Khởi nghiệp sáng tạo không chỉ cần ý tưởng khác biệt mà còn đòi hỏi khả năng tiếp cận vốn, công nghệ, chuyên gia và thị trường.
Thời gian qua, nhiều địa phương đã tổ chức các sự kiện kết nối đầu tư, ngày hội đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp... nhằm kết nối các chủ thể cũng như tạo nên những cuộc gặp gỡ để chuyển hóa thành cơ hội hợp tác, đầu tư và tăng trưởng thực chất. Tại đây, sự kết nối giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện, trường, chuyên gia, nhà đầu tư và cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo sẽ là “lời giải” cho “bài toán” đi tìm nguồn lực.
Ở bối cảnh mới, muốn đổi mới sáng tạo thực sự đóng góp vào tăng trưởng cần xác định các yếu tố hình thành hệ sinh thái vận hành thực chất. Ở trong hệ sinh thái đó, doanh nghiệp, startup được kết nối đúng chuyên gia, đúng công nghệ, đúng nguồn lực để triển khai ý tưởng, được thử nghiệm và kết quả nghiên cứu có cơ hội thương mại hóa.
Tại hội thảo “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp Gia Lai - Chính sách hỗ trợ, công nghệ chiến lược và chuyển đổi số”, TS. Khổng Quốc Minh - Cục Đổi mới sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh rằng một hoạt động đổi mới thành công phải có tính mới, khả năng thực hiện và giá trị thực tế. Trong đó, TS. Minh cho rằng kết quả cần thể hiện qua năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh doanh hoặc năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Từ đây, ông Minh đưa ra lời khuyên rằng doanh nghiệp nên bắt đầu bằng việc nhận diện vấn đề, thu thập thông tin, phân tích nguyên nhân, sau đó lựa chọn giải pháp và xây dựng lộ trình thực hiện. Trong đó, các đơn vị phải nhận diện rõ các lực cản tìm kiếm thêm giải pháp mang lại hiệu quả đo lường.
“Quá trình này cần gắn với chiến lược kinh doanh, nguồn lực và tài sản trí tuệ”, TS. Minh cho lời khuyên.
Theo các chuyên gia, doanh nghiệp cần xác định sản phẩm mục tiêu, phần công nghệ lõi cần nghiên cứu hoặc làm chủ, kết quả có thể kiểm chứng và đơn vị tiếp nhận, thương mại hóa. Tuy nhiên, việc lựa chọn được công nghệ phù hợp vẫn chỉ mới là một bước trong quá trình phát triển sản phẩm.
Hành trình kế tiếp, doanh nghiệp cần nguồn vốn đủ sức đồng hành để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và đưa sản phẩm ra thị trường. Tuy nhiên, các kênh vốn truyền thống hiện nay chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của doanh nghiệp khởi nghiệp khi các đơn vị vẫn thiếu tài sản bảo đảm, dòng tiền chưa ổn định dẫn đến khó tiếp cận tín dụng ngân hàng.
Vì vậy, phương án giới chuyên gia đề xuất các startup cần cách tiếp cận các quỹ đầu tư mạo hiểm địa phương, trong đó vốn nhà nước đóng vai trò vốn mồi để thu hút nguồn lực tư nhân. Xa hơn nữa, các doanh nghiệp khởi nghiệp có thể tìm đến các quỹ đầu tư mạo hiểm quốc tế thông qua các sự kiện địa phương tổ chức để tạo nền tảng vươn xa hơn trên thị trường.
Ở Diễn đàn Đầu tư Mạo hiểm và Thiên thần Đà Nẵng 2026, TS. Phạm Hồng Quất – Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia đề cập đến vai trò của các quỹ đầu tư ngày càng quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của các dự án khởi nghiệp. Theo ông Quất, quỹ đầu tư là mắt xích quan trọng trong chiến lược hình thành các không gian đổi mới sáng tạo cộng đồng tại các địa phương nhằm hỗ trợ việc trưng bày, tiếp nối đầu tư, phát triển hộ kinh doanh, thí điểm vận hành mô hình tài chính hiệu quả có kiểm soát đối với các sản phẩm công nghệ mới. Trong đó bao gồm các lĩnh vực tiềm năng như tài sản hóa, AI, công nghệ tài chính, logistics... để thu hút tài năng khởi nghiệp và đầu tư.
“Vì vậy cần có cơ chế, chính sách để đồng hành và sớm hình thành các không gian mới để có nguồn nuôi dưỡng startup, từ đó mở rộng thị trường cũng như gọi vốn đầu tư trong nước và quốc tế. Một hệ sinh thái mạnh thì không thể thiếu các dòng vốn trong nước và quốc tế, không chỉ là vốn vay truyền thống mà còn là vốn đầu tư mạo hiểm, vốn đầu tư thiên thần và vốn từ các tập đoàn lớn”, ông Quất nhấn mạnh.
Theo các ý kiến, việc sớm hình thành mạng lưới đầu tư mạo hiểm, trong đó có các quỹ đầu tư mạo hiểm có sự hỗ trợ của Nhà nước và các quỹ đầu tư tư nhân sẽ tạo nền tảng vững chắc cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Vốn ở đây không chỉ là nguồn lực tài chính đơn thuần mà còn là hạt nhân tư duy để dẫn dắt, kiến tạo trên cơ sở kết nối toàn cầu, giải quyết thực tế các thách thức của địa phương hay doanh nghiệp đang đối mặt.
Xa hơn nữa, hệ sinh thái không chỉ cần vốn mà quan trọng hơn là tri thức, kinh nghiệm vận hành và khả năng kết nối hệ sinh thái Việt Nam với quốc tế. Vì vậy, các nhà đầu tư đến đây không chỉ mang theo nguồn vốn mà còn mang theo kinh nghiệm, tri thức, kết nối và tầm nhìn để cùng chung tay phát triển hệ sinh thái bền vững.
Thời gian tới, ông Đinh Việt Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Khởi nghiệp Quốc gia đề xuất giải pháp nâng cao hơn nữa năng lực nhà sáng lập. Đồng thời, cấp địa phương cần có thêm các hoạt động kết nối đầu tư, thương mại và thị trường để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp.
“Đặc biệt là đánh giá, ghi nhận và tôn vinh đúng giá trị doanh nhân nhằm kiến tạo chuẩn mực và hình mẫu cho xã hội”, ông Hòa nói.
