đội ứng cứu sự cố (CSIRT) qua diễn tập hàng năm.
Ứng dụng công nghệ tiên tiến: Ưu tiên kinh phí cho AI, Big Data phục vụ bảo mật; áp dụng mã hóa toàn diện và thí điểm mô hình “kho dữ liệu số an toàn”.
Hợp tác liên ngành: Thiết lập kênh chia sẻ thông tin mối đe dọa giữa nhà nước và doanh nghiệp công nghệ lớn, khuyến khích tư nhân đầu tư vào hạ tầng an ninh mạng.
Dưới góc nhìn chuyên gia, Thiếu tướng, TS. Chử Văn Dũng (Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân) nhấn mạnh ANPTT có phạm vi tác động rộng, tốc độ lan truyền nhanh và tính liên thông chuyển hóa (sự cố mạng, môi trường có thể lập tức biến thành bất ổn kinh tế, xã hội).
Đúc kết hội thảo, Trung tướng, GS.TS Trần Minh Hưởng (Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân) khẳng định: Giải quyết thách thức ANPTT là nhiệm vụ chung của cả hệ thống chính trị, lấy con người làm trung tâm, trong đó lực lượng Công an nhân dân đóng vai trò nòng cốt. Hưng Yên cần đẩy mạnh chuyển đổi số liên thông, ứng dụng triệt để AI và Big Data vào dự báo rủi ro nhằm bảo vệ địa phương vững chắc trong kỷ nguyên số.
.png "Hưng Yên: Điểm đến của công nghiệp sạch và đổi mới sáng tạo")
